Mỹ-Trung đấu thuế tới cùng, toàn cầu hóa nguy cơ đổ vỡ

Cả Mỹ và Trung Quốc đều phải tìm ra cách tạo dựng lòng tin lớn hơn nữa, để toàn cầu hóa có thể tiếp tục và thế giới cùng phát triển trong kỷ nguyên mới này.

Báo New York Times mới đây đăng bài viết của nhà bình luận Thomas L. Friedman, trong đó cho rằng nhận thức bản năng của ông Trump là Mỹ phải cân bằng quan hệ thương mại với Trung Quốc trước khi cường quốc châu Á trở nên quá mạnh để có thể thỏa hiệp là chuẩn xác. Bài viết cũng khẳng định cần có một người hành động quyết liệt như ông Trump thì mới buộc Trung Quốc phải chú ý, và giờ là lúc hai bên phải nhận thấy thời điểm hiện tại quan trọng đến mức nào.

{keywords}
Tổng thống Trump khẳng định cách tiếp cận rắn của ông với Trung Quốc sẽ mang lại lợi ích cho Mỹ. (Ảnh: NY Times)

Theo tác giả Friedman, sự mở cửa giữa Mỹ và Trung Quốc hồi những năm 1970 đã định hình các mối quan hệ thương mại khá hạn chế khi đó. Việc Washington để cho Bắc Kinh gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) năm 2001 đã giúp Trung Quốc trở thành cường quốc thương mại trong khuôn khổ những quy định vẫn dành cho Trung Quốc những ưu đãi của một đất nước đang phát triển. Đàm phán mới sẽ định hình cách thức Mỹ - Trung quan hệ với nhau như hai nền kinh tế ngang cơ, cạnh tranh vì cùng các ngành của thế kỷ 21, ở một thời điểm mà hai thị trường đã đan xen nhau hoàn toàn.

Vì vậy, đây không phải là tranh chấp thương mại thông thường. Đây là một cuộc chiến lớn.

Để thương chiến có kết thúc tốt đẹp, Tổng thống Trump sẽ phải dừng các đòn châm chọc Trung Quốc trên Twitter (và không rao giảng chiến tranh thương mại là dễ dàng thắng nữa). Ông cần âm thầm thiết lập một thỏa thuận cân bằng tốt nhất có thể và tiếp tục mà không dấn vào cuộc chiến thuế quan lâu dài.

Còn Chủ tịch Tập Cận Bình sẽ phải thừa nhận Trung Quốc không thể tiếp tục hưởng các ưu đãi thương mại như trong hơn 40 năm qua. Ông cũng cần kiềm chế các thông điệp kiểu “không ai được phép bảo Trung Quốc phải làm gì” và tìm kiếm một thỏa thuận đôi bên cùng có lợi. Bởi Bắc Kinh không thể gánh nổi hậu quả nếu Mỹ và các nước khác chuyển hoạt động sản xuất và chuỗi cung ứng ra khỏi Trung Quốc.

Kể từ những năm 1970, mối quan hệ thương mại Trung – Mỹ khá nhất quán: Người Mỹ mua đồ chơi, áo phông, giày tennis, máy móc, pin mặt trời của Trung Quốc, còn Trung Quốc mua đậu tương, thịt bò và máy bay Boeing của Mỹ.

Khi cán cân thương mại trở nên quá lệch – do Trung Quốc tăng trưởng không chỉ nhờ chăm chỉ lao động, xây dựng các cơ sở hạ tầng thông minh và đào tạo người dân, mà còn bắt buộc các công ty Mỹ chuyển giao công nghệ, trợ giá cho các công ty nội địa, duy trì các mức thuế cao, phớt lờ các quy định của  WTO và đánh cắp sở hữu trí tuệ, thì Bắc Kinh đã thuyết phục Mỹ bằng cách mua thêm nhiều máy bay Boeing, thịt bò và đậu tương. Trung Quốc thậm chí vẫn nhận mình là một nước đang phát triển nên cần được bảo hộ thêm, dù nước này đã trở thành nhà sản xuất lớn nhất thế giới từ lâu.

Tuy nhiên, mối quan hệ thương mại Trung – Mỹ tác động đủ lâu với các công ty Mỹ để cường quốc số 1 tạo thuận lợi cho Trung Quốc vươn lên như một siêu cường lớn tiếp theo của thế giới. Và kết hợp lại, hai nước đã giúp cho toàn cầu hóa lan tỏa và  thế giới trở nên thịnh vượng hơn.

