Từng gác lại giấc mơ đại học để sang Nhật làm thực tập sinh phụ giúp gia đình, Nghiêm Thị Linh vẫn âm thầm nuôi khát vọng học tập. Sau nhiều năm vừa làm vừa tự học ngoại ngữ, Linh đã chinh phục thành công 3 học bổng du học Trung Quốc.
Ngày 3/7, Đại học Westlake (Hàng Châu, Trung Quốc) thông báo Giáo sư Ida chính thức giữ vị trí nghiên cứu viên xuất sắc tại Khoa Thiên văn của trường, có hiệu lực từ tháng 4.
Giáo sư Ida là Chủ tịch Hội Nghiên cứu Nguồn gốc Sự sống và Sinh học Vũ trụ Nhật Bản từ năm 2025. Ông được giới khoa học quốc tế đánh giá là một trong những nhà nghiên cứu có ảnh hưởng lớn trong lĩnh vực hình thành và tiến hóa của các hành tinh.
Hơn 40 năm nghiên cứu nguồn gốc các hành tinh
Trong hơn bốn thập kỷ, Giáo sư Ida theo đuổi việc giải mã nguồn gốc và quá trình tiến hóa của các hành tinh - một trong những câu hỏi lớn của thiên văn học hiện đại.
Trong bài phát biểu khi nhậm chức Chủ tịch Hội Thiên văn học Nhật Bản năm 2023, ông cho biết niềm đam mê với vũ trụ bắt nguồn từ thời trung học.
Khi còn băn khoăn lựa chọn ngành học, bộ phim 2001: A Space Odyssey của đạo diễn Stanley Kubrick cùng tiểu thuyết khoa học viễn tưởng The End of the Endless Flow của nhà văn Sakyo Komatsu đã tác động mạnh đến quyết định theo đuổi khoa học của ông.
"Tôi từng trốn học để một mình đến rạp xem bộ phim ấy. Đó là trải nghiệm có ảnh hưởng rất lớn đến con đường nghiên cứu sau này", ông chia sẻ.
Năm 1980, Giáo sư Ida theo học ngành vật lý tại Đại học Kyoto. Sau khi tốt nghiệp năm 1984, ông chuyển hướng từ vật lý lý thuyết sang địa vật lý và nhận bằng tiến sĩ tại Đại học Tokyo năm 1989. Bước ngoặt này đưa ông đến với lĩnh vực khoa học hành tinh, sinh học vũ trụ và nghiên cứu nguồn gốc sự sống.
Sau đó, ông tham gia dự án GRAPE của Đại học Tokyo, sử dụng siêu máy tính để mô phỏng quá trình hình thành các thiên thể. Từ những nghiên cứu này, ông xây dựng mô hình giải thích cách các phôi hành tinh phát triển, đặt nền tảng quan trọng cho việc tìm hiểu sự hình thành các hành tinh đá trong Hệ Mặt Trời.
Thành tựu này giúp ông được bổ nhiệm làm phó giáo sư tại Đại học Tokyo năm 1990. Sau khi dự án GRAPE hoàn thành năm 1993, ông chuyển sang công tác tại Viện Công nghệ Tokyo, nay là Viện Khoa học Tokyo.
Mô phỏng quá trình hình thành Mặt Trăng
Năm 1997, Giáo sư Ida hợp tác với các nhà nghiên cứu tại Đại học Colorado (Mỹ) để kiểm chứng giả thuyết va chạm khổng lồ - theo đó Mặt Trăng hình thành sau vụ va chạm giữa Trái Đất sơ khai và một thiên thể lớn cách đây khoảng 4,5 tỷ năm.
Nhóm nghiên cứu sử dụng mô phỏng máy tính để tái hiện quá trình này. Kết quả được công bố trên tạp chí Nature cùng năm.
Năm 1998, ông tiếp tục hoàn thiện mô hình về quá trình hình thành hành tinh bằng các mô phỏng quy mô lớn, nhằm giải thích đặc điểm quỹ đạo và khối lượng của các hành tinh.
Trong những năm gần đây, hướng nghiên cứu của ông mở rộng sang sinh học vũ trụ, kết hợp nghiên cứu quá trình hình thành hành tinh với việc tìm kiếm các thế giới có khả năng tồn tại sự sống và tìm hiểu nguồn gốc sự sống trong vũ trụ.
Năm 2006, ông được trao Giải thưởng Chushiro Hayashi của Hội Thiên văn học Nhật Bản - một trong những giải thưởng danh giá trong lĩnh vực thiên văn và vật lý thiên văn.
Cùng năm, ông được bổ nhiệm làm giáo sư chính thức. Sau đó, ông giữ chức Phó Giám đốc Viện Khoa học Trái Đất và Sự sống (ELSI) thuộc Viện Công nghệ Tokyo trong 10 năm.
Gia nhập đại học nghiên cứu đang lên của Trung Quốc
Trả lời South China Morning Post, Giáo sư Ida cho biết ông quyết định gia nhập Đại học Westlake từ tháng 6 năm ngoái, trước khi trường chính thức thành lập Khoa Thiên văn vào tháng 10/2025.
"Tôi coi đây như một dự án khởi nghiệp mới trong sự nghiệp nghiên cứu của mình. Môi trường cởi mở và đầy tham vọng ở Westlake mang đến cơ hội để tôi tiếp tục khám phá những hướng nghiên cứu mới", ông nói.
Đến nay, Giáo sư Ida có hơn 400 công bố khoa học, với hơn 21.000 lượt trích dẫn. Ông cũng là tác giả của nhiều cuốn sách phổ biến kiến thức thiên văn và đang biên soạn một giáo trình bằng tiếng Anh về lý thuyết hình thành các hành tinh và vệ tinh.
Đại học Westlake là trường đại học nghiên cứu tư thục do nhà sinh học cấu trúc nổi tiếng Shi Yigong thành lập năm 2018 tại Hàng Châu.
Hiện trường quy tụ gần 300 nhà khoa học hàng đầu, phần lớn là các học giả trở về từ nước ngoài. Năm 2025, Westlake lần đầu lọt vào nhóm 100 trường đại học hàng đầu thế giới về năng lực nghiên cứu. Trong năm 2025 và 2026, trường cũng nằm trong nhóm 10 cơ sở nghiên cứu của Trung Quốc có nhiều công trình được công bố trên hai tạp chí khoa học hàng đầu thế giới là Science và Nature.
TRUNG QUỐC - Nhà vật lý Stephen Lin Er Chow, người nổi tiếng với việc tạo ra vật liệu oxide siêu dẫn không chứa đồng, đã rời Đại học Quốc gia Singapore (NUS) để gia nhập Đại học Chiết Giang (Trung Quốc) với vai trò trưởng nhóm nghiên cứu chính.
TRUNG QUỐC - Chuyên gia AI Cao Lượng Lượng, từng là lãnh đạo tại Google DeepMind và tham gia phát triển các hệ thống AI của Google, Apple, IBM, vừa trở về Hong Kong đảm nhiệm vị trí giáo sư tại Đại học Bách khoa Hong Kong (PolyU).
.svg){kind=icon}
