Nguồn điện vô tận dân tha hồ dùng: Chỉ lo giá rất cao

Điện mặt trời thời gian qua đã nhận được cú hích lớn với giá bán điện rất cao. Nhưng cơ chế ưu đãi thời gian tới sẽ ít hơn bởi nhiều lý do.

Lo quá tải hệ thống điện

Sức nóng của điện mặt trời “bùng nổ” khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 11 về cơ chế khuyến khích điện mặt trời vào tháng 4/2017. Nhờ đó mức giá điện mặt trời rất hấp dẫn, lên tới khoảng 2.086 đồng/kWh (điều chỉnh theo biến động của tỷ giá đồng/USD) và kéo dài tới 20 năm, cao hơn nhiều giá nguồn điện khác.

Báo cáo của Bộ Công Thương cho thấy, sau khi Quyết định 11 có hiệu lực, đến tháng 3/2019, có 5 dự án điện mặt trời vận hành phát điện với tổng công suất 240 MW; khoảng 8.000 MW điện mặt trời được phê duyệt quy hoạch phát triển đến năm 2020 và khoảng 12.000 MW giai đoạn đến 2025. Ngoài ra, còn có hơn 200 dự án điện mặt trời với tổng công suất là 17.000 MW đang đăng ký triển khai.

{keywords}
Lắp đặt tấm Pin năng lượng mặt trời tại một dự án. Ảnh: Lương Bằng

Có nghĩa, tổng công suất dự án điện mặt trời đã được duyệt quy hoạch và đăng ký triển khai lên con số "khổng lồ" hơn 37.000 MW (tổng công suất điện cả nước hiện nay mới chỉ là 46.000 MW. Để có được công suất nguồn điện này thì Việt Nam đã phải mất tới hơn... 60 năm.)

Thực tế cho thấy, cơ chế hỗ trợ giá cố định quy định tại Quyết định 11 (FIT) đã khiến điện mặt trời chưa bao giờ nóng đến vậy.  

Tuy nhiên, Bộ Công Thương lo ngại các dự án điện mặt trời nối lưới đang được phát triển tập trung tại một số địa phương có cường độ bức xạ lớn với quy mô lớn, tiến độ xây dựng đi vào vận hành nhanh, dẫn đến khả năng "gây quá tải lưới điện cục bộ" và ảnh hưởng đến "an toàn cung cấp hệ thống điện".

Theo đánh giá của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), tuy hạ tầng lưới điện 110-220-500KV của miền Trung, miền Nam và Tây Nguyên đã được đầu tư nâng cấp những năm qua nhưng một số khu vực vẫn không đáp ứng được yêu cầu truyền tải thêm công suất từ các dự án điện mặt trời.

Theo tính toán của EVN, lượng công suất các dự án điện gió, mặt trời có khả năng không phát được công suất trong năm 2019-2020 tại một số khu vực quá tải là khá lớn, ảnh hưởng đến công tác vận hành an toàn của hệ thống cũng như hiệu quả đầu tư của các dự án.

Một số tỉnh gặp khó khăn trong vấn đề giải tỏa công suất là Ninh Thuận, Bình Thuận, Khánh Hòa, Phú Yên, Gia Lai, Đắc Lắk.

Do đó, Bộ Công Thương đang dự thảo Quyết định mới thay thế Quyết định 11 theo hướng giảm bớt ưu đãi cho dự án điện mặt trời.

Tư vấn quốc tế và Bộ Công Thương đã đề xuất xây dựng Biểu giá điện mặt trời khác nhau theo hướng vùng có bức xạ thấp có mức giá cao hơn vùng nhiều tiềm năng cường độ bức xạ.

Lý do là để giảm các vấn đề tắc nghẽn lưới; dễ dàng tích hợp lưới; tăng sự đồng thuận của cộng đồng; tránh những cạnh tranh quá mức về đất đai; cho phép các dự án ở những khu vực cường độ bức xạ thấp đạt được hiệu quả như các dự án ở khu vực có cường độ bức xạ cao.

Sau nhiều góp ý, Bộ Công Thương tiếp tục đề xuất Dự án điện mặt trời mặt đất của Vùng 1 (vùng ít tiềm năng nhất) có mức giá cao nhất (2.102 đồng/kWh); vùng 2 (1.809 đồng/kWh); vùng 3 (1.620 đồng/kWh); vùng 4 - vùng có tiềm năng cao nhất có mức giá thấp nhất là 1.525 đồng/kWh (mức giá này thấp hơn nhiều con số 2.086 đồng/kWh mà các dự án vận hành trước tháng 7/2019 được hưởng).