{keywords}
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. (Ảnh: NY Times)

Sau đó là một số thay đổi quá lớn để bỏ qua.

Trung Quốc dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Tập Cận Bình tuyên bố kế hoạch hiện đại hóa “Made in China 2025”, cam kết những khoản trợ cấp lớn để giúp các công ty cả nhà nước lẫn tư nhân Trung Quốc đi đầu thế giới trong lĩnh vực siêu điện toán, trí tuệ nhân tạo (AI), vật liệu mới, in 3-D, phần mềm nhận diện khuôn mặt, robot, xe điện, mạng 5G và vi mạch hiện đại.

Đây là sự chuyển động tự nhiên khi Trung Quốc muốn ra khỏi danh sách các nước thu nhập trung bình, và giảm bớt phụ thuộc vào phương Tây về công nghệ cao. Nhưng tất cả các ngành mới kể trên đều cạnh tranh trực tiếp với các công ty tốt nhất của Mỹ.

Kết quả là mọi thủ thuật của Trung Quốc như trợ cấp, bảo hộ, qua mặt các quy định thương mại, bắt buộc chuyển giao công nghệ và đánh cắp sở hữu trí tuệ từ thập niên 1970 đã trở thành một mối đe dọa lớn. Và Mỹ và châu Âu sẽ là “những kẻ điên” nếu cứ để Trung Quốc tiếp tục đi theo đúng công thức mà họ sử dụng để thoát nghèo và cạnh tranh ở tất cả các ngành nghề tương lai.

Ông Trump đã đúng về điều đó.

Nhưng ông sai ở chỗ, thương mại không giống chiến tranh. Nó có thể là một tiền đề đôi bên cùng thắng. Alibaba, UnionPay, Baidu, Tencent, Google, Amazon, Facebook và Visa đều có thể chiến thắng cùng lúc, và thực tế đúng như vậy.

Vấn đề là Mỹ cần để Trung Quốc thắng hoặc thua một cách công bằng. Công ty nào giỏi hơn thì thắng còn nếu không phải chấp nhận thua một cách ngay thẳng, tránh tình trạng thắng vì sử dụng chiêu trò.

{keywords}
Ảnh: Nikkei

James McGregor, một trong những nhà tư vấn kinh doanh am hiểu và sống lâu năm ở Trung Quốc, chỉ ra rằng trong một thập niên qua, rõ ràng Bắc Kinh thay vì “cải cách và mở cửa thì họ lại cải cách và đóng cửa”. Và thay vì giàu hơn và trở thành chủ thể có trách nhiệm hơn trong thế giới toàn cầu hóa thì một Trung Quốc đang trở nên giàu có lại quân sự hóa các đảo ở Biển Đông nhằm đẩy Mỹ ra khỏi khu vực. Họ sử dụng các công cụ công nghệ cao như nhận diện khuôn mặt để kiểm soát tốt hơn.

Nhà bình luận Friedman nhấn mạnh, tất cả những điều đó giờ đây là không thể bỏ qua trong các cuộc đàm phán thương mại. Cả Mỹ và Trung Quốc đều phải tìm ra cách tạo dựng lòng tin lớn hơn nữa, để toàn cầu hóa có thể tiếp tục và thế giới cùng phát triển trong kỷ nguyên mới này. Nếu không, toàn cầu hóa sẽ đổ vỡ và tất cả cùng nghèo đi.

Thanh Hảo 

tin nổi bật

Vì sao Mỹ khó ‘cấm cửa’ kim cương và vàng từ Nga?

Các nhà sản xuất kim hoàn và giới chức Mỹ đang phải đứng trước một nhiệm vụ khó khăn: chặn dòng chảy đá quý và kim loại quý của Nga vào nước này.

Đường sắt – Yếu tố định đoạt chiến cục với Nga của Ukraine

Mạng lưới đường sắt đang trở thành một trong những công cụ hậu cần quan trọng nhất và là 'biểu tượng kháng chiến' của Ukraine.

Nếu EU áp cấm vận dầu mỏ, Nga có bị đẩy vào thế bí?

