Ít ai biết, để có bức di ảnh tái hiện liệt sĩ Huỳnh Văn Quên – người có hài cốt được tìm thấy tại Công viên Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng, TPHCM) – những người trẻ trong nhóm phục dựng ảnh liệt sĩ TeamLee đã mất gần nửa tháng lần theo ký ức của gia đình.
Không có bức ảnh đủ rõ để đối chiếu, các thành viên phải dựa vào lời kể của thân nhân, từ đặc điểm khuôn mặt, mái tóc đến vóc dáng, rồi từng bước tái hiện diện mạo người chiến sĩ đã hy sinh.
Bức di ảnh sau khi hoàn thiện được trao cho vợ liệt sĩ, bà Nguyễn Thị Lệ, vào tháng 7/2026. Kèm theo đó là hình ảnh tái hiện ông Huỳnh Văn Quên ôm vợ vào lòng.
Đây chỉ là một trong hàng nghìn bức ảnh được TeamLee phục dựng và in miễn phí trong nhiều năm qua. Với những bức ảnh mờ, hư hỏng hoặc gần như không còn đường nét, ký ức của người thân trở thành nguồn tư liệu quan trọng.
Những đường nét được gọi lại từ ký ức
Công việc thường bắt đầu từ những bức ảnh đã phai mờ theo thời gian. Có trường hợp chỉ cần xử lý, phục hồi từ ảnh cũ, nhưng cũng có người gần như không còn hình ảnh để đối chiếu.
Anh Phạm Văn Tuấn, thành viên TeamLee, cho biết với những trường hợp khó, nhóm liên hệ gia đình để xác minh thông tin. Người thân sẽ kể lại những đặc điểm mà họ còn nhớ về khuôn mặt, mái tóc, vóc dáng của người đã khuất.
Từ những dữ liệu đó, các thành viên từng bước phác họa và phục dựng hình ảnh. Bức ảnh hoàn thiện được gửi về gia đình xem trước. Nếu chưa giống, nhóm tiếp tục chỉnh sửa theo góp ý của thân nhân. Chỉ khi gia đình xác nhận hình ảnh phù hợp với ký ức, bức ảnh mới được chốt để in.
Có trường hợp mất nhiều ngày, thậm chí hàng tuần mới hoàn thành.
Riêng với liệt sĩ Huỳnh Văn Quên, nhóm gần như bắt đầu từ con số không. Không có bức ảnh đủ rõ để đối chiếu, các thành viên phải dựa vào những gì gia đình còn nhớ để từng bước hình dung gương mặt ông.
Gần nửa tháng sau, bức di ảnh hoàn thiện.
Công việc đòi hỏi sự kiên nhẫn và cẩn trọng, bởi mỗi đường nét đều gắn với một ký ức. Người phục dựng không chỉ làm cho hình ảnh rõ hơn mà còn phải cố gắng giữ được những đặc điểm riêng để người thân có thể nhận ra người cha, người chồng, người anh đã xa cách hàng chục năm.
“Có những đêm, các thành viên làm việc đến muộn. Điều quan trọng nhất là khi bức ảnh được in ra, đó phải là một di ảnh trang trọng để gia đình đặt lên bàn thờ, để con cháu sau này biết về người đã hy sinh”, một thành viên nhóm chia sẻ.
Từ vài bức ảnh đến hơn 10.000 di ảnh
Anh Tuấn nhớ lại, năm 2021, anh bắt đầu gắn bó với công việc này từ những bức ảnh liệt sĩ được gửi đến xưởng in của mình. Ban đầu, mỗi lần chỉ vài bức ảnh.
Nhận thấy nhiều gia đình vẫn thiếu một di ảnh rõ ràng để thờ, anh đề nghị in miễn phí và cùng các thành viên duy trì hoạt động phục dựng.
Sau 5 năm, nhóm đã phục dựng và in miễn phí hơn 10.000 bức ảnh.
Mỗi bức ảnh lại gắn với một câu chuyện. Có gia đình nhiều năm không có di ảnh đầy đủ của người thân. Có trường hợp, hình ảnh sau khi phục dựng còn giúp gia đình nhận ra thêm những chi tiết, từ đó tìm lại được các tư liệu liên quan đến người đã hy sinh.
Với những người làm công việc này, khoảnh khắc đáng nhớ nhất thường là lúc trao ảnh cho gia đình.
Anh Tuấn kể, có gia đình vừa nhìn thấy bức ảnh đã bật khóc. Sau nhiều năm không có di ảnh để thờ, nay họ có một bức chân dung rõ nét của người thân để đặt lên bàn thờ.
“Có gia đình vừa khóc vừa mừng. Bao nhiêu năm không có di ảnh để thờ, giờ có một bức ảnh đặt lên bàn thờ. Anh em trong nhóm đứng đó cũng không cầm được nước mắt”, anh Tuấn nhớ lại.
Để những gương mặt được lưu giữ
Từ một hoạt động do các cá nhân khởi xướng, việc phục dựng ảnh liệt sĩ dần có sự phối hợp của các cơ quan chức năng.
Tại TPHCM, Bộ Tư lệnh TPHCM phối hợp Công an TPHCM và các địa phương thu thập thông tin, kết nối với thân nhân liệt sĩ để chuyển đến nhóm phục dựng.
Trong đợt thực hiện tại thành phố, 20 thành viên tình nguyện của TeamLee tham gia phục dựng ảnh cho thân nhân liệt sĩ và các gia đình chính sách.
Nhóm đã trao 150 bức di ảnh đến các gia đình, gần 1.000 bức khác đang tiếp tục được phục dựng. Theo kế hoạch, số ảnh này sẽ được hoàn thiện và trao đến thân nhân từ nay đến Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7/2027.
Những thành viên của nhóm không trực tiếp đi tìm hay quy tập hài cốt liệt sĩ. Họ đảm nhận một phần việc khác: sử dụng kỹ năng và công nghệ để tái hiện gương mặt những người đã hy sinh từ những hình ảnh còn lại hoặc ký ức của gia đình.
Với anh Tuấn, công việc này có thể được tiếp nối nếu có thêm người trẻ tham gia.
“Bạn nào biết kỹ thuật đều có thể tham gia. Anh em trong nhóm có thể hướng dẫn, hỗ trợ để các bạn cùng làm, rồi tiếp nối công việc này, giúp được thêm nhiều gia đình”, anh Tuấn nói.
Trong hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, những bức di ảnh được phục dựng không thay thế được ký ức của người đã khuất. Nhưng với nhiều gia đình, đó là hình ảnh rõ nét nhất họ có để đặt lên bàn thờ và kể lại cho con cháu về một người thân đã đi xa từ nhiều thập kỷ trước.
.svg){kind=icon}
