Qua 1 đêm: Chủ quán phở, xưởng đậu phụ... bỗng thành giám đốc

 Cả nước có hơn 5 triệu hộ sản xuất, kinh doanh đang hoạt động, chiếm trên 30% GDP cả nước. Rất nhiều hộ kinh doanh có doanh thu lớn, số lao động nhiều nhưng không muốn “lên đời” thành DN.

Tuyệt vời hộ kinh doanh

Luật sư Trương Thanh Đức, Công ty Luật Basico, cho biết, thời bao cấp, chúng ta không có khái nệm về kinh tế tư nhân, chỉ có kinh tế Nhà nước, kinh tế tập thể. Kinh tế tư nhân bị hạn chế tối đa dẫn đến sản xuất kinh doanh không phát triển được. Tất cả đều chờ Nhà nước phân phối, thiếu thốn đủ mọi thứ. Do nhu cầu đòi hỏi, kinh tế tư nhân, dưới dạng các hộ kinh doanh, đã tự phát triển và được Nhà nước thừa nhận dần dần; sau này được ghi nhận như chủ thể kinh doanh, có đăng ký kinh doanh đàng hoàng.

Nếu như Luật Doanh nghiệp năm 1999 quy định muốn thành lập DN phải do Chủ tịch UBND tỉnh cho phép và ra quyết định thành lập, thì Luật DN năm 2005 mở hết cỡ, không cần nhà cửa, không cần vốn, không trình độ,.. vẫn có thể làm giám đốc DN. Nhưng không ít hộ kinh doanh hoạt động kinh doanh chuyên nghiệp, đạt doanh thu mỗi năm tới vài chục tỷ đồng vẫn không chịu nâng cấp thành DN.

{keywords}
Rất nhiều hộ kinh doanh có doanh thu lớn, số lao động nhiều nhưng không muốn “lên đời” thành DN (ảnh minh họa)

Giữ nguyên hộ kinh doanh, họ chỉ phải nộp thuế khoán, còn hệ thống sổ sách kế toán, hóa đơn rất tùy tiện. Vì quá dễ dãi nên loại hình này nay nở rộ tới hơn 5 triệu hộ. Thực ra, khoảng một nửa trong số đó chính là DN, ông Đức nhận xét.

Cũng theo ông Đức, vấn đề chính ở đây là sự bất bình đẳng. Nếu là DN thì phải đóng thuế thu nhập, phải có quỹ lương, bảo hiểm cho người lao động, phải có chế độ kế toán tài chính rõ ràng, còn hộ kinh doanh chỉ phải nộp thuế khoán, thậm chí sổ sách kế toán, quỹ lương không cần,...

Chẳng hạn tại Hạ Long (Quảng Ninh) có những gia đình thành lập ra 2 hộ kinh doanh vận tải du lịch biển, thực chất đó là DN. Nhưng do là hộ kinh doanh nên họ thoải mái biến hóa, khiến các cơ chức năng không quản lý nổi và gây ra sự bất bình đẳng với các DN kinh doanh vận tải du lịch biển khác.

“Rõ ràng là kinh doanh chuyên nghiệp, nhưng lại thuộc loại hình không đâu vào đâu, vì thế mà gây ra những tiêu cực và thất thu”, ông Đức chỉ rõ.

Ông Vũ Xuân Hiền, Sở KH-ĐT tỉnh Hải Dương, cho rằng về bản chất, hộ kinh doanh và DN tư nhân là như nhau về tư cách. Tuy nhiên, có những hộ kinh doanh đủ điều kiện về đất đai, quy mô tới 900 lao động, doanh thu hàng trăm tỷ đồng mỗi năm, nhưng họ chỉ kê khai có 9 lao động và không muốn “lên đời” thành DN. Bởi hộ kinh doanh là tuyệt vời, là số một.

Còn ông Cao Sỹ Kiêm, nguyên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, nhìn nhận, với tình hình hiện nay, hộ kinh doanh cá thể không muốn lên DN là đúng. Kinh doanh là lợi nhuận, làm gì để giảm chi phí được thì họ sẽ khai thác triệt để. Nếu trở thành DN tư nhân thì phải công khai, minh bạch, có kế toán, sổ sách, đóng thuế đầy đủ,... nên họ sẽ không được làm lem nhem như cách làm của hộ kinh doanh cá thể nữa.

Trả lại tên DN cho hộ kinh doanh?

Theo ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), đã đến lúc đặt ra câu hỏi: tại sao những hộ kinh doanh sử dụng hàng chục, hàng trăm lao động,... nhưng lại không được xem là DN? Họ chính là các DN tư nhân đích thực. Tại sao không thúc đẩy họ áp dụng những tiêu chuẩn quản trị tốt, để lớn lên?

