Phía sau những con số phát triển thần kỳ của Trung Quốc

 - Trong bảy thập kỷ kể từ khi thành lập Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, đất nước này đã đi từ một trong những nền kinh tế yếu nhất sang một trong những nền kinh tế mạnh nhất nhất thế giới. 

 

Lịch sử gần đây của Trung Quốc có thể được chia thành hai giai đoạn: Giai đoạn xã hội chủ nghĩa, từ khi thành lập Cộng hòa Nhân dân năm 1949 đến năm 1976, đó là một thảm họa kinh tế; Sau đó, Đặng Tiểu Bình đã khởi xướng cải cách kinh tế thị trường, đánh dấu sự khởi đầu của phép màu kinh tế Trung Quốc.

Trong những năm 1960, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) bình quân đầu người của Trung Quốc tụt lại phía sau không chỉ các quốc gia có thu nhập cao, mà cả các quốc gia như Campuchia, Kenya và Sierra Leone, theo dữ liệu của Ngân hàng Thế giới.

{keywords}
Khu vực tư nhân của Trung Quốc đóng góp gần hai phần ba tăng trưởng của đất nước và chín phần mười việc làm mới. Ảnh: Reuters

Ngày nay, Trung Quốc phát triển để trở thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới sau Hoa Kỳ vào cuối năm 2018 và dự kiến sẽ đứng đầu vào năm 2030, theo báo cáo của công ty tư vấn PriceWaterhouse Coopers. Vào cuối năm 2018, GDP bình quân đầu người ở Trung Quốc đã tăng lên 9.732 đô la, tăng 180 lần so với năm 1952.

Mặc dù Trung Quốc vẫn đứng thứ 80 trên thế giới về GDP bình quân đầu người - và thua xa Mỹ, cao hơn 6,4 lần - khoảng cách đã thu hẹp đáng kể trong 67 năm qua kể từ khi Trung Quốc bắt đầu ghi lại số liệu thống kê GDP, theo PWC.

Tổng sản phẩm quốc nội của Trung Quốc đã đạt được tốc độ tăng trưởng trung bình hàng năm là 10% trong 40 năm qua - gấp ba lần so với Hoa Kỳ so với cùng kỳ. GDP bình quân đầu người của nước này đã tăng từ 156 đô la Mỹ năm 1978 lên 8.123 đô la Mỹ năm 2016, giúp hơn 800 triệu người thoát khỏi đói nghèo.

Tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc tăng tốc chủ yếu là do những cải cách vào cuối những năm 1970 do Đặng Tiểu Bình lãnh đạo. Ông hạ thấp các rào cản thương mại, cho phép các lực lượng thị trường xác định giá cả và thúc đẩy đầu tư.

Lý do cho sự thành công kinh tế của Trung Quốc không phải là nó có một nền kinh tế kế hoạch, mà hoàn toàn ngược lại. Dưới thời Mao, khi hầu như không có doanh nghiệp tư nhân nào ở Trung Quốc và nền kinh tế kế hoạch do nhà nước quản lý chiếm ưu thế, 88% dân số Trung Quốc sống trong tình trạng cực kỳ nghèo đói. Lý do con số này giảm xuống dưới 1% không phải vì cách thứ ba duy nhất của Trung Quốc giữa chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa cộng sản, mà Trung Quốc đã đưa ra quyền sở hữu tư nhân và vai trò toàn năng của nhà nước bị đẩy lùi.

Mô hình kinh tế kế hoạch hóa, cùng với sự bất ổn chính trị, đã khiến Trung Quốc suy yếu về kinh tế và chậm hàng thập kỷ về phát triển kinh tế. Cách duy nhất để tránh nhiều khó khăn kinh tế và biến động chính trị là Trung Quốc mở cửa với phần còn lại của thế giới và bắt đầu cải cách thị trường.

