
Tại làng Bhơ Hôồng (thôn A Păng, xã Sông Kôn, TP Đà Nẵng), những tấm thổ cẩm của phụ nữ Cơ Tu từ chỗ phục vụ sinh hoạt, lễ hội đã trở thành sản phẩm được du khách tìm mua.
Chị Arâl Thị Gáy cho biết nhờ du lịch, thổ cẩm có thêm đầu ra, giúp gia đình cải thiện thu nhập.
“Bà con có thêm tiền cho con đi học, nhưng quan trọng là con mình hiểu nghề của ông bà vẫn còn”, chị Gáy chia sẻ.
Phát triển du lịch cộng đồng từ năm 2013, Bhơ Hôồng thu hút khách bằng nhà sàn, nghề thủ công, ẩm thực và nghệ thuật truyền thống.
Ngoài việc làm nương rẫy, bà con còn nấu ăn, biểu diễn văn nghệ, hướng dẫn tham quan, bán sản phẩm thủ công. Làng có khoảng 15 hộ đan lát và 50 phụ nữ dệt thổ cẩm, tạo thêm nguồn thu, góp phần giảm nghèo bền vững.
Chị Đinh Thị Thìn (SN 1989), người Cơ Tu gắn bó với du lịch Bhơ Hôồng, tích cực kết nối các đơn vị lữ hành, hỗ trợ bà con làm du lịch. Chị từng tổ chức lớp tiếng Anh miễn phí cho hơn 30 người trong làng, giúp nâng cao kỹ năng giao tiếp với khách quốc tế.
Theo chị Thìn, du lịch cộng đồng cần phát triển song song với sản xuất nông nghiệp và các sinh kế khác.
“Điều quan trọng là người dân có thêm lựa chọn, chủ động hơn trong cuộc sống và không phải đánh đổi các giá trị văn hóa để phát triển kinh tế”, chị Thìn chia sẻ.
Ông Đỗ Hữu Tùng, Chủ tịch UBND xã Sông Kôn, cho biết mô hình Bhơ Hôồng góp phần gìn giữ các giá trị văn hóa như nói lý, hát lý, dệt thổ cẩm và múa tâng tung da dá. Điểm đến này được nhiều du khách biết đến, trong đó có khách quốc tế. Địa phương tiếp tục quan tâm đầu tư phát triển mô hình.
Đà Nẵng hiện có gần 57.000 người Cơ Tu, là cộng đồng dân tộc thiểu số đông nhất thành phố. Tại nhiều địa phương miền núi, văn hóa truyền thống đang được phát huy để phát triển du lịch, tạo thêm sinh kế.
Tại Tà Lang - Giàn Bí (phường Hải Vân), đồng bào Cơ Tu tham gia đón khách, biểu diễn cồng chiêng, múa truyền thống, giới thiệu ẩm thực và nghề thủ công. Các tổ du lịch cộng đồng, hợp tác xã góp phần kết nối người dân phát triển dịch vụ.
Giữa tháng 11/2026, chương trình “Phiên chợ Cơ Tu - Hương sắc núi rừng” được tổ chức tại đây, với các hoạt động trình diễn dệt thổ cẩm, đan lát, giới thiệu ẩm thực, nông sản và sản phẩm thủ công, góp phần quảng bá văn hóa và kết nối tiêu thụ sản phẩm.

Gìn giữ di sản, kết nối những điểm đến
Tại xã biên giới Hùng Sơn, quần thể pơ mu cổ thụ trên núi Zi’liêng được đồng bào Cơ Tu xem là tài sản quý. Nhiều cây được công nhận là Cây di sản Việt Nam. Người dân duy trì các tổ tự quản, luân phiên tuần tra bảo vệ rừng.
Tháng 4/2026, địa phương tổ chức lễ hội “Khai năm tạ ơn rừng” tại làng du lịch sinh thái rừng pơ mu. Các nghi thức truyền thống, tiếng cồng chiêng, điệu múa tâng tung da dá cùng hoạt động trekking khám phá rừng cổ thụ mang đến cho du khách cơ hội trải nghiệm, tìm hiểu văn hóa và truyền thống giữ rừng của đồng bào Cơ Tu.
Xã Hùng Sơn định hướng phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo vệ rừng, qua đó tạo thêm sinh kế, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.
Ở xã Tây Giang, Ngày hội văn hóa Cơ Tu lần thứ nhất hồi tháng 8 tái hiện lễ mừng lúa mới, trình diễn cồng chiêng, nói lý - hát lý và nghề thủ công. Làng truyền thống Cơ Tu và thôn Pơr’ning cũng được nghiên cứu kết nối vào các tuyến du lịch.
Tại xã Đông Giang, phụ nữ làng Đhrôồng duy trì nghề dệt thổ cẩm, kết hợp hướng dẫn du khách trải nghiệm.
Văn hóa Cơ Tu còn được đưa vào sản phẩm của các khu du lịch. Tại khu du lịch Cổng Trời Đông Giang (xã Bến Hiên), Làng văn hóa Cơ Tu và chương trình “Vũ điệu đại ngàn” giới thiệu cồng chiêng, múa và nghi lễ truyền thống do nghệ nhân bản địa biểu diễn.
Công viên Suối khoáng nóng Núi Thần Tài từng đưa điệu múa tung tung da dá vào chương trình phục vụ du khách. Làng Toom Sara (xã Hòa Vang) cũng tổ chức trải nghiệm văn hóa Cơ Tu, tái hiện lễ mừng lúa mới.
Cũng tại xã Hòa Vang, liên hoan “Vui hội Cơ Tu, Hòa Vang 2026” tổ chức hồi tháng 9 ở thôn Phú Túc, quy tụ đồng bào từ nhiều địa phương. Các hoạt động phục dựng lễ kết nghĩa, biểu diễn nghệ thuật dân gian và thi nghề truyền thống tạo không gian giao lưu, trao truyền văn hóa.
Ông Hồ Tăng Phúc, Phó chủ tịch UBND xã, cho biết địa phương đã xây dựng kế hoạch bảo tồn văn hóa Cơ Tu gắn với các di tích lịch sử - văn hóa, hướng tới hình thành chuỗi du lịch sinh thái - văn hóa dọc quốc lộ 14G.
“Mục tiêu là có sự kết nối, giao lưu giữa các xã, phường trong khu vực như: Hòa Vang, Hải Vân, Sông Kôn, Sông Vàng… Đây là những địa phương trên đà phát triển theo hướng dịch vụ - du lịch gắn liền công tác bảo tồn bản sắc văn hóa Cơ Tu xứ Quảng”, ông Phúc chia sẻ.
Trong năm 2026, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đà Nẵng đã khảo sát các điểm Bhơ Hôồng, Đhrôồng, Pơr’ning, Đỉnh Quế, Lộc Trời và rừng pơ mu để nghiên cứu kết nối các tuyến du lịch phía tây thành phố.
Để phát triển bền vững, các địa phương cần hoàn thiện hạ tầng, nâng cao kỹ năng phục vụ khách và kết nối doanh nghiệp lữ hành. Quan trọng hơn, người dân cần được trực tiếp tham gia, hưởng lợi từ những giá trị văn hóa mà chính họ gìn giữ.