Vì thế, ông Trương Thanh Đức cho rằng, hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh (khác với hộ kinh doanh không bắt buộc phải đăng ký kinh doanh) là một tổ chức kinh doanh chuyên nghiệp, bản chất chính là DN tư nhân. Duy trì hộ kinh doanh bên cạnh các loại hình DN là một sự bất bình đẳng và mập mờ về pháp lý.

{keywords}
Lý do sâu xa hơn khiến các chủ hộ không mặn mà với việc chuyển đổi là khi trở thành DN thì áp lực thanh tra, kiểm tra sẽ càng nhiều, rủi ro càng lớn (ảnh minh họa)

Do đó, cần loại bỏ hộ kinh doanh (phải đăng ký kinh doanh), để chuyển thành DN. Tất nhiên, nếu chuyển đổi ngay thì các hộ kinh doanh này khó tồn tại. Cần quy định một giai đoạn chuyển tiếp, với chế độ quản lý, tài chính, kế toán đơn giản, phù hợp để thực hiện.

Theo chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, nhiều hộ kinh doanh thừa nhận rất ngại chuyển sang mô hình DN vì phải thay đổi chế độ kế toán từ thuế khoán lên tự khai, tự nộp, tự in và sử dụng hóa đơn. Bên cạnh đó, cách thức quản lý sổ sách thay đổi, đòi hỏi hộ kinh doanh phải thuê nhân lực, xây dựng hệ thống quản trị,... làm gia tăng chi phí.

Tuy nhiên, lý do sâu xa hơn khiến các chủ hộ không mặn mà với việc chuyển đổi là khi trở thành DN thì áp lực thanh tra, kiểm tra sẽ càng nhiều, rủi ro càng lớn. Ông Lê Xuân Hiền cho biết, thực tế là nhiều hộ kinh doanh ngại “lớn”, vì sợ tốn kém, sợ trách nhiệm,... Có hộ kinh doanh vừa đăng ký thành lập DN xong ngày hôm trước, thì hôm sau các cơ quan phòng cháy chữa cháy, thanh kiểm tra, thuế đã ngay lập tức “hỏi thăm”.

Chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh nhận xét, khu vực kinh tế này hiện chiếm tới 32% GDP, nhưng lại hoạt động ở quy mô nhỏ lẻ, chưa có thương hiệu, năng lực cạnh tranh thấp. Tỷ lệ đóng góp vào thu ngân sách cũng chưa như kỳ vọng. Nếu có chính sách khuyến khích, chuyển đổi hộ kinh doanh lên DN, không chỉ đóng góp vào mục tiêu phát triển DN, mà còn khuyến khích xây dựng thương hiệu. Dù vậy, chính sách thuế khoán, đối với hộ kinh doanh hiện nay còn nhiều bất cập, khiến khu vực này không có nhiều động lực để thay đổi, muốn lên DN.

Cần phải trả lại tên DN cho hộ kinh doanh. Các văn bản pháp lý phải dựa theo đó để có quy định cũng như hỗ trợ phù hợp cho khu vực này. Việc thay đổi khái niệm, sẽ giúp chúng ta có thêm khoảng 2 triệu DN nữa, ông Vũ Tiến Lộc đề nghị.

Điều quan trọng nhất, theo Luật sư Trương Thanh Đức, Luật DN sửa đổi lần này cần phải tuyên bố rõ: hộ kinh doanh chính là DN. Cùng với đó là tạo ra cơ chế để khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi thành DN.

Trần Thủy 

tin nổi bật

Tình cảnh bi đát, loạt doanh nghiệp vận tải bán xe, nguy cơ phá sản

Nhiều doanh nghiệp vận tải chấp nhận bán xe, chuyển công việc khác vì không chịu nổi. Bởi, một chuyến xe khách Bắc - Nam tốn chi phí khoảng 50 triệu đồng, riêng tiền xăng dầu là 30 triệu.

Toàn cầu bất ổn, Việt Nam đối diện nhiều khó khăn

Áp lực lạm phát cao, năng suất lao động giảm và sự lệch pha trong chính sách kích thích kinh tế là những thách thức và quan ngại đối với tăng trưởng GDP Việt Nam 2022.

Hệ lụy từ mập mờ “đất thổ cư”

UBND TP Hà Nội dùng khái niệm “đất thổ cư”, không được quy định trong Luật Đất đai để điều chỉnh kế hoạch sử dụng đất năm 2021 tại Sơn Tây.

