Mỗi người Việt 'gánh' 35 triệu nợ công: Chắc ai đó phải ăn dè hà tiện?

“Buôn tàu bán bè không bằng ăn dè hà tiện”. Làm được vậy, khối nợ 35 triệu đồng mỗi người dân vừa sinh ra đã phải gánh mới không “phình” ra thêm.

“Buôn tàu bán bè không bằng ăn dè hà tiện”. Làm được vậy, khối nợ công 35 triệu đồng mỗi người dân vừa sinh ra đã phải gánh mới không “phình” ra thêm.

Báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư về vay vốn ODA cho thấy, năm 2018 nợ công dự kiến lên con số 3,5 triệu tỷ đồng, cao hơn con số 3,1 triệu tỷ đồng của năm 2017.

Như vậy, từ chỗ mỗi người dân chỉ "gánh" 31 triệu đồng nợ công vào năm 2017, thì đến 2018 dự kiến con số này sẽ tăng thêm 4 triệu đồng, lên 35 triệu đồng. Nhưng, con số đó có thể chưa dừng lại.

Theo tính toán của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, nợ công trong xu hướng tăng dần đều, mỗi năm khoảng 360.000-380.000 tỷ đồng. Cụ thể, năm 2019 dự kiến tăng lên mức hơn 3,9 triệu tỷ đồng và gần 4,3 triệu tỷ đồng vào năm 2020.

{keywords}
Nợ công liên tục tăng. Ảnh: L.Bằng

Phải nhìn nhận rằng, dòng vốn ODA đã góp phần cải thiện đáng kể cơ sở hạ tầng của đất nước. Những công trình lớn đều được thực hiện từ nguồn vay nợ ưu đãi của nước ngoài.

Tính riêng giai đoạn 2011-2016, giao thông thì có Dự án đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai, Dự án đường cao tốc Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây, cầu Vĩnh Thịnh, cầu Nhật Tân, đường nối Nhật Tân - Nội Bài, Nhà ga hành khách quốc tế T2 Sân bay Nội Bài.

Lĩnh vực năng lượng thì có Dự án điện Phả Lại, Hàm Thuận - Đa Mi, Phú Mỹ, Ô Môn, dự án đường dây truyền tải điện quốc gia, các dự án điện nông thôn. Dự án đường dây 500KV Pleiku - Mỹ Phước - Cầu Bông.

Trong lĩnh vực năng lượng, đã xây dựng hàng loạt các dự án nguồn thuỷ điện, nhiệt điện và năng lượng tái tạo, lưới điện và trạm phân phối... góp phần nâng cao năng lực sản xuất, truyền tải, phân phối, quản lý hệ thống điện, đáp ứng nhu cầu tăng trưởng phụ tải cao với tốc độ 15-17%/năm.

Đó là những ý nghĩa không thể phủ nhận của dòng vốn ODA.

Nhưng ODA còn đó những nỗi lo khó lòng che lấp. Đó là tình trạng tham nhũng ở một số dự án ODA đã bị phanh phui, là nhiều dự án lãng phí nằm đắp chiếu mà VietNamNet nhiều lần phản ánh, là số tiền đội vốn hàng trăm nghìn tỷ đồng trong các dự án, nhất là đường sắt đô thị.

Nhiều dự án tỷ đô vắt qua mấy nhiệm kỳ vẫn còn dang dở khiến đồng vốn ODA tưởng rẻ mà hóa ra đắt đỏ. Đường sắt Cát Linh - Hà Đông hiện diện như một “nốt nhạc buồn” khi đồng tiền vay nợ không được sử dụng hiệu quả. Trong khi, trách nhiệm vẫn là của tập thể, chưa thấy cá nhân nào bị điểm mặt chỉ tên.

Đoàn giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tình hình vay nợ nước ngoài giai đoạn 2011-2016 đã đánh giá: Việc huy động nguồn lực ODA chưa có chiến lược mang tính căn cơ, hiệu quả, chặt chẽ, còn thể hiện tính dàn trải, thiếu tập trung, chưa có trọng tâm, trọng điểm, manh mún, chưa dành sự quan tâm thích đáng đến việc xem xét hiệu quả sử dụng vốn vay, thể hiện qua cách “mạnh ai người ấy làm”.

{keywords}
Đường sắt Cát Linh - Hà Đông là dự án vay vốn ODA điển hình về độ chậm trễ kéo dài 

Một trong những nguyên nhân, lại xuất phát từ chính thái độ bàng quan của người có trách nhiệm “xin” dự án.