Giá mua điện được áp dụng cho hệ thống điện mặt trời mái nhà có ngày vận hành thương mại trong giai đoạn từ ngày 1/7/2019 đến ngày 31/12/2021 và được áp dụng 20 năm kể từ ngày vận hành thương mại.

{keywords}
Dự án điện mặt trời đang bùng nổ. Ảnh: Lương Bằng

Một vùng nhiều giá điện, có công bằng?

Về việc Dự thảo xây dựng mức giá khác nhau theo 4 vùng, giá mua bán điện xác định tỷ lệ nghịch với cường độ bức xạ, theo hướng khu vực có cường độ bức xạ thấp nhất thì giá mua bán điện cao nhất và ngược lại, Bộ Tài chính đề nghị cân nhắc, xem xét hiệu quả kinh tế khi khuyến khích đầu tư vào các khu vực có cường độ bức xạ thấp.

Sau năm 2021, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ Bộ Công Thương đang phối hợp với các bộ, ngành nghiên cứu đề xuất áp dụng cơ chế đấu giá các dự án điện mặt trời.

Góp ý cho đề xuất trên, theo Bộ Tài chính, việc quy định mức giá cụ thể với thời hạn áp dụng 20 năm tương ứng với thời điểm vận hành thương mại sẽ tạo ra nhiều mức giá khác nhau. Trong bối cảnh giá điện mặt trời do nhà nước quy định chưa có yếu tố cạnh tranh, việc trên cùng một khu vực có các dự án áp dụng mức giá khác nhau là chưa đảm bảo công bằng giữa các đơn vị tham gia đầu tư.

Bộ Tài chính cũng cho rằng dự thảo quy định giá mua điện áp dụng 20 năm chưa phù hợp với lộ trình thị trường điện. Đặc biệt trong giai đoạn này, Bộ Công Thương đang xây dựng cơ chế đấu giá điện mặt trời. Vì vậy, đề nghị cân nhắc áp dụng thời gian phù hợp.

Ngay cả việc phân vùng, cũng có địa phương không hài lòng khi bị đưa vào vùng có mức giá bán điện thấp hơn các vùng khác.

UBND tỉnh Quảng Trị cho rằng, việc phân vùng Quảng Trị thuộc khu vực Bắc Trung Bộ (khí hậu miền Bắc) vào vùng 2 thuộc khu vực Nam Trung Bộ (khí hậu miền Nam) là chưa phù hợp. Do khác biệt về khí hậu, Quảng Trị sẽ gặp khó khăn trong việc thu hút đầu tư về phát triển điện mặt trời trong cùng một vùng giá điện.

Quảng Trị đề nghị Bộ Công Thương xem xét đưa tỉnh này vào danh mục các tỉnh thuộc vùng 1 (vùng có giá bán điện cao nhất). Tuy nhiên, đề xuất này không được Bộ Công Thương đồng tình.

Với ý kiến của Bộ Tài chính, Bộ Công Thương tiếp tục giải trình rằng việc các dự án điện mặt trời tập trung tại một số địa phương có cường độ bức xạ lớn với quy mô lớn dẫn đến khả năng gây quá tải lưới điện cục bộ và ảnh hưởng đến an toàn cùng cấp điện hệ thống.

Liên quan quy định giá áp dụng trong 20 năm, Bộ Công Thương cho hay: Đây là cơ chế khuyến khích đã được triển khai thành công tại Quyết định 11. Thời gian áp dụng giá mua điện ưu đãi cho các dự án vào vận hành trong thời gian hiệu lực của Quyết định là cần thiết để các nhà đầu tư tính toán được hiệu quả kinh tế và quyết định đầu tư.

"Trên thế giới chính sách này được áp dụng rộng rãi cho các thị trường mới phát điện như tại Việt Nam", Bộ Công Thương nêu ý kiến.

Lương Bằng

tin nổi bật

Hệ lụy từ mập mờ “đất thổ cư”

UBND TP Hà Nội dùng khái niệm “đất thổ cư”, không được quy định trong Luật Đất đai để điều chỉnh kế hoạch sử dụng đất năm 2021 tại Sơn Tây.

Chứng khoán, BĐS tăng nóng, biến động mạnh: Tăng cường kiểm tra, giám sát chặt

Chính phủ đánh giá thị trường tài chính, bất động sản, chứng khoán có thời điểm tăng nóng và có những biến động mạnh những tháng đầu năm 2022, đòi hỏi phải tăng cường kiểm tra, giám sát chặt chẽ.

Việt Nam thay đổi chiến lược, chọn dòng vốn FDI sản xuất ‘xanh’ hơn

Với tầm nhìn chiến lược, nhiều doanh nghiệp FDI tại Việt Nam định hướng hoạt động sản xuất kinh doanh hướng tới phát triển xanh và bền vững.

