Những ‘bài toán’ thực tế trong phát triển và ứng dụng AI

Sự kiện do VLAB Innovation phối hợp với Đại học Bách Khoa Hà Nội tổ chức ngày 8/1. Sự kiện tập trung vào các vấn đề cốt lõi của xã hội trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển nhanh chóng, từ cơ hội thúc đẩy tăng trưởng, đổi mới sáng tạo đến những thách thức về quản trị, đạo đức và tác động xã hội.Thông qua phiên đối thoại chuyên sâu, chương trình hướng tới việc đề xuất các giải pháp thực tiễn nhằm phát triển và ứng dụng AI một cách có trách nhiệm, phù hợp với điều kiện Việt Nam, qua đó góp phần xây dựng một hệ sinh thái AI bền vững, lấy con người làm trung tâm trong kỷ nguyên số.

Sự cần thiết của những bài toán từ dữ liệu thực tế

Ông Nguyễn Anh Tuấn, Đồng sáng lập và CEO của Diễn đàn Toàn cầu Boston (Boston Global Forum - BGF) cho hay, ứng dụng AI có thể đổi mới toàn diện kinh tế, chính trị xã hội, văn hóa, khoa học, giáo dục, chăm sóc sức khỏe,... 

Theo ông Tuấn, khi Internet ra đời đã tạo ra một “một vùng đất” rộng lớn để tạo ra những sản phẩm dịch vụ tiên phong. Thời đại AI cũng tương tự ở phía trước với mô hình xã hội mới và chắc chắn mở ra những đòi hỏi, nhu cầu mới.

Do đó, đây là cơ hội để Việt Nam vượt lên. “Đây là lúc để chúng ta vượt lên. Tất nhiên chúng ta khiêm nhường, không ngạo mạn, tự kiêu, nhưng tự tin rằng có thể cùng với nhân loại, cùng với những trung tâm lớn của thế giới để tạo ra những giá trị mới. Trong đó, chúng ta góp phần và có vị thế với thế giới”, ông Tuấn nói.

Dẫn chứng tại cơ sở, PGS.TS Nguyễn Bình Minh, Viện trưởng Viện Công nghệ và Kinh tế số của Đại học Bách khoa Hà Nội cho hay, thực tế, hiện nay, các sinh viên vẫn làm nhiều các mô hình, thuật toán AI và sau đó thử nghiệm một số ý tưởng để đánh giá độ chính xác. Tuy nhiên, điều còn thiếu là những bài toán từ dữ liệu thực tế. 

“Nhiều khi chúng ta chỉ nhìn vào độ chính xác, hay hiệu quả theo kiểu chi phí về thời gian,... song chừng đó là không đủ. Nhiều mô hình AI “chạy” có độ chính xác lên đến 99,99% nhưng lại không thể áp dụng trong thực tế. Trong khi có những mô hình dù độ chính xác chỉ khoảng 80% nhưng lại có ý nghĩa trong cuộc sống”, ông Minh nói và cho rằng các sinh viên cần phải có hiểu biết về những bài toán cụ thể trong thực tế ra sao.

“Đây là điều rất thiếu đối với các sinh viên ngành công nghệ thông tin nói chung và sinh viên theo AI nói riêng. Cần hiểu bài toán, dữ liệu thực tế và hiểu áp dụng AI để mang lại giá trị gì. Có nhiều chủ doanh nghiệp khi nhìn vào mô hình AI, không quá quan tâm độ chính xác đến bao nhiêu phần trăm, nhưng họ quan tâm công cụ AI giải quyết bài toán cụ thể là gì, có trả lời được câu hỏi của họ. Do đó các sinh viên cần quan tâm không chỉ xây dựng mô hình, đánh giá nó như thế nào mà cả việc áp dụng trong thực tế ra sao”, ông Minh nói.

Ông Minh cho rằng, sinh viên có thể tiếp xúc thêm với những bài toán thực tế thông qua quá trình thực tập, làm việc tại các công ty, doanh nghiệp,... đặc biệt ở những năm cuối đại học để thêm kinh nghiệm. 

Thích ứng và tìm kiếm cơ hội

GS.TS Vũ Văn Yêm, Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội cho hay, AI không chỉ đơn thuần là một công nghệ, mà còn là nền tảng để xây dựng các thiết chế hiệu quả và một xã hội đáng tin cậy hơn. Nhà trường cũng đang đẩy mạnh quá trình chuyển đổi trọng tâm bằng việc đổi mới giáo dục từ phương thức truyền thụ theo môn học sang đào tạo dựa trên năng lực - tích hợp các kỹ năng về dữ liệu, AI, an ninh mạng, tư duy sản phẩm số và quản trị số vào chương trình cốt lõi của đa ngành, chứ không chỉ giới hạn trong lĩnh vực khoa học máy tính. 

“Năng lực dữ liệu và năng lực AI phải trở thành chuẩn mực nền tảng mới. Đó là khả năng diễn giải dữ liệu, tư duy thống kê, sử dụng công cụ AI có trách nhiệm và ra quyết định dựa trên bằng chứng thực tiễn”, ông Yêm nói.

Ông Yêm khẳng định một nguyên tắc cốt lõi: AI có thể hỗ trợ quá trình ra quyết định, nhưng trách nhiệm của con người phải luôn đặt ở vị trí trung tâm. 

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Anh Tuấn cho hay, về vấn đề kỹ thuật, việc thiết kế, tạo ra hệ thống AI sẽ vì con người, hỗ trợ chứ không phải thay thế. 

“Chính bản thân con người chúng ta phải có nhân cách và tinh thần vì xã hội, thế giới chung. Bản chất AI là một công cụ, nếu trong tay người tốt sẽ vô cùng tốt cho nhân loại, con người và ngược lại thì vô cùng nguy hiểm”, ông Tuấn chia sẻ.

Ông Tuấn cho hay, về nguyên lý chung, một số công đoạn của quá trình sản xuất sẽ được thay thế bởi tự động hóa, AI. Cụ thể như vai trò trợ lý hành chính sẽ giảm trong tương lai. 

“Trong lịch sử phát triển của nhân loại, không phải đến nay mới có việc thay thế lao động. Đó là quy luật tất yếu. Tuy nhiên, khi công việc này bị cắt giảm đi, thì sẽ có những công việc mới, cơ hội mới mở ra. Chúng ta cũng phải sáng tạo ra, mở ra những cái mới; chứ không phải chờ có. Do đó, chúng ta phải thích ứng và nhìn thấy cơ hội trong khó khăn”, ông Tuấn nói. 

Sự kiện cũng mở ra không gian hội tụ các diễn giả quốc tế và những chuyên gia tiên phong về AI, công nghệ thông tin tại Việt Nam. Tại buổi đối thoại, TS. Glen Weyl (Nhà sáng lập Viện Plularity, lãnh đạo trong lĩnh vực Blockchain và đổi mới xã hội, TS kinh tế tại ĐH Princeton) cũng chia sẻ về khung khái niệm đề xuất cách công nghệ có thể tăng cường hợp tác xã hội, thay vì thay thế vai trò của con người.

Ban tổ chức kỳ vọng sự kiện Đối thoại về Xã hội trí tuệ nhân tạo - Vận hội và giải pháp sẽ tạo động lực cho thế hệ trẻ đổi mới sáng tạo, đóng góp vào quá trình xây dựng và khẳng định vị thế Việt Nam trong hệ sinh thái AI toàn cầu.