"Phát triển nhân cách trẻ không chỉ là việc của nhà trường"

"Hình thành và phát triển nhân cách cho học sinh trong 12 năm phổ thông không chỉ là việc của nhà trường" - bà Đặng Huỳnh Mai nhận định.

Bà Đặng Huỳnh Mai, Phó Chủ tịch Hội Cựu Giáo chức Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ GD-ĐT cho rằng hình thành và phát triển nhân cách cho học sinh trong 12 năm phổ thông không chỉ là việc của riêng nhà trường.

Bà Đặng Huỳnh Mai cũng nhận định "Ngày toàn dân đưa trẻ tới trường" không phải là một khẩu hiệu trống rỗng. Ngược lại, nó tạo cơ hội để mọi người quan tâm nhau trong mỗi xóm ấp, làng xã.

Khai giảng là phần quan trọng của đời sống tinh thần tuổi học trò

Bà còn nhớ ngày đầu tiên dự lễ khai giảng của mình không?

- Tôi vào học lớp 1 ở trường Tiểu học An Tịch, Sadec (nay là Huyện Châu Thành, Đồng Tháp).

Nhà tôi trong vùng kiểm soát của chế độ Sài Gòn, những người đàn ông trong gia đình đến tuổi 15 đều phải trốn vào rừng tham gia kháng chiến. 

Bố tôi đi tập kết. Gia đình sống bằng nghề tiểu thủ công nghiệp, chỉ có người già mới nấu ăn, đưa cháu đi học ngày đầu tiên, sau đó thì bọn trẻ tự đi.

{keywords}
Khai giảng là một phần quan trọng của đời sống tinh thần tuổi học trò. Ảnh: Thanh Hùng.

Ngày vào lớp 1, tôi được ông nội đưa tới trường. Năm sau thì ông mất. Nội tôi được cả làng quý mến, đặt cho ông cái tên là “quan đại thần”. Ông rất quan tâm tới việc học của con cháu trong gia đình.

Tôi nhớ khi vào lớp, gặp cô giáo có khuôn mặt nghiêm khắc làm tôi sợ, nên ông tôi phải đưa đến lớp hết một tuần lễ đầu tiên. Tuy nhiên, mỗi ngày trong năm học trôi qua, tôi qua càng thương và quý cô giáo của mình hơn.

Ngày nay, phụ huynh và học sinh dường như không còn cảm giác háo hức và thiêng liêng mỗi khi đến ngày khai giảng. Nhiều người thậm chí còn đòi bỏ ngày khai giảng đi. Bà nghĩ thế nào về điều này?

- Ở mỗi thời đại, tính chất vấn đề cũng có một chút thay đổi. Ngày nay, phụ huynh có lẽ do chịu nhiều áp lực của đời sống công nghiệp, học sinh thì đã mất sự háo hức khi đã gặp lại bạn cũ từ lúc tập trung vào tháng tám. Do đó, ngày đầu tiên khi trở lại trường hoặc ngày đầu tiên đến trường mới khi chuyển cấp đã có phần nào ấn tượng chứ không chỉ là ngày khai giảng.

Tuy nhiên, ngày khai giảng vẫn là ngày hội hằng năm của mỗi nhà trường, nó vừa mang tính truyền thống vừa thiêng liêng trong từng năm của tuổi học trò. Bỏ ngày khai giảng là bỏ một phần quan trọng của đời sống tinh thần lứa tuổi học đường.

Vậy làm thế nào để ngày khai giảng vẫn giữ được sự thiêng liêng truyền thống, thưa bà?

- Để giữ tính chất thiêng liêng thì thời gian tập trung từ tháng 8 hằng năm, các nhà trường cứ cho trẻ tự do trong ăn mặc miễn sao kín đáo, sạch, đẹp, nhã nhặn. Giáo viên cũng không vội tổ chức ban cán sự lớp mà chỉ nên chỉ định tạm vài bạn làm liên lạc giữa giáo viên chủ nhiệm với các bạn thôi.

Đến ngày khai trường 5/9 hãy yêu cầu học sinh mặc đồng phục. Được mặc đồng phục mới trong không khí toàn trường, nhìn lá cờ Tổ quốc từ từ tung bay trên không trung trong tiếng hát Quốc ca, cùng âm vang của tiếng trống khai trường là sự thiêng liêng trong tâm hồn mỗi học sinh cũng như của chính chúng ta.

Buổi lên lớp đầu tiên sau khai giảng nên để thầy trò giao tiếp, sinh hoạt tinh thần hoặc học các môn hát, nhạc hoặc mỹ thuật… để kéo dài sự thiêng liêng trong tâm hồn các em. Không vội cho học sinh lăn xả vào kiến thức cơ bản.

Sau khi khai giảng, giáo viên có thể tiến hành tổ chức quản lý lớp sau khi đã biết nhiều về học sinh của mình hơn, từ tâm lý đến hoàn cảnh cá nhân của các em.