Cuộc chuyển đổi lớn: Số hóa triệu điểm check-in, hàng vạn nhà hàng, khách sạn

Kinh tế số du lịch là chuyển đổi số, dữ liệu số, địa chỉ số cho 3.000 DN lữ hành, gần 30.000 HDV du lịch, 38.000 cơ sở lưu trú, 550 ngàn nhà hàng, quán ăn, 41 ngàn di tích thắng cảnh, 3.000 DN vận tải, 162 bảo tàng hay triệu triệu điểm check-in…

San lấp đồi núi, phân lô, bán nền: Thủ tướng chỉ thị xử lý nghiêm

Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Bộ NN-PTNT và các cơ quan chức năng điều tra, xử lý nghiêm tình trạng phá rừng, lấn chiếm đất rừng trái pháp luật.

'Phản đòn' siết tín dụng bất động sản: Chỉ mới nghe tin, giá nhà đã tăng

“Kinh tế Trung Quốc đã phải trả giá đắt vì việc siết tín dụng BĐS, buộc nước này phải nới lỏng chính sách từ cuối tháng 4 vừa qua. Đây chính là một bài học kinh nghiệm cho Việt Nam trong việc nhìn nhận đúng vai trò của thị trường BĐS”.

Thâu tóm doanh nghiệp nhà nước: 'Giết chết' sản xuất, chiếm lấy đất vàng

Một số DN Nhà nước sau khi cổ phần hóa đã chuyển đổi mô hình sản xuất kinh doanh để khai thác lợi thế từ đất đai, dẫn đến hệ lụy “giết chết” hoạt động sản xuất kinh doanh.

Rộ săn đất nghỉ dưỡng ven sông núi, view tiền tỷ

30 năm làm việc ở TP.HCM, nay tích lũy kha khá, vợ chồng anh Tiến Bình lên Đà Lạt, Bảo Lộc, Lâm Hà (Lâm Đồng) lùng mua đất làm nơi dưỡng già...

Chơi 'tất tay' giữa cơn sốt, nhà đầu tư F0 sập bẫy, ôm đất không thể giao dịch

Nhiều nhà đầu tư tay ngang, ít kinh nghiệm, lần đầu lao vào cơn sốt đất đã lâm vào cảnh nợ nần, phá sản vì mua phải đất vướng pháp lý, không thể giao dịch.

Nhức nhối 35 dự án băm nát xã nghèo

Khi cơn sốt nở rộ các dự án bất động sản Hà Nội lan tới tỉnh lân cận Hòa Bình, người ta bắt đầu thấy những ngọn núi, rừng cây bên cạnh tuyến quốc lộ mới mở (từ Đại lộ Thăng Long chạy thẳng lên TP Hòa Bình) bị máy xúc ngoạm nham nhở.

Qua "sốt nóng", chủ nhà đất tự giảm giá rao bán xuống cả tỷ đồng

Từng rao bán căn nhà diện tích hơn 50 m2 xây 4 tầng ở quận Hoàng Mai (Hà Nội) với giá 5,8 tỷ đồng nhưng sau nhiều tháng không có người mua, chủ nhà đã phải giảm xuống gần 1 tỷ đồng.

Ôm mảnh ruộng ngàn m2 rồi bỏ hoang: Giấc mộng 10 năm ăn cú đậm

Trong khi nhiều nhà đầu tư đất nền khóc ròng vì bán cắt lỗ cũng không có người mua thì một số nhà đầu tư khác lại chuyển sang đất nông nghiệp, chấp nhận đọng vốn 5 đến 10 năm chờ thời tăng gấp chục lần giá trị.

Loạt ‘ông lớn’ đổ hàng tỷ USD vào Bình Dương

Hàng loạt doanh nghiệp nước ngoài đã đăng ký đầu tư 1,9 tỷ USD vào Bình Dương trong quý đầu tiên của năm 2022. Trong số này, riêng một “ông lớn” từ Đan Mạch đã đầu tư hơn 1 tỷ USD.

Đâu là giá đất thị trường để tính thuế?

Ngành thuế đang quyết liệt rà soát từng giao dịch chuyển nhượng bất động sản để hạn chế nạn kê khai hai giá, nhưng thực tế triển khai còn nhiều bất cập.

Chung cư hết thời hạn 50 năm, đang ở nhà mình bỗng ra đứng đường?

Nhiều ý kiến khác nhau về việc quy định căn hộ chung cư chỉ được sở hữu 50 năm, 70 năm hay lâu dài.