Giống như Đoàn giám sát thẳng thắn đánh giá: Nhận thức về ý nghĩa của nguồn lực ODA trong một số bộ phận cán bộ còn hạn chế, phần nào do quan niệm rằng nguồn vốn tài trợ “cho không”, việc Chính phủ đi vay và cấp phát cho các địa phương, địa phương không phải chịu áp lực trả nợ, trả lãi. Vì vậy, chưa thực sự chú trọng đến hiệu quả của dự án.

Dự án viết “hay” để miễn là vay được tiền, không chú trọng đến hiệu quả thiết thực, chưa thấy được trách nhiệm phải quản lý, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả.

Tư tưởng “ỷ lại, trông chờ” nguồn vốn ODA và vay ưu đãi do Ngân sách Trung ương cấp phát đã khiến việc tiêu tiền đi vay đổ dồn lên gánh nặng cho đời con cháu.

Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, một số địa phương được nhắc đến là nơi phải nhận trách nhiệm, nhưng vẫn dừng ở mức “trách nhiệm tập thể”.

“Chưa làm rõ trách nhiệm, nhất là trách nhiệm cá nhân người đứng đầu các cơ quan, đơn vị sử dụng vốn” là những lời đánh giá của đoàn giám sát.

Việt Nam đã trở thành nước có thu nhập trung bình. Nguồn vốn ODA chắc chắn giảm dần, thay vào đó phải dựa vào các nguồn vốn vay với chi phí cao hơn. Trong khi, nợ công đã sát “trần” cho phép, sức ép trả nợ các khoản vay cũ tăng dần từng ngày.

Vì thế, một cơ chế mới để quản chặt dòng vốn ODA là không phải bàn cãi. Trong vô số các giải pháp được Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, đoàn giám sát của Quốc hội đưa ra, thì có lẽ chẳng có biện pháp nào hiệu quả hơn việc “Buôn tàu bán bè không bằng ăn dè hà tiện”. Có vậy, khối nợ 35 triệu đồng mỗi người dân vừa sinh ra đã phải gánh mới không “phình” ra thêm.

Tiếc rằng, việc "ăn dè hà tiện" có nơi, có chỗ còn đang làm ngược lại vì còn tư tưởng nợ cả nước mới lớn chứ chỗ mình đáng bao nhiêu.

Lương Bằng

Nợ công hơn 3 triệu tỷ: ASEAN giảm, Việt Nam tăng

Nợ công hơn 3 triệu tỷ: ASEAN giảm, Việt Nam tăng

Nếu chúng ta lạm dụng việc vay nợ và sử dụng thiếu thận trọng nguồn tài chính này thì các khoản nợ sẽ thành một gánh nặng cho tương lai, khiến sự bền vững của nền kinh tế bị đe dọa.

Nợ công tiếp tục tăng, có thể vượt 3,1 triệu tỷ đồng

Nợ công tiếp tục tăng, có thể vượt 3,1 triệu tỷ đồng

Nợ công năm 2017 dự kiến có thể tăng lên hơn 3,1 triệu tỷ đồng từ mức trên 2,8 triệu tỷ đồng của năm 2016.

Nợ công lên đến hơn 2 triệu tỷ đồng, tương đương 61% GDP

Nợ công lên đến hơn 2 triệu tỷ đồng, tương đương 61% GDP

Nợ công năm 2015 tương đương 61% GDP. Trong khi đó nợ công năm 2011 mới chỉ là 54,9% GDP. Nợ chính phủ bảo lãnh cũng rất lớn.

Ba bộ cùng quản lý nợ công

Ba bộ cùng quản lý nợ công

Nhiều đại biểu giữ quan điểm duy trì cùng lúc ba cơ quan quản lý nợ công.

Gánh nặng nợ công: Đường nào thoát thế hiểm?

Gánh nặng nợ công: Đường nào thoát thế hiểm?

Khối nợ công  2,5 triệu tỷ là một trong những vấn đề lớn mà kinh tế Việt Nam đã, đang và sẽ phải đối mặt.

tin nổi bật

Giá vàng giảm, người mua lỗ 1,25 triệu đồng/lượng

Giá vàng trong nước giảm. Nếu mua đầu tuần, bán ra vào cuối tuần, người mua lỗ 1,25 triệu đồng/lượng.