Lối sống gia đình góp phần hình thành nhân cách trẻ

Lâu nay chúng ta vẫn gọi ngày khai giảng 5/9 là “ngày toàn dân đưa trẻ tới trường” là vì đâu, thưa bà?

{keywords}
Bà Đặng Huỳnh Mai, nguyên Thứ trưởng Bộ GD-ĐT.

- “Toàn dân đưa trẻ tới trường” không phải là một khẩu hiệu trống rỗng, mà là cơ hội để mọi người quan tâm nhau từ trong gia đình đến xóm ấp, làng xã.

Như tôi không bao giờ quên được ngày tôi đậu vào lớp đệ thất (lớp 6 bây giờ), một chiếc xe đạp của tôi thôi để đến trường mới (cách trường làng của tôi 5km) mà phải có nhiều người tham gia.

Bác ruột tôi công tác ở Trung ương Cục miền Nam gửi về cho một sườn xe, ông cậu cho mượn đất để trồng lúa, thiếu bao nhiêu thì chủ tiệm sửa xe hỗ trợ thêm giúp mẹ tôi… Thiêng liêng quá phải không?

Bây giờ, xã hội phát triển, phần lớn phụ huynh đều lo được điều kiện tối thiểu để trẻ đến trường. Cấp ủy và chính quyền đều tham gia dự lễ khai giảng năm học mới. Doanh nghiệp, nhiều nhà hảo tâm cũng sẵn sàng tài trợ cho gia đình khó khăn… để các em được đến trường.

Đó chính là cơ hội để toàn dân tham gia đưa trẻ đến trường.

Sự nghiệp giáo dục giờ đây dường như đang trở thành công việc của Bộ GD-ĐT khi giáo dục gia đình không còn được coi trọng như trước. Bà có cho rằng, điều này sẽ gây trở ngại cho sự phát triển, đổi mới của ngành giáo dục?

- Một nhiệm vụ và mục tiêu quan trọng của giáo dục là hình thành và phát triển nhân cách cho học sinh trong 12 năm trẻ ngồi trên ghế nhà trường phổ thông.

Tuy nhiên để làm được việc này thì vai trò của gia đình cũng rất quan trọng. Chính thế ông bà ta xưa đã có câu “Nuôi heo lựa nái, cưới gái lựa dòng”.

Mặt khác, nền tảng văn hoá của mỗi nước cũng vô cùng quan trọng. Nếu như hằng ngày văn hoá giao thông chưa được cải thiện và phát triển, tệ nạn xã hội thường xuyên xuất hiện trước mặt các em thì vai trò của giáo dục cũng bị hạn chế.

{keywords}
Giáo dục gia đình góp phần quan trọng đối với sự hình thành nhân cách của trẻ. Ảnh minh họa: Phạm Hải.

Thật ra tôi thấy các bạn trẻ ngày nay đầu tư cho con mình rất nhiều chứ! Phụ huynh sau giờ làm việc, thời gian còn lại phải chạy ngoài đường để đưa con đi học. Do áp lực công việc nhiều nên phải dựa chủ yếu vào giáo viên, đó cũng là một thực tế.

Tuy nhiên, lối sống của mỗi gia đình cũng là một kênh giáo dục kỹ năng sống và hình thành nhân cách cho trẻ. Hình ảnh, nhân cách người lớn ngoài xã hội cũng như những tấm gương tốt từ gia đình và nhà trường luôn đóng vai trò quan trọng trong sự hình thành và phát triển nhân cách những con người mới của xã hội tương lai.

Điều trở ngại lớn nhất của giáo dục hiện nay là chính sách tiền lương cán bộ chỉ đạo chuyên môn ở các phòng giáo dục “hơi bị tệ”. Lẽ ra, đối tượng này đa phần phải là người giỏi, người đạo đức tốt để chỉ đạo chuyên môn cho các trường, thì chất lượng dạy và học mới được cải thiện.
Ở thời bao cấp, khi giáo viên giỏi khi được điều động về công tác tại phòng giáo dục hoặc sở giáo dục thì được chuyển từ mức giáo viên sang lương cán sự cao hơn một chút. Ví dụ như mức lương giáo viên 68 (hoặc 78) đồng thì chuyển thành lương cán sự là 73 (hoặc 85) đồng.
Khi cần điều cán bộ phòng, sở trở về làm nòng cốt cho một trường nào đó để cải thiện chất lượng dạy thì lại được chuyển lại lương giáo viên, với mức cao gần nhất như: mức lương cán sự là 65 thì trở thành 68 của giáo viên, mức 85 thành 100 (đối với giáo viên cấp 3, 88 đối với giáo viên cấp 2)…
Người cán bộ giỏi, đạo đức tốt được quý trọng thì chất lượng giáo dục mới phát triển tốt được.

Lê Văn (thực hiện)

tin nổi bật

Thầy Đỗ Đức Hiểu và chàng 'dị nhân' khoa Ngữ văn tiên phong mặc quần loe

Chàng sinh viên Văn khoa thuở ấy đã bị thầy kỷ luật vì “dám” diện chiếc quần loe thời thượng lên giảng đường. Nhưng cách anh ứng xử với thầy khiến bạn bè phải trân trọng và vị nể.

