Phó Thủ tướng nêu 5 giải pháp nâng cao chất lượng chính quyền địa phương 2 cấp

Phát biểu tại Hội nghị HĐND toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026-2031 vào sáng 28/5, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết, bước vào nhiệm kỳ 2026 - 2031 đặt ra yêu cầu rất lớn đối với Chính phủ, chính quyền địa phương và HĐND các cấp.

Tăng khả năng phản ứng chính sách của địa phương

Từ góc độ Chính phủ, Phó Thủ tướng đề nghị tập trung một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm gắn với nâng cao hiệu quả HĐND các cấp trước yêu cầu nâng cao chất lượng hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp trong thời gian tới.

Đầu tiên, Phó Thủ tướng lưu ý phải đổi mới mạnh mẽ tư duy quản trị địa phương theo hướng kiến tạo phát triển và phục vụ nhân dân.

Điểm cốt lõi của quản trị địa phương hiệu quả là tạo được môi trường phát triển tốt hơn, huy động cộng đồng, doanh nghiệp và các tầng lớp nhân dân và phát huy cao độ dân chủ cơ sở, để mọi người dân được tham gia vào từng mục tiêu, nhiệm vụ, chính sách phát triển của đất nước và địa phương.

“Chính phủ sẽ tiếp tục đề xuất Quốc hội và theo thẩm quyền hoàn thiện thể chế, chính sách, phân định rõ hơn thẩm quyền giữa Trung ương và địa phương; tăng tính chủ động, tự chịu trách nhiệm và khả năng phản ứng chính sách của địa phương”, bà Trà nói.

Phó Thủ tướng bày tỏ mong muốn HĐND các cấp phải thực sự trở thành chủ thể kiến tạo phát triển tại địa phương; tháo gỡ điểm nghẽn cho phát triển theo thẩm quyền; mở ra dư địa phát triển mới cho từng ngành, từng lĩnh vực, từng địa bàn tại địa phương.

Theo bà Phạm Thị Thanh Trà, điều quan trọng nhất là phải chuyển tư duy ban hành chính sách để kiến tạo, phát triển, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân.

Đặc biệt, Phó Thủ tướng lưu ý lấy sự hài lòng và hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp và năng lực cạnh tranh địa phương làm thước đo để đánh giá hoạt động của HĐND và chính quyền địa phương.

Nhiệm vụ thứ 2 theo Phó Thủ tướng là tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền thực chất gắn với kiểm soát quyền lực hiệu quả.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, yếu tố cơ bản của chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ là tinh gọn tổ chức bộ máy, mà là tái cấu trúc lại phương thức vận hành của nền hành chính quốc gia theo hướng gần dân, linh hoạt hơn, hiệu quả hơn và kiến tạo phát triển đất nước nhanh hơn.

Quán triệt sâu sắc chủ trương “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, Phó Thủ tướng cho biết, Chính phủ tiếp tục rà soát, phân cấp, phân quyền cho địa phương; đồng thời phân bổ tương ứng về nguồn lực, dữ liệu và công cụ quản trị để địa phương đủ năng lực thực hiện trọng trách được giao.

Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành phải chủ động hơn, sâu sát hơn với địa phương; không để tình trạng chậm hướng dẫn, đùn đẩy trách nhiệm hay để địa phương “chờ cơ chế” như thực trạng một số nhiệm vụ hiện nay đang tồn đọng.

Phó Thủ tướng cũng lưu ý, phân quyền càng mạnh thì kiểm soát quyền lực càng phải chặt chẽ. Vì vậy, HĐND phải thực sự là thiết chế kiểm soát quyền lực hiệu quả ở địa phương.

HĐND tiếp tục đổi mới giám sát, từ giám sát hành chính truyền thống, sang giám sát thực chất mà người dân, doanh nghiệp cảm nhận được hiệu quả từ chủ trương lớn của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước tại địa phương.

Chuyển “giám sát sự vụ” sang “giám sát chiến lược phát triển”

Nhiệm vụ thứ 3 là tạo bước đột phá thực sự về chuyển đổi số trong hoạt động của hệ thống hành chính địa phương.

Phó Thủ tướng cho rằng, khoảng cách lớn nhất về chất lượng, hiệu quả của chính quyền địa phương 2 cấp, giữa các địa phương chủ yếu nằm ở năng lực quản trị và mức độ chuyển đổi số.

“Chúng tôi mong muốn HĐND các cấp cần đi đầu đổi mới phương thức hoạt động trên môi trường số; điểm cốt lõi không phải chỉ là số hóa quy trình cũ, mà là thay đổi toàn bộ phương thức điều hành, giám sát và ra quyết định; hoạt động của HĐND cần chuyển từ giám sát qua báo cáo giấy sang giám sát bằng dữ liệu thời gian thực; chuyển từ xử lý thủ công sang quản trị thông minh dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo”, Phó Thủ tướng gợi mở.

Chính phủ sẽ sớm chỉ đạo, hướng dẫn hoàn thiện hệ sinh thái dữ liệu liên thông giữa HĐND, UBND và các cơ quan trong hệ thống chính trị để nâng cao năng lực dự báo, phản ứng chính sách và kiểm soát rủi ro; đồng thời hình thành văn hóa quản trị số trong bộ máy hành chính từ Trung ương đến địa phương...

Nhiệm vụ thứ 4 theo Phó Thủ tướng là tiếp tục đẩy mạnh cải cách thể chế và cải cách TTHC. Đây chính là khâu đột phá của đột phá để giải phóng nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh và đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số. 

Vì vậy, Quốc hội đang đồng hành cùng Chính phủ tập trung rất mạnh vào cải cách thể chế với tinh thần thể chế phải mở đường cho phát triển và bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

“Chúng tôi mong muốn HĐND quan tâm tiếp tục thực hiện việc phân cấp các TTHC ở địa phương. Chúng tôi cũng yêu cầu các bộ, ngành khẩn trương hướng dẫn các nội dung liên quan đến việc cắt giảm trên để bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất, liên thông và không gián đoạn trong giải quyết TTHC này”, Phó Thủ tướng nhắn nhủ.

Nhiệm vụ thứ 5 được Phó Thủ tướng đặt ra là nâng cao năng lực giám sát thực thi chính sách gắn với kiểm soát rủi ro phát triển.

Theo bà Trà, hoạt động giám sát của HĐND phải chuyển mạnh từ “giám sát sự vụ” sang “giám sát chiến lược phát triển”; phải đi sâu vào những lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro lớn như đầu tư công, đất đai, quy hoạch, tài chính công, chuyển đổi số, môi trường và các dự án trọng điểm. Điều quan trọng nhất là phải nâng cao năng lực cảnh báo sớm, phát hiện sớm và xử lý sớm các nguy cơ rủi ro ngay từ cơ sở.

“Giám sát không chỉ tập trung nêu ra tồn tại, mà phải góp phần thúc đẩy thực thi, giữ vững ổn định và tạo nền tảng quan trọng cho phát triển nhanh, bền vững”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh và cho biết, Chính phủ luôn lắng nghe ý kiến từ cơ sở, từ thực tiễn hoạt động của HĐND các cấp.

Chủ tịch Quốc hội mong có tư duy mới, cách làm mới trong nhiệm kỳ 2026-2031

Theo Chủ tịch Quốc hội, 2021-2026 là một nhiệm kỳ đặc biệt trong lịch sử hoạt động của HĐND các cấp; đồng thời mong muốn có giải pháp, quyết tâm mới, tư duy mới, cách làm mới trong nhiệm kỳ 2026-2031.