Dