Luật sư Nguyễn Thanh Hải, Giám đốc Công ty Luật An Hoàng Gia, Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho biết, pháp luật không cấm những hoạt động biểu diễn, vui chơi khác lạ ở nơi công cộng. Ranh giới pháp lý không nằm ở tên gọi “biểu diễn”, “dịch vụ” hay “trò vui”, mà nằm ở cách thức thực hiện và mức độ ảnh hưởng đến trật tự, an toàn chung.
Theo ông Hải, nếu hoạt động được tổ chức đúng địa điểm, tuân thủ quy định, không lấn chiếm lòng đường, không cản trở giao thông, không gây nguy hiểm, hoảng loạn hoặc làm gián đoạn hoạt động bình thường của cộng đồng thì về nguyên tắc chưa đặt ra trách nhiệm pháp lý.
Ngược lại, khi người tham gia tụ tập dưới lòng đường, di chuyển thành đoàn, sử dụng đạo cụ hoặc tạo ra cảnh tượng khiến các phương tiện phải giảm tốc, né tránh, dừng lại, gây ùn tắc hoặc làm mất trật tự nơi công cộng thì tùy tính chất, mức độ có thể bị xử phạt hành chính về giao thông hoặc trật tự công cộng.
Theo luật sư, Điều 8 Nghị định 282/2025/NĐ-CP quy định xử phạt đối với các hành vi gây mất trật tự, tụ tập đông người hoặc gây rối trật tự công cộng nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
"Ranh giới chuyển sang trách nhiệm hình sự được xác định theo Điều 318 Bộ luật Hình sự. Theo đó, người có hành vi gây rối trật tự công cộng mà gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội; hoặc đã bị xử phạt hành chính, đã bị kết án về hành vi này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự", luật sư phân tích.
Theo ông Hải, khung hình phạt cơ bản của tội danh nêu trên là phạt tiền từ 5 triệu đồng đến 50 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm. Trường hợp phạm tội có tổ chức, gây cản trở giao thông nghiêm trọng, gây đình trệ hoạt động công cộng hoặc thuộc các tình tiết định khung khác thì có thể bị phạt tù từ 2 năm đến 7 năm.
Theo luật sư Nguyễn Thanh Hải, khi xem xét, cơ quan chức năng không chỉ căn cứ vào một đoạn clip hay phản ứng trên mạng xã hội mà phải đánh giá toàn diện: địa điểm và thời điểm xảy ra sự việc; mật độ giao thông; số người tham gia; sự chuẩn bị, phân công; thời gian chiếm dụng lòng đường; mức độ buộc các phương tiện phải giảm tốc, né tránh hoặc dừng lại; có gây ùn tắc, tai nạn, hoảng loạn hay làm gián đoạn hoạt động công cộng hay không; người vi phạm có tiếp tục thực hiện sau khi được nhắc nhở và vai trò cụ thể của từng người.
"Việc hình ảnh gây tranh luận hoặc lan truyền mạnh trên mạng xã hội chỉ là một yếu tố phản ánh mức độ tác động, không thể tự nó thay thế chứng cứ về hành vi và hậu quả. Không nên cứ thấy một hình ảnh khác thường, phản cảm là suy diễn thành tội phạm; nhưng cũng không thể lấy lý do “chỉ để vui” hoặc “chỉ diễn vài phút” để phủ nhận nguy cơ đối với cộng đồng", ông Hải nhìn nhận.
Theo luật sư, việc hóa trang theo nguyện vọng của gia đình trong một đám tang có bản chất khác với hành vi cố ý dựng cảnh gây sốc để quảng cáo hoặc “câu view”. Tình tiết này có ý nghĩa khi đánh giá động cơ, lỗi, tính chất nguy hiểm và lựa chọn hình thức xử lý. Tuy nhiên, nhu cầu riêng, phong tục hay nguyện vọng của gia đình không tạo ra quyền ưu tiên sử dụng lòng đường và cũng không miễn trừ nghĩa vụ bảo đảm an toàn giao thông.
"Nếu kết quả xác minh cho thấy những người tham gia chỉ đi không đúng phần đường, còn người cưỡi hoặc dẫn ngựa đi vào phần đường dành cho xe cơ giới, nhưng hành vi diễn ra trong thời gian ngắn, chưa gây mất trật tự hoặc hậu quả đáng kể thì trước hết có thể xem xét xử phạt hành chính về giao thông", theo luật sư.
Theo Điều 10 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, người đi bộ không đi đúng phần đường quy định có thể bị phạt tiền từ 150.000 đồng đến 250.000 đồng. Theo Điều 11 nghị định này, người điều khiển hoặc dẫn dắt vật nuôi đi vào phần đường dành cho xe cơ giới có thể bị phạt từ 400.000 đồng đến 600.000 đồng.
Mức độ xử lý có thể nghiêm trọng hơn nếu hành vi được tổ chức, kéo dài, chiếm dụng làn ô tô, buộc nhiều phương tiện phải dừng hoặc chuyển hướng, gây ùn tắc, tai nạn, hoảng loạn; hoặc người tham gia nhận thức rõ nguy hiểm, đã được cảnh báo nhưng vẫn tiếp tục thực hiện. Khi hành vi gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội thì có thể bị xem xét theo Điều 318 Bộ luật Hình sự.
Luật sư lưu ý, “gây cản trở giao thông nghiêm trọng” là tình tiết định khung tăng nặng theo khoản 2 Điều 318, nhưng chỉ được áp dụng khi hành vi đã đủ các yếu tố cấu thành tội Gây rối trật tự công cộng. Không thể chỉ căn cứ vào việc một vài phương tiện phải giảm tốc để mặc nhiên xác định người tham gia phạm tội.
Đối với vụ việc “thầy trò Đường Tăng”, cơ quan chức năng cần xác minh cụ thể lộ trình, thời gian di chuyển, hệ thống biển báo và phân làn tại khu vực; mức độ ảnh hưởng thực tế đến dòng phương tiện; việc tổ chức cảnh giới, bảo đảm an toàn cũng như nhận thức của từng người. Khi chưa có kết luận chính thức, cần tránh đánh đồng vụ việc này với những trường hợp cố ý dựng cảnh gây sốc để quảng cáo.
"Có thể nói ngắn gọn rằng: mục đích có thể khác nhau, nhưng giới hạn an toàn là như nhau. Đường phố không phải sân khấu tùy ý; mọi hoạt động văn hóa, dịch vụ, quảng cáo hay nghi lễ khi bước ra không gian công cộng đều phải dừng lại trước ranh giới gây nguy hiểm và xâm phạm trật tự chung", luật sư Nguyễn Thanh Hải nói.
.svg){kind=icon}
