Theo ông Lê Văn Cuông - nguyên đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa, việc sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã là chủ trương đúng nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Trước việc nghiên cứu tiếp tục sáp nhập các xã, ông vẫn trăn trở với câu hỏi: “Làm sao để sau sáp nhập, xã không chỉ lớn hơn về diện tích mà còn mạnh hơn về nội lực?”.
Từ góc nhìn thực tế, ông Cuông cho rằng quy hoạch hiện nay không thể chỉ là sự lắp ghép cơ học giữa các đơn vị hành chính. Quy hoạch phải mang tính chiến lược, đi trước một bước và cần được làm mới với tầm nhìn dài hạn, hàng trăm năm.
“Không còn cấp huyện thì tỉnh phải điều chỉnh lại quy hoạch. Những gì cũ không còn phù hợp phải mạnh dạn loại bỏ để dành chỗ cho cái mới. Đặc biệt, những dự án không còn phù hợp phải dừng lại để kêu gọi đầu tư các dự án mới” - ông Cuông đưa quan điểm.
Theo ông, khi sáp nhập, các xã mới cần xác định một “xã lỵ” (trung tâm xã), tương tự như khái niệm “huyện lỵ” trước đây. Thay vì tình trạng manh mún, mỗi cơ quan đặt một nơi, cách nhau hàng chục cây số như hiện nay thì đây phải là nơi tập trung trung tâm hành chính, trường học, trạm y tế và hệ thống hạ tầng đồng bộ.
Ông Cuông nhìn nhận một thực tế đáng lưu ý là khi bỏ cấp huyện, dư địa phát triển sẽ dồn xuống cấp xã. Trong khi đó, nhiều nhà đầu tư lớn và các tập đoàn muốn phát triển các khu đô thị xanh với hạ tầng hiện đại, nhưng nếu chỉ triển khai ở một xã nhỏ thì quy mô thị trường sẽ hạn chế, khó hấp dẫn dòng vốn lớn.
Do đó, việc tiếp tục sáp nhập các xã thành những “cụm xã lớn” là giải pháp để hình thành các trung tâm đô thị, tạo không gian phát triển đủ rộng nhằm thu hút đầu tư. Tuy nhiên, ông Cuông cho rằng quy hoạch phải dựa trên hành lang kinh tế và quy hoạch vùng, không nên bị giới hạn bởi địa giới hành chính.
“Kinh tế phải liên thông, không thể làm con đường đến ranh giới này rồi dừng lại chỉ vì đó là xã khác” - ông Cuông nêu ví dụ.
Điểm nghẽn từ đội ngũ cán bộ
Ông Lê Văn Cuông cũng cảnh báo mọi chủ trương dù đúng đến đâu cũng khó thành công nếu thiếu đội ngũ cán bộ có trình độ và bản lĩnh. Ông nhận định hiện nay, cán bộ cấp xã ở một số nơi đang đối mặt với tình trạng “vừa thiếu, vừa yếu”.
“Nhiều người có kinh nghiệm, giỏi chuyên môn đã chọn nghỉ hưu sớm theo chế độ, trong khi lực lượng ở lại có nơi được bố trí chưa đúng chuyên môn, thậm chí có tình trạng giáo viên làm công tác y tế. Bên cạnh đó, áp lực công việc sau sáp nhập rất lớn nhưng chế độ đãi ngộ vẫn chưa tương xứng” - ông Cuông chia sẻ.
Dưới góc nhìn pháp lý, ông Cuông cho biết tình trạng “luật chờ thông tư” vẫn khá phổ biến. Ông dẫn ví dụ việc đấu thầu đất công ích theo Luật Đất đai 2024 là chủ trương đúng nhưng đến nay vẫn chưa thể triển khai do thiếu hướng dẫn cụ thể. Hệ quả là nhiều địa phương lúng túng, đất đai bỏ hoang, doanh nghiệp gặp khó khăn.
Để việc sáp nhập xã thực sự hiệu quả, ông Lê Văn Cuông cho rằng cần đồng thời giải quyết 3 vấn đề, bao gồm: xây dựng quy hoạch mới với tầm nhìn dài hạn; xác định rõ trung tâm phát triển là “xã lỵ”; nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ đồng thời hoàn thiện cơ chế thực thi pháp luật theo hướng rõ ràng, thống nhất.
Theo ông Cuông, nếu đất nước muốn đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số thì không thể chậm trễ. Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn là con người.
“Cán bộ bổ nhiệm thì dễ, nhưng đảm đương được nhiệm vụ hay không mới là khó”, ông Cuông nói.
.svg){kind=icon}