Năm 1979, Trung Quốc thiết lập lại quan hệ ngoại giao với Mỹ và gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới năm 2001, một chất xúc tác chính cho tăng trưởng.

Tăng trưởng kinh tế cất cánh trong thập kỷ tới, dẫn đến sự công nghiệp hóa nền kinh tế Trung Quốc và sự tăng trưởng của ngành dịch vụ.

Một đặc điểm khác đánh dấu sự tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc là sự tăng trưởng của các doanh nghiệp tư nhân, gần như không có trước năm 1978. Trong khi các doanh nghiệp nhà nước vẫn đóng góp lớn cho động cơ kinh tế của Trung Quốc, các doanh nghiệp tư nhân chiếm hơn một nửa GDP.

Một bài viết từ Diễn đàn Kinh tế Thế giới cho biết, khu vực tư nhân của Trung Quốc- vốn đang nổi lên kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu - hiện đang đóng vai trò là động lực chính cho tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc. Sự kết hợp của các số 60/70/80/90 thường được sử dụng để mô tả sự đóng góp của khu vực tư nhân cho nền kinh tế Trung Quốc: họ đóng góp 60% GDP của Trung Quốc và chịu trách nhiệm cho 70% đổi mới, 80% việc làm đô thị và cung cấp 90 % công việc mới.

Theo Liên đoàn Công nghiệp và Thương mại Trung Quốc, Liên minh Công nghiệp Toàn Trung Quốc đóng góp tới 70% đầu tư và 90% xuất khẩu. Hiện nay, khu vực tư nhân của Trung Quốc đóng góp gần hai phần ba tăng trưởng của đất nước và chín phần mười việc làm mới.

Song song với sự phát triển của doanh nghiệp tư nhân là sự nổi bật ngày càng tăng của tỷ phú Trung Quốc. Những cái tên như Jack Ma của Alibaba và Pony Ma của Tencent đã trở thành đồng nghĩa với thành công của công ty không chỉ ở Trung Quốc mà còn trên toàn cầu.

Trung Quốc cũng đã trở thành lực lượng hàng đầu toàn cầu về công nghệ kỹ thuật số và đổi mới, được thúc đẩy bởi tầng lớp trung lưu đang lên và một thế hệ người tiêu dùng mới, chi tiêu tự do, được kết nối kỹ thuật số. Họ có nhiều hoạt động thương mại điện tử hơn bất kỳ quốc gia nào trên thế giới, chiếm 42% thương mại điện tử toàn cầu, một phần ba trong số các công ty khởi nghiệp công nghệ thành công nhất thế giới và thực hiện thanh toán di động nhiều gấp 11 lần so với Hoa Kỳ.

Vũ Minh

tin nổi bật

Đường cao tốc tây - ta và câu chuyện quản lý

Các cơ quan đang bàn nhiều đến việc tính lại các tổng cục và tương đương tại các bộ, cơ quan ngang bộ, trong đó có phương án tách Tổng cục Đường bộ Việt Nam thành Cục Đường bộ và Cục Đường cao tốc.

Nữ Vụ trưởng báo chí và chuyện cầm bút

Trợ lý Bộ trưởng, Vụ trưởng Vụ Thông tin báo chí, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng cho rằng, làm báo không chỉ là chuyển tải thông tin mà còn có sứ mệnh dẫn dắt.

Khát vọng tạo nên tính cách người Israel

Ở phần 2 cuộc bàn tròn trực tuyến với Tuần Việt Nam, Đại sứ Nadav Eshcar chia sẻ về khát vọng lập quốc, xây dựng đất nước của người Israel, về tình cảm của gia đình ông những năm tháng sống tại Việt Nam.

Công nghệ làm nên phép màu Israel

Tuần Việt Nam trò truyện trực tuyến với Đại sứ Israel tại Việt Nam Nadav Eshcar về "cây đũa thần" công nghệ làm nên phép màu trên con đường phát triển quốc gia.

