Tại nhiều xã biên giới của tỉnh Lạng Sơn, hình ảnh cán bộ biên phòng, đoàn viên thanh niên hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại để tạo tài khoản VNeID, thanh toán trực tuyến hay tra cứu thông tin trên mạng đã trở nên quen thuộc.
Thôn Chi Ma, xã Mẫu Sơn có hơn 230 hộ dân với gần 1.000 nhân khẩu, phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số. Trước đây, nhiều người chỉ dùng điện thoại để nghe gọi. Việc làm thủ tục hành chính hay tiếp cận thông tin trên môi trường mạng còn nhiều hạn chế.
Để người dân không bị “đứng ngoài” quá trình chuyển đổi số, cán bộ Đồn Biên phòng Cửa khẩu Chi Ma đã trực tiếp xuống từng hộ gia đình hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh, cài đặt ứng dụng dịch vụ công, định danh điện tử và cách sử dụng Internet an toàn.
Ông Vi Văn Như, Trưởng thôn Chi Ma cho biết, ban đầu nhiều người còn e ngại vì nghĩ công nghệ khó dùng, nhưng sau khi được hướng dẫn cụ thể, bà con bắt đầu thấy tiện ích rõ rệt nên chủ động học hỏi.
“Trước đây, muốn cập nhật thông tin gì phải chờ họp thôn hoặc nghe loa phát thanh. Giờ nhiều người đã biết xem thông tin trên điện thoại, biết theo dõi chính sách mới hay giá cả hàng hóa trên mạng”, ông Như chia sẻ.
Với ông Trương Xuân Lài, một người dân trong thôn, chiếc điện thoại giờ không chỉ để liên lạc mà còn trở thành “kênh thông tin” quan trọng của gia đình.
“Nhờ bộ đội biên phòng hướng dẫn, tôi đã tham gia các nhóm Zalo cộng đồng để cập nhật thông tin nhanh hơn. Có chính sách mới hay thông báo gì bà con đều nắm được sớm”, ông Lài nói.

Không chỉ hỗ trợ kỹ năng công nghệ, lực lượng biên phòng còn tận dụng mạng xã hội để tuyên truyền pháp luật cho người dân vùng biên. Những nội dung về phòng chống tội phạm, xuất nhập cảnh trái phép hay bảo vệ đường biên được truyền tải bằng hình ảnh, video ngắn, dễ hiểu nên người dân dễ tiếp cận hơn trước.
Từ năm 2025 đến nay, Đồn Biên phòng Cửa khẩu Chi Ma đã tổ chức hơn 80 buổi tuyên truyền với trên 3.500 lượt người tham gia, đồng thời lồng ghép hướng dẫn kỹ năng số ngay tại cơ sở. Cách làm này cũng đang được triển khai ở nhiều xã vùng sâu khác của tỉnh Lạng Sơn.
Tại xã Ba Sơn, nơi có hơn 10.000 nhân khẩu sinh sống ở 25 thôn bản, chuyển đổi số đang dần thay đổi thói quen của người dân. Ở thôn Khuổi Phiêng, cách trung tâm xã gần 20km, đồng bào Dao trước đây hầu như chưa biết đến dịch vụ công trực tuyến hay định danh điện tử.
Để giúp người dân tiếp cận công nghệ dễ dàng hơn, đoàn viên thanh niên xã phối hợp với cán bộ biên phòng đến tận từng hộ hướng dẫn cài đặt ứng dụng, sử dụng điện thoại thông minh và làm thủ tục trên môi trường mạng.
Hiện xã Ba Sơn đã thành lập 25 tổ công nghệ số cộng đồng với lực lượng nòng cốt là thanh niên và bộ đội biên phòng. Các tổ hỗ trợ người dân đăng ký khai sinh, xác nhận cư trú, bảo hiểm y tế hay nộp hồ sơ trực tuyến ngay tại thôn bản.
Theo Bí thư Đoàn Thanh niên xã Ba Sơn Lương Bích Loan, đến nay hơn 90% hộ dân trong xã đã sử dụng được các ứng dụng số cơ bản.
“Điều quan trọng nhất là người dân bắt đầu quen với việc tìm kiếm thông tin và giải quyết công việc trên điện thoại. Nhờ đó, bà con giảm được thời gian đi lại, tiếp cận thông tin nhanh hơn và từng bước thay đổi cách làm ăn, sinh hoạt”, chị Loan cho biết.