Giám đốc trung tâm giáo dục nhận được gói hàng là cục gạch và ống tay áo

Ông Trương Bá Hải, Giám đốc trung tâm Giáo dục thường xuyên - Giáo dục nghề nghiệp quận 10, TP.HCM nhận được gói hàng trị giá 500.000 đồng, bên trong chỉ có 1 cục gạch và ống tay áo.

Thầy giáo phải xin lỗi vì gọi 'mày', nói chuyện tế nhị của gia đình nữ sinh

Thầy giáo dạy Văn của Trường THPT Thới Bình phải công khai xin lỗi vì gọi "mày", nói chuyện tế nhị của gia đình nữ sinh lớp 10 trong giờ học.

Sở GD-ĐT TP.HCM cấm công chức, viên chức đi nước ngoài do doanh nghiệp đài thọ

Sở GD-ĐT TP.HCM vừa ban hành quy chế quản lý và xét duyệt công chức, viên chức, người lao động của Sở và các đơn vị trực thuộc đi nước ngoài.

Bố vào lớp học cùng để kèm con tiến bộ

Từ một học sinh lớp 6 không viết nổi một đoạn văn, cậu bé đã tiến bộ từng ngày và đủ điểm lên lớp nhờ sự đồng hành, nhẫn nại của bố.

Phụ cấp giáo viên có thể tăng 100%, riêng chi cho mầm non thêm 4 nghìn tỉ/năm

Bộ GD-ĐT đề xuất phụ cấp nhà giáo ở mức 25-100% tùy đối tượng, trong đó riêng đối với 200 nghìn giáo viên mầm non ở vùng khó, mức hỗ trợ dự kiến tăng thêm 4.032 tỉ đồng/năm.

'Thành tựu của tôi sau 2 tháng độc thoại với nữ sinh trầm cảm'

Đối với một giáo viên, điều đầu tiên cần làm là tiếp xúc để tìm hiểu học sinh, từ đó có đánh giá ban đầu về khả năng học tập của các em. Câu chuyện của nữ sinh bị trầm cảm ở lớp tôi là một ví dụ.

Tâm sự của cô hiệu trưởng: Năng lượng vô hình nơi thầy giúp trò nên người

Điều thầy cô lo lắng ở các em hiện nay chính là xu hướng sống vì bản thân, sự ích kỉ, không biết chia sẻ, giúp đỡ người khác trong các em ngày một nhiều...

Thầy giáo 9X truyền cảm hứng học Hóa cho Gen Z

Là gương mặt quen thuộc trên các nền tảng mạng xã hội, thầy giáo Dương Hà đã truyền cảm hứng cho nhiều học sinh Gen Z trên con đường chinh phục bộ môn Hoá học.

Hà Nội cho 200 giáo viên từ 24 đến 53 tuổi đi Úc bồi dưỡng

UBND TP Hà Nội vừa có quyết định tổ chức các lớp bồi dưỡng giáo viên ngắn hạn tại nước ngoài của Sở GD-ĐT theo chỉ tiêu đào tạo, bồi dưỡng được UBND TP giao năm nay.

Hà Nội rà soát, tổ chức thăng hạng chức danh nghề nghiệp giáo viên

Sở GD-ĐT Hà Nội vừa hướng dẫn các cơ sở giáo dục công lập trực thuộc thực hiện rà soát, lập hồ sơ và tổ chức thăng hạng chức danh nghề nghiệp giáo viên mầm non, phổ thông công lập.

Giáo viên mầm non, tiểu học trường tư khó khăn do dịch được hỗ trợ đến 3,7 triệu đồng

Cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên trong các trường mầm non, tiểu học ngoài công lập gặp khó khăn do đại dịch Covid-19 sẽ được hỗ trợ mỗi người 2,2 triệu hoặc 3,7 triệu đồng tùy trường hợp cụ thể.

Không có học sinh 'dốt bẩm sinh', chỉ có những em trở nên 'dốt hóa'

Trong tư duy tích cực của người giáo viên luôn tồn tại quan niệm không có học sinh dốt, chỉ có học sinh chưa giỏi mà thôi. Điều này không chỉ mang tính nhân văn mà còn phản ánh đúng  quy luật phát triển trong triết học.

Lúc sống không con, nhưng khi qua đời, thầy tôi có cả một bầy con

Trái tim nhân từ, tình yêu thương học trò, lối sống thuần hậu, giản đơn như ca dao của thầy đã thành một phần hành trang giúp chúng tôi biết sống tốt hơn.

Kỷ luật hiệu trưởng chụp ảnh khỏa thân của tình cũ

Ông Trần Cao Nhân, Hiệu trưởng Trường tiểu học ở huyện Chợ Mới (An Giang) bị kỷ luật Cảnh cáo do chụp ảnh khỏa thân của 1 phụ nữ.