TRUNG QUỐC - Khi giá vàng thế giới lao dốc, một làn sóng tiêu dùng mới đang âm thầm định hình lại thị trường vàng Trung Quốc, nhưng không phải theo hướng mà giới đầu tư mong đợi.
Thay vì săn lùng vàng thật, giới trẻ Trung Quốc đang đổ xô mua một thứ hoàn toàn khác: “vàng dùng một lần” (cipao huangjin).
Đây không phải vàng giả theo nghĩa hàng nhái. Đó là những món trang sức làm từ hợp kim đồng-kẽm phủ lớp vàng mỏng hoặc bạc mạ vàng, có giá chỉ từ 50-60 NDT (khoảng 195.000-234.000 đồng) cho một chiếc vòng tay, theo Dahe Daily.
“Cipao” trong tiếng Trung có nghĩa là “dùng một lần”, nhưng không có nghĩa là vứt đi sau một lần đeo. Nó ám chỉ cách người trẻ đeo trang sức như một món đồ tiêu dùng nhanh: đeo cho đến khi chán thì đổi món khác, không cần giữ gìn, không cần bảo quản.
Sức hút của trào lưu này nằm ở chính sự “nhẹ gánh” mà nó mang lại. Một người mua tên Tiểu Thu chia sẻ: “Nó rẻ, trông cũng đẹp và nếu có mất thì cũng không tiếc”.
Một người khác, Vương Lâm (Gen Z) cho biết mua nhiều món giá rẻ để thay đổi phong cách mỗi ngày mà không lo mòn hay hỏng.
Khi vàng không còn là “của để dành”
Sự trỗi dậy của “vàng dùng một lần” diễn ra song song với một nghịch lý lớn hơn trên thị trường vàng Trung Quốc: lượng vàng trang sức tiêu thụ giảm mạnh, trong khi nhu cầu vàng đầu tư tăng vọt.
Theo báo cáo của Hiệp hội Vàng Trung Quốc, công bố tháng 8/2026, tiêu thụ vàng trang sức trong nửa đầu năm giảm 33,88% xuống còn 132,133 tấn, trong khi tiêu thụ vàng thỏi và tiền vàng tăng 28,42% lên 339,336 tấn. Nói cách khác, người Trung Quốc đang mua vàng để giữ, không phải để đeo.
Dữ liệu từ Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) càng khẳng định xu hướng này: nhu cầu vàng trang sức tại Trung Quốc đại lục trong quý II/2026 giảm 28% so với cùng kỳ năm trước - mức thấp nhất cho một quý II kể từ năm 2004.
Giá vàng cao và biến động mạnh khiến người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu cho các món đồ trang sức đắt đỏ.
Số đăng ký kết hôn giảm 7,46% trong nửa đầu năm 2026, xuống còn 3,275 triệu cặp, cũng là một yếu tố gây sức ép lên nhu cầu trang sức cưới.
Gen Z: Từ tích trữ vàng sang tiêu dùng vì cảm xúc
Điều đáng chú ý là sự thay đổi này không chỉ là hệ quả của giá cả. Nó phản ánh một sự chuyển dịch sâu sắc trong tâm lý tiêu dùng của thế hệ trẻ Trung Quốc.
Theo báo cáo “2025 Gen Z Emotional Consumption Report” được Dahe Daily trích dẫn, hơn 90% người tiêu dùng trẻ công nhận giá trị cảm xúc và 56,3% trong số họ sẵn sàng chi tiền vì giá trị đó.
Trong mắt họ, vàng không còn là một tài sản để dành dụm, mà là một phụ kiện thời trang thể hiện cá tính, giống như những món đồ chơi như Labubu hay thú cưng ảo.
Nhưng không phải tất cả giới trẻ đều quay lưng với vàng thật. Một bộ phận khác là những người có thu nhập cao hơn, hoặc có ý thức đầu tư lại chọn vàng theo cách hoàn toàn khác: mua vàng tích trữ với khối lượng nhỏ nhưng đều đặn.
Theo báo cáo “2025 Chinese Jewellery Retailer Insights”, 62% người tiêu dùng từ 18-24 tuổi hiện sở hữu vàng trang sức, tăng từ 37% cách đây năm năm. Nhóm 18-34 tuổi chiếm hơn 1/3 tổng doanh số vàng trang sức.
Một lập trình viên 27 tuổi ở Thượng Hải tên Vương Kim chia sẻ trên Nhân dân Nhật báo rằng anh mua một “hạt vàng” mỗi khi nhận lương. Hiện một hạt vàng có giá khoảng 1.100 NDT (khoảng 4,2 triệu đồng). Đây là một cách tích lũy nhỏ giọt, phù hợp với thu nhập hạn chế của người trẻ.
Một nhà bình luận gọi hiện tượng này là “cuộc giải cấu trúc logic tiêu dùng vàng truyền thống”, tức phá vỡ hoàn toàn cách hiểu cũ về việc mua vàng.
Thay vì mua vàng vì giá trị tích trữ hay vì các dịp trọng đại như cưới hỏi, người trẻ mua vàng, hoặc “vàng giả” vì giá trị cảm xúc tức thời.
Người viết nhận định: “Một sợi dây chuyền vàng giả vài chục tệ, một chiếc vòng tay ‘vàng dùng một lần’, đó là cách người trẻ tạo ra một ‘khu vườn tinh thần’ chi phí thấp nhưng khả năng kiểm soát cao giữa áp lực công việc và nhịp sống đô thị”.
Sự trỗi dậy của “vàng dùng một lần” không phải là dấu hiệu của một thế hệ Trung Quốc “hết tiền”. Đó là dấu hiệu của một thế hệ đang viết lại định nghĩa về giá trị.
.svg){kind=icon}