Moscow đang phải đối mặt với một thách thức chưa từng có: nếu Liên minh châu Âu (EU) cấm nhập khẩu hàng triệu thùng dầu thô của Nga, liệu họ có thể tìm được khách hàng mới?

Vì sao Biển Đen quan trọng với Nga trong cuộc chiến ở Ukraine?

Nhiều chuyên gia cho rằng, Nga sẽ không thể củng cố lực lượng hải quân đang hứng chịu tổn thất trong chiến dịch tấn công quân sự ở Ukraine nếu không có sự tiếp cận lớn hơn với Biển Đen.

Chuyên gia lý giải nguyên nhân đồng Rúp Nga phục hồi phi thường

Sau khi mất gần một nửa giá trị vào tháng Ba do các lệnh trừng phạt từ phương Tây, đồng Rúp Nga đã phục hồi lên mức cao nhất trong hơn hai năm qua.

Vì sao loại vũ khí quan trọng cho Ukraine chống Nga đang bị thiếu hụt?

Hiện có một số nguyên nhân khiến Ukraine bị thiếu hụt nguồn cung tên lửa Javelin, một vũ khí lợi hại do Mỹ tài trợ để chống lại các lực lượng Nga.

Sau Ba Lan, Bulgaria, thành viên EU nào sẽ bị Nga ngắt khí đốt?

Cuộc chiến năng lượng giữa Nga và Liên minh châu Âu (EU) tăng nhiệt sau quyết định của Moscow về ngưng cấp khí đốt cho Ba Lan và Bulgaria.

Nga bắt đầu cắt nguồn cung nhiên liệu, châu Âu có lâm nguy?

Một yếu tố đang phủ bóng lên phản ứng của châu Âu trước chiến dịch tấn công quân sự của Moscow ở Ukraine là, khí đốt Nga đang sưởi ấm các ngôi nhà và cung cấp năng lượng cho các ngành công nghiệp của châu lục.

Nga thất thế trong 'chiến tranh mạng' với Ukraine?

Giữa lúc các lệnh trừng phạt của phương Tây đang gây khó khăn cho nền kinh tế và quân đội hứng chịu tổn thất trong chiến dịch quân sự ở Ukraine, Nga còn phải đối mặt với một thách thức mới.

Lý do Đức dè dặt chuyển vũ khí hạng nặng cho Ukraine

Dù đã tuyên bố thay đổi chính sách đối ngoại và quốc phòng khi xung đột Nga-Ukraine bắt đầu, nhưng Đức vẫn tỏ ra dè dặt trong việc cấp vũ khí hạng nặng cho Kiev.

Sự thay đổi chiến lược của Mỹ trong giai đoạn 2 cuộc chiến Nga - Ukraine

Khi chiến dịch tấn công quân sự của Nga ở Ukraine biến thành cuộc chiến tranh tiêu hao, không có khả năng đạt thỏa thuận hòa bình trong nay mai, Mỹ và các đồng minh bắt đầu thay đổi chiến lược ứng phó.

Nga - Ukraine xung đột, các nước lân cận ảnh hưởng kinh tế thế nào?

Vào thời bình, việc gần các thị trường của Nga và Ukraine là một lợi thế. Tuy nhiên, vào thời chiến, các mối quan hệ chặt chẽ về kinh tế đã trở thành gánh nặng đối với các nước láng giềng.

Ngày bỏ phiếu bầu tổng thống, cử tri Pháp lựa chọn Macron hay Le Pen?

Cử tri Pháp hôm nay (24/4) đi bỏ phiếu bầu tổng thống. Họ sẽ phải quyết định tiếp tục ủng hộ Tổng thống Emmanuel Macron hay nhà lãnh đạo cực hữu Marine Le Pen.

Cách Nga 'sống chung' với lệnh trừng phạt

Chính phủ, các doanh nghiệp và người dân Nga đang có những giải pháp sáng tạo để đối phó với những lệnh trừng phạt từ phương Tây và thích ứng với trạng thái 'bình thường mới'.

Nga hé lộ mục tiêu thật sự của giai đoạn 2 cuộc chiến ở Ukraine

Một tướng cấp cao của quân đội Nga cho biết, mục tiêu cho giai đoạn 2 chiến dịch tấn công quân sự của nước này ở Ukraine là thâu tóm kiểm soát toàn bộ khu vực miền nam và vùng Donbass, miền đông nước láng giềng.