Cao nguyên đá Đồng Văn, xã Quản Bạ (Tuyên Quang) được biết đến với cảnh quan hùng vĩ và là nơi sinh sống của cộng đồng dân tộc Bố Y, một trong những dân tộc rất ít người ở nước ta. Tập trung chủ yếu tại thôn Nậm Lương và một số thôn lân cận, đồng bào Bố Y nơi đây từng đối mặt với nhiều khó khăn, không chỉ về kinh tế mà còn ở khả năng tiếp cận thông tin.
Đưa thông tin về bản
Trước đây, phần lớn đồng bào dân tộc Bố Y tại xã Quản Bạ sinh sống dựa vào sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ, chủ yếu trồng ngô theo tập quán truyền thống. Thiếu thông tin về khoa học kỹ thuật, thiếu kiến thức thị trường khiến năng suất thấp, thu nhập bấp bênh, tỷ lệ hộ nghèo cao. Không ít người dân còn tâm lý trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước.
Xác định nguyên nhân sâu xa là do “nghèo thông tin”, chính quyền địa phương đã tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền, đưa thông tin đến gần hơn với người dân. Các nội dung về chủ trương, chính sách, hướng dẫn sản xuất, chuyển đổi cây trồng, vật nuôi được truyền tải thường xuyên thông qua hệ thống loa truyền thanh, các buổi họp thôn và sinh hoạt cộng đồng.
Đặc biệt, việc lồng ghép tiếng dân tộc trong tuyên truyền giúp thông tin trở nên gần gũi, dễ hiểu hơn. Vai trò của đội ngũ cán bộ thôn, người có uy tín trong cộng đồng được phát huy như những “cầu nối”, trực tiếp giải thích, hướng dẫn để người dân nắm bắt và làm theo.
Khi cánh cửa thông tin dần được mở ra, nhận thức của người dân cũng thay đổi rõ rệt. Nhiều hộ đã mạnh dạn chuyển đổi phương thức sản xuất, không còn phụ thuộc vào cây ngô mà chuyển sang trồng rau màu theo hướng hàng hóa.
Gia đình ông Vương Khắc Thăng, thôn Nậm Lương là một trong những hộ điển hình. Trước đây, gia đình ông chủ yếu trồng ngô trên nương đá, thu nhập bấp bênh, cuộc sống gặp nhiều khó khăn. Sau khi tham gia các buổi tập huấn, nghe tuyên truyền về mô hình trồng rau, ông đã mạnh dạn chuyển đổi một phần diện tích sang trồng rau theo mùa.
Không riêng gia đình ông Thăng, nhiều hộ dân khác trong thôn cũng học tập và làm theo. Từ vài hộ làm thử nghiệm, đến nay trồng rau đã trở thành hướng đi chính, mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt. Nhờ nắm bắt thông tin thị trường, người dân chủ động lựa chọn cây trồng phù hợp, nâng cao năng suất và giá trị sản phẩm.
Đa dạng kênh truyền thông
Để thông tin thực sự “thấm” đến từng hộ dân, chính quyền địa phương đã triển khai nhiều hình thức tuyên truyền linh hoạt. Ngoài các bản tin phát qua loa truyền thanh bằng tiếng dân tộc, các buổi họp thôn được tổ chức định kỳ để phổ biến chính sách, trao đổi kinh nghiệm sản xuất.
Hiện nay, việc tuyên truyền không còn mang tính một chiều mà chú trọng đối thoại, giải đáp trực tiếp những vướng mắc của người dân. Việc ứng dụng công nghệ thông tin bước đầu phát huy hiệu quả. Một số nhóm liên lạc qua điện thoại, mạng xã hội được hình thành, giúp người dân cập nhật nhanh thông tin về thời tiết, dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi cũng như giá cả nông sản. Đây là bước tiến quan trọng trong việc thu hẹp khoảng cách thông tin giữa vùng cao với các khu vực khác.
Hạ tầng nông thôn cũng được quan tâm đầu tư. Đường giao thông bê tông hóa giúp việc đi lại, giao thương thuận lợi hơn, đồng thời mở ra cơ hội tiếp cận thông tin rộng rãi cho người dân.
Nhà văn hóa thôn trở thành nơi sinh hoạt cộng đồng, tổ chức các lớp tập huấn, truyền thông chính sách. Nhiều hộ dân được hỗ trợ phương tiện nghe nhìn, từng bước tiếp cận các nguồn thông tin chính thống. Người dân biết cách làm ăn, hiểu rõ hơn về các chính sách hỗ trợ của Nhà nước, từ đó chủ động tham gia và thụ hưởng.
Công tác nâng cao dân trí cũng được địa phương chú trọng. Con em đồng bào Bố Y được tạo điều kiện đến trường, tiếp cận tri thức mới.
Song song với đó, việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc được quan tâm. Trang phục truyền thống của người Bố Y được gìn giữ, sử dụng trong các dịp lễ, tết. Nghề dệt vải, may trang phục truyền thống tiếp tục duy trì, góp phần lưu giữ giá trị văn hóa đặc sắc. Các hoạt động truyền dạy văn hóa dân gian được tổ chức thường xuyên, hướng đến đối tượng thanh niên trẻ.
Nhà văn hóa cộng đồng dân tộc Bố Y tại thôn Nậm Lương trở thành nơi sinh hoạt chung, đồng thời là không gian lưu giữ, trưng bày nhiều hiện vật, hình ảnh phản ánh đời sống văn hóa của đồng bào, qua đó thu hút khách du lịch đến tìm hiểu văn hoá, trải nghiệm nhằm tăng thêm thu nhập cho bà con.
Trong thời gian tới, việc tiếp tục đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin sẽ là giải pháp quan trọng để địa phương duy trì hiệu quả công tác giảm nghèo thông tin.
Từ những chuyển biến tích cực hôm nay, có thể tin rằng, đồng bào dân tộc Bố Y ở Quản Bạ sẽ tiếp tục vươn lên, xây dựng cuộc sống ngày càng ấm no, góp phần giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa độc đáo của dân tộc mình giữa đại ngàn đá xám.
.svg){kind=icon}
