
Người trẻ mắc tiểu đường
Anh N.M.N (20 tuổi, đang làm việc tại TPHCM) được chẩn đoán mắc tiểu đường type 2. Nam thanh niên này thường xuyên sử dụng thức ăn nhanh, ngồi làm việc với máy tính trong thời gian dài, ít vận động và ăn đêm.
Theo PGS.TS.BS Trần Quang Nam, Trưởng khoa Nội tiết, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM, đây là những thói quen khá phổ biến ở người trẻ hiện nay. Chế độ ăn dư thừa năng lượng kết hợp với lối sống tĩnh kéo dài có thể khiến cân nặng tăng, làm gia tăng nguy cơ thừa cân, béo phì và rối loạn chuyển hóa.
PGS Nam cho biết trước đây, tiểu đường type 2 chủ yếu được ghi nhận ở người trên 40 tuổi hoặc trong độ tuổi trung niên. Tuy nhiên, hiện nay, số người mắc bệnh dưới 40 tuổi có xu hướng gia tăng, thậm chí xuất hiện ở những người hơn 20 tuổi.
Theo PGS Nam, một trong những yếu tố quan trọng dẫn đến tình trạng này là sự thay đổi lối sống. Chế độ ăn giàu năng lượng, thường xuyên sử dụng thức ăn nhanh, đồ uống có đường trong khi thiếu hoạt động thể lực khiến tỷ lệ thừa cân, béo phì ngày càng tăng.

Khi cơ thể tích tụ quá nhiều mỡ, đặc biệt là mỡ vùng bụng, tình trạng đề kháng insulin có thể xuất hiện. Đây là hiện tượng các tế bào giảm đáp ứng với insulin, khiến tuyến tụy phải tăng tiết hormone này để duy trì đường huyết. Theo thời gian, chức năng tế bào beta của tuyến tụy suy giảm, không còn sản xuất đủ insulin đáp ứng nhu cầu của cơ thể, dẫn đến đường huyết tăng và tiến triển thành tiểu đường type 2.
Bệnh không chỉ gây rối loạn chuyển hóa mà còn làm gia tăng nguy cơ biến chứng ở nhiều cơ quan, đặc biệt là tim mạch, thận, mắt và hệ thần kinh. Vì vậy, kiểm soát cân nặng, điều chỉnh chế độ ăn và duy trì vận động thể lực là những yếu tố quan trọng trong phòng ngừa cũng như quản lý bệnh.
Ba trụ cột để kiểm soát bệnh tiểu đường
BS.CKII Trần Thị Thùy Dung, Khoa Nội tiết, nhấn mạnh dinh dưỡng là một trong ba trụ cột quan trọng trong quản lý bệnh tiểu đường, bên cạnh vận động thể lực và sử dụng thuốc theo chỉ định.
Người bệnh không cần ăn kiêng quá mức hoặc loại bỏ hoàn toàn cơm, bún, phở, khoai và các thực phẩm chứa chất bột đường. Thay vào đó, họ cần duy trì chế độ ăn điều độ, đúng giờ, hạn chế bỏ bữa rồi ăn bù, tránh ăn vặt quá nhiều. Khẩu phần ăn nên được điều chỉnh phù hợp với tình trạng sức khỏe, cân nặng và mức độ vận động của mỗi người.
Một cách đơn giản để xây dựng bữa ăn cân đối là chia đĩa thức ăn thành ba phần: khoảng một nửa dành cho rau xanh và thực phẩm giàu chất xơ, một phần tư dành cho thực phẩm giàu đạm và một phần tư còn lại dành cho nhóm chất bột đường.
Với trái cây, người bệnh nên ăn lượng vừa phải, ưu tiên ăn nguyên miếng thay vì ép lấy nước để giữ lại chất xơ. Bên cạnh đó, các sản phẩm có nhãn “không đường” hoặc “dành cho người đái tháo đường” không đồng nghĩa với việc không chứa carbohydrate hay năng lượng. Do đó, đọc kỹ nhãn dinh dưỡng là thói quen cần thiết khi lựa chọn thực phẩm.
PGS.TS.BS Trần Quang Nam cho biết thêm khi đường huyết tăng cao và không được kiểm soát tốt, chức năng miễn dịch có thể bị ảnh hưởng, làm giảm khả năng chống lại các tác nhân gây bệnh. Ngược lại, tình trạng nhiễm trùng cũng có thể khiến đường huyết tăng hoặc dao động thất thường, gây thêm khó khăn cho quá trình điều trị.
Nguy cơ này càng đáng lưu ý ở người cao tuổi hoặc người mắc đồng thời nhiều bệnh lý mạn tính. Vì vậy, bên cạnh tuân thủ điều trị, kiểm soát đường huyết và duy trì lối sống lành mạnh, người bệnh cần chủ động phòng ngừa nhiễm trùng, theo dõi sức khỏe và trao đổi với bác sĩ về các biện pháp dự phòng phù hợp.