Chứng khoán Việt Nam có triển vọng tích cực trong năm 2023

Thị trường chứng khoán có đợt bứt phá mạnh trong hai tuần qua và được dự báo tăng trưởng vững chãi trong nửa cuối năm 2023.

Giá vàng hôm nay 4/12: Rời mốc 67 triệu đồng/lượng

Giá vàng trong nước giảm mạnh, rời mốc 67 triệu đồng/lượng.

Tại sao các ngân hàng trung ương tích cực gom vàng?

Các ngân hàng trung ương tích cực gom vàng vì nhiều lý do khác nhau.

Giá vàng hôm nay 3/12: Tuột mốc 1.800 USD/ounce

Giá vàng thế giới giảm sau khi tăng lên mức cao nhất trong gần 4 tháng. Thị trường chờ đợi công bố báo cáo việc làm tháng 11/2022.

Giá vàng thế giới lập đỉnh 4 tháng, giá vàng miếng trong nước đi xuống

Giá vàng thế giới hôm nay (2/12) tăng lên ngưỡng quan trọng 1.800 USD/ounce, mức cao nhất trong vòng 4 tháng qua. Còn giá vàng miếng trong nước lại quay đầu đi xuống.

Quy định ghi âm nội dung tư vấn bán bảo hiểm là 'bất khả thi'?

Việc yêu cầu ghi âm toàn bộ nội dung tư vấn bảo hiểm và doanh nghiệp bảo hiểm phải kiểm tra độc lập nội dung cung cấp thông tin, theo VCCI, là chưa thực sự rõ ràng, rất khó để áp dụng trên thực tế, cần quy định rõ hơn.

Cổ phiếu bất động sản, chứng khoán bứt phá: VN-Index vọt thêm gần 44 điểm

Thị trường chứng khoán ghi nhận nhóm cổ phiếu bất động sản rung lắc sau vài phiên tăng giá. Tuy nhiên, thanh khoản cao và thị trường đã sôi động trở lại với phiên giao dịch có giá trị tỷ USD.

Nhóm ngân hàng thay nhau bứt phá, triển vọng dài hạn cho ‘cổ phiếu vua’

Nhóm cổ phiếu ngân hàng thay nhau tăng trần rồi điều chỉnh và phân hóa trong nhiều phiên gần đây. Nhìn chung, hầu hết đã hồi phục 20-40% từ đáy. Khối ngoại tiếp tục mua vào nhóm này và triển vọng các nhà băng tương đối tích cực.

Giá vàng hôm nay 2/12: Vàng thế giới tăng sốc, trong nước quay đầu giảm

Giá vàng hôm nay 2/12 trên thị trường thế giới tăng dựng đứng do đồng USD tụt giảm sau tuyên bố của chủ tịch Fed Jerome Powell. Giá vàng trong nước cũng tăng theo, nhưng đến đầu giờ chiều lại quay đầu giảm.

Giá vàng miếng và vàng nhẫn biến động trái chiều

Giá vàng miếng của SJC hôm nay (1/12) giảm trong khi giá vàng nhẫn lại tăng khá mạnh. Trái lại, giá vàng thế giới đột ngột tăng phi mã lên đỉnh 2 tuần.

Ngân hàng Nhà nước yêu cầu báo cáo giao dịch đáng ngờ dịp World Cup

Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các đơn vị cần rà soát hạn mức giao dịch của khách hàng, quy mô hoạt động, ngành nghề, lĩnh vực kinh doanh và báo cáo nếu có dấu hiệu đáng ngờ.

Đề xuất nhân viên ngân hàng bán bảo hiểm phải ghi âm nội dung tư vấn

Trong dự thảo mới, doanh nghiệp bảo hiểm phải kiểm tra định kỳ nhằm đảm bảo chất lượng tư vấn bảo hiểm của các nhân viên ngân hàng.

Cổ phiếu bất động sản tiếp tục dậy sóng, blue-chips níu VN-Index

Nhóm cổ phiếu bất động sản tiếp tục nổi sóng với nhiều mã tăng trần như Novaland, Phát Đạt, DIC Corp. theo những tín hiệu tích cực trong và ngoài nước. Tuy nhiên, nhóm blue-chips diễn biến kém tích cực hơn.

Giá vàng hôm nay 1/12: Vàng thế giới tăng mạnh, trong nước giảm sâu

Giá vàng hôm nay 1/12 trên thị trường thế giới tăng trở lại do đồng USD giảm. Giá vàng trong nước cũng tăng theo, nhưng đến chiều lại quay đầu giảm mạnh.