Hiện thực hóa quyền con người bằng những chính sách thiết thựcCon người và quyền con người tiếp tục đóng vai trò tiên quyết để Việt Nam kết hợp chặt chẽ sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại tạo sự phát triển bứt phá trong giai đoạn tiếp theo.
| Phía sau cánh cổng khép kín, nơi tự do bị giới hạn, những quyền cơ bản của con người vẫn được bảo đảm. Từ chuyến thực tế tại Trại giam Vĩnh Quang (tỉnh Phú Thọ), tuyến bài “Quyền con người trong trại giam: Nhìn từ những điều bình dị nhất” ghi lại những lát cắt đời sống bình dị, soi chiếu cách quyền con người được thực thi trong một môi trường đặc thù. |
Khi phạm nhân thành "cầu nối" ngôn ngữ
Bước chân vào một khu vực dành cho phạm nhân có quốc tịch nước ngoài ở Trại giam Vĩnh Quang, ấn tượng đầu tiên của chúng tôi là sự ngăn nắp và sạch sẽ. Trong các buồng giam thoáng mát, diện tích chỗ nằm của mỗi người đều được đảm bảo đúng quy định.
Ngay lối vào khu vực này, những bảng nội quy được dịch ra nhiều thứ tiếng (Anh - Lào - Trung Quốc) giúp phạm nhân có thể tự nghiên cứu và tuân thủ.
Tại đây, chúng tôi gặp phạm nhân Chimechidike Ben, quốc tịch Nigeria, từng là giáo viên tiếng Anh tại TPHCM trước khi phạm tội. Sau 17 năm thụ án về tội vận chuyển trái phép chất ma túy, Ben có thể nói tiếng Việt khá trôi chảy nhờ những ngày tháng miệt mài học tập trong trại.
"Trong thời gian chấp hành án tại trại giam, các quyền cơ bản của tôi luôn được đảm bảo. Tôi được cung cấp đầy đủ quần áo, thực phẩm, được khám sức khỏe định kỳ, có cơ hội tham gia lao động, học nghề và tiếp cận thông tin cần thiết…
Đặc biệt, tôi được đối xử bình đẳng với các phạm nhân khác, được tôn trọng danh dự, nhân phẩm. Điều này giúp tôi yên tâm cải tạo. Qua quá trình học tập, cải tạo, tôi đã nhận thức rõ hành vi vi phạm của mình, sau này sẽ không tái phạm”, Ben tâm sự.
Phạm nhân Tiền Hựu Thừa (quốc tịch Trung Quốc), sau 6 năm cải tạo tại trại giam, chia sẻ cảm giác thoải mái trong sinh hoạt thường ngày nhờ nét tương đồng về văn hóa ẩm thực Á Đông giữa Việt Nam và Trung Quốc. Thừa đặc biệt thích bún riêu, nem rán… nên thường đăng ký mua thêm tại căng tin.
Không chỉ tích cực cải tạo, Thừa còn trở thành một “cầu nối” ngôn ngữ đắc lực cho cán bộ trại giam, giúp thu hẹp rào cản ngôn ngữ cho các phạm nhân người nước ngoài.
"Khi cán bộ có thông tin về đặc xá, giảm án, hoặc kiến thức pháp luật mới... chúng tôi sẽ giúp phiên dịch sang tiếng Trung rồi phổ biến cho anh em. Trong quá trình hướng nghiệp, học nghề, nhiều khi quản giáo cũng nhờ dịch cho các phạm nhân biết làm thế nào là đúng hoặc không đúng", Thừa kể.
Một trong những kỷ niệm khó quên nhất của Thừa là lần hỗ trợ cán bộ phổ biến lại nội quy cho một phạm nhân nhận thức rõ lỗi sai. Ngay sau khi hết thời hạn chịu kỷ luật, phạm nhân này đã chân thành cảm ơn vì Thừa giúp hiểu rõ quy định hơn để tuân thủ nghiêm túc.
Giải bài toán khó
Công tác quản lý hơn 500 phạm nhân người nước ngoài với hơn 20 quốc tịch khác nhau là một bài toán không hề đơn giản tại Trại giam Vĩnh Quang.
Mới đây, đơn vị được bổ sung cán bộ có trình độ tiếng Anh, tiếng Trung để kịp thời hỗ trợ việc tổ chức thực hiện các chế độ, chính sách và giáo dục phạm nhân.
Trước kia, khi thực hiện nhiệm vụ này, đơn vị thường nhờ phạm nhân biết ngoại ngữ hỗ trợ phiên dịch. Việc có thêm cán bộ am hiểu ngoại ngữ giúp truyền tải các quy định pháp luật chính xác, hiệu quả hơn.
Thượng tá Nguyễn Quang Huy, Phó Giám thị phụ trách phân trại số 4 - nơi đang quản lý hơn 300 phạm nhân người nước ngoài, khẳng định nguyên tắc xuyên suốt của Trại giam Vĩnh Quang: “Không phân biệt quốc tịch, mọi phạm nhân đều được bảo đảm các quyền theo quy định của pháp luật Việt Nam”.
Thực thi Điều 27 Luật Thi hành án hình sự, các quyền về tính mạng, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm… của phạm nhân có quốc tịch nước ngoài luôn được đảm bảo. "Ngoài việc thụ hưởng các chính sách, quy định của Việt Nam, phạm nhân người nước ngoài còn được nghỉ ngày Quốc khánh, Tết cổ truyền của dân tộc mà họ mang quốc tịch", Phó Giám thị cho biết thêm.
Bên cạnh đó, Thượng tá Huy cũng thẳng thắn chia sẻ về những khó khăn trong quá trình quản lý phạm nhân người nước ngoài. Chẳng hạn, một số phạm nhân xảy ra xích mích do bất đồng ngôn ngữ, văn hóa, nhận thức, trình độ... nên Hội đồng cán bộ, Ban giám thị thường xuyên phải vận động, tuyên truyền, giải thích.
Khi phạm nhân bị ốm, không dễ để liên hệ với sứ quán, lãnh sự ngoại giao nhằm phối hợp giải quyết. Ngoài ra, có quốc gia không hỗ trợ phạm nhân trong việc thực hiện hình phạt bổ sung hoặc bồi thường, khiến sau khi hết án họ phải lưu trú lại trại một thời gian dài.
Dù còn không ít khó khăn, Đảng ủy Ban giám thị Trại giam Vĩnh Quang luôn chỉ đạo cán bộ, chiến sĩ quan tâm, không để các phạm nhân có lời nói, hành động, suy nghĩ phân biệt về chủng tộc, tín ngưỡng, tôn giáo; đồng thời khuyến khích sự bình đẳng, quan tâm động viên nhau cùng cải tạo tiến bộ.
Đằng sau những cánh cửa sắt của Trại giam Vĩnh Quang, quyền con người không phụ thuộc vào quốc tịch hay màu da. Ở môi trường đặc biệt này, những khác biệt không bị xóa bỏ mà được điều chỉnh để cùng tồn tại trong một trật tự chung.
(Kỳ 2: Điểm tựa tinh thần cho hành trình hướng thiện. Mời quý độc giả đón đọc vào sáng mai, ngày 21/4)
.svg){kind=icon}