Giảm giá xăng vừa giúp dân vừa kìm lạm phát

Thông tin Bộ Tài chính trình Chính phủ đề xuất “giảm kịch khung” thuế bảo vệ môi trường với xăng dầu, xem xét bỏ quỹ bình ổn mang lại làn gió tươi mát cho người dân và nền kinh tế vốn chật vật sau đại dịch, lạm phát tăng cao.

Ai sẽ là Chủ tịch thành phố Hà Nội?

Bài viết không nhằm chọn nhân sự cụ thể - điều này đã có những cơ quan chuyên trách của Đảng - mà chỉ muốn nói đến đòi hỏi thực tiễn từ mảnh đất Thăng Long, trái tim của cả nước.

Hai ủy viên trung ương bị khai trừ và bài học về công tác cán bộ của Đảng

Hai ủy viên Trung ương bị khai trừ khỏi Đảng, bị tước hết chức vụ và bị khởi tố, bắt tạm giam là minh chứng cho tinh thần đấu tranh không khoan nhượng với tệ nạn tham nhũng tiêu cực của Đảng, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Tổng bí thư.

Diện kiến ông Sáu Dân và giải pháp tháo gỡ khó khăn kinh tế

Tôi tưởng làm việc chỉ với năm ba người chuyên viên cùng với ông Sáu Dân, hoá ra đêm đó ở hội trường có đến hơn 20 người, trong đó chỉ có một người mà tôi biết…

Lá thư gửi ông Sáu Dân và chuyến thăm Thủ đô

Tôi báo với anh Dưỡng để nói lại với anh Hai Chí và sau đó TP.HCM có văn bản gởi anh Bảy Hoàng - Tổng giám đốc Imexco đề nghị bố trí cho tôi đi Hà Nội, đồng thời anh Năm Nghị có đưa cho tôi một thư gởi ông Sáu Dân…

Huỳnh Bửu Sơn và chuyến 'survey' Duyên Hải cùng chiếc dép nằm sâu dưới bùn

Kỷ niệm đầu tiên đánh dấu việc tôi tham gia Nhóm chuyên viên Cholimex là chuyến đi công tác tại Duyên Hải cùng anh Trần Bá Tước và anh Võ Hùng.

Nơi ươm mầm xanh trên mảnh đất hữu nghị Việt Nam - Campuchia

“Ươm mầm hữu nghị” - cái tên thể hiện sự chân tình, tin tưởng cũng như tinh thần lạc quan, kỳ vọng của nhân dân Việt Nam và Campuchia vào sự phát triển của những mầm xanh.

Chiến sự Nga-Ukraine: Dấu hiệu mới về khủng hoảng lương thực toàn cầu

Lo lắng về một cuộc khủng hoảng lương thực toàn cầu đang tăng khi tác động từ chiến sự Nga - Ukraine lan từ ngũ cốc sang đường, trong khi các hạn chế xuất khẩu sẽ tiếp tục làm giá cả leo thang.

Không để cán bộ lạm quyền, ngâm hồ sơ đất

Trong phiên thảo luận về kinh tế xã hội tại hội trường Quốc hội hôm qua, có ý kiến rất đáng quan tâm của đại biểu Phan Thái Bình, tỉnh Quảng Nam.

Nhân duyên hiếm có với Việt Nam của Đại sứ Mỹ

Bà ngoại sống ở Sài Gòn vài năm trong những năm 1960 vì công việc của ông tôi. Cũng trong giai đoạn đó, cha tôi đã ở Việt Nam. Sau đó, tôi và con trai từng sống ở Việt Nam.

Người dân, doanh nghiệp là sứ giả gìn giữ và nâng tầm quan hệ Việt - Lào

Quan hệ Việt - Lào là mối quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện được Chủ tịch Hồ Chí Minh, Chủ tịch Kaysone Phomvihane và Chủ tịch Souphanouvong dày công vun đắp.