Chứng khoán, BĐS tăng nóng, biến động mạnh: Tăng cường kiểm tra, giám sát chặt

Chính phủ đánh giá thị trường tài chính, bất động sản, chứng khoán có thời điểm tăng nóng và có những biến động mạnh những tháng đầu năm 2022, đòi hỏi phải tăng cường kiểm tra, giám sát chặt chẽ.

Việt Nam thay đổi chiến lược, chọn dòng vốn FDI sản xuất ‘xanh’ hơn

Với tầm nhìn chiến lược, nhiều doanh nghiệp FDI tại Việt Nam định hướng hoạt động sản xuất kinh doanh hướng tới phát triển xanh và bền vững.

Cuộc chuyển đổi lớn: Số hóa triệu điểm check-in, hàng vạn nhà hàng, khách sạn

Kinh tế số du lịch là chuyển đổi số, dữ liệu số, địa chỉ số cho 3.000 DN lữ hành, gần 30.000 HDV du lịch, 38.000 cơ sở lưu trú, 550 ngàn nhà hàng, quán ăn, 41 ngàn di tích thắng cảnh, 3.000 DN vận tải, 162 bảo tàng hay triệu triệu điểm check-in…

San lấp đồi núi, phân lô, bán nền: Thủ tướng chỉ thị xử lý nghiêm

Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Bộ NN-PTNT và các cơ quan chức năng điều tra, xử lý nghiêm tình trạng phá rừng, lấn chiếm đất rừng trái pháp luật.

'Phản đòn' siết tín dụng bất động sản: Chỉ mới nghe tin, giá nhà đã tăng

“Kinh tế Trung Quốc đã phải trả giá đắt vì việc siết tín dụng BĐS, buộc nước này phải nới lỏng chính sách từ cuối tháng 4 vừa qua. Đây chính là một bài học kinh nghiệm cho Việt Nam trong việc nhìn nhận đúng vai trò của thị trường BĐS”.

Thâu tóm doanh nghiệp nhà nước: 'Giết chết' sản xuất, chiếm lấy đất vàng

Một số DN Nhà nước sau khi cổ phần hóa đã chuyển đổi mô hình sản xuất kinh doanh để khai thác lợi thế từ đất đai, dẫn đến hệ lụy “giết chết” hoạt động sản xuất kinh doanh.

Rộ săn đất nghỉ dưỡng ven sông núi, view tiền tỷ

30 năm làm việc ở TP.HCM, nay tích lũy kha khá, vợ chồng anh Tiến Bình lên Đà Lạt, Bảo Lộc, Lâm Hà (Lâm Đồng) lùng mua đất làm nơi dưỡng già...

Chơi 'tất tay' giữa cơn sốt, nhà đầu tư F0 sập bẫy, ôm đất không thể giao dịch

Nhiều nhà đầu tư tay ngang, ít kinh nghiệm, lần đầu lao vào cơn sốt đất đã lâm vào cảnh nợ nần, phá sản vì mua phải đất vướng pháp lý, không thể giao dịch.

Nhức nhối 35 dự án băm nát xã nghèo

Khi cơn sốt nở rộ các dự án bất động sản Hà Nội lan tới tỉnh lân cận Hòa Bình, người ta bắt đầu thấy những ngọn núi, rừng cây bên cạnh tuyến quốc lộ mới mở (từ Đại lộ Thăng Long chạy thẳng lên TP Hòa Bình) bị máy xúc ngoạm nham nhở.

Qua "sốt nóng", chủ nhà đất tự giảm giá rao bán xuống cả tỷ đồng

Từng rao bán căn nhà diện tích hơn 50 m2 xây 4 tầng ở quận Hoàng Mai (Hà Nội) với giá 5,8 tỷ đồng nhưng sau nhiều tháng không có người mua, chủ nhà đã phải giảm xuống gần 1 tỷ đồng.

Ôm mảnh ruộng ngàn m2 rồi bỏ hoang: Giấc mộng 10 năm ăn cú đậm

Trong khi nhiều nhà đầu tư đất nền khóc ròng vì bán cắt lỗ cũng không có người mua thì một số nhà đầu tư khác lại chuyển sang đất nông nghiệp, chấp nhận đọng vốn 5 đến 10 năm chờ thời tăng gấp chục lần giá trị.

Loạt ‘ông lớn’ đổ hàng tỷ USD vào Bình Dương

Hàng loạt doanh nghiệp nước ngoài đã đăng ký đầu tư 1,9 tỷ USD vào Bình Dương trong quý đầu tiên của năm 2022. Trong số này, riêng một “ông lớn” từ Đan Mạch đã đầu tư hơn 1 tỷ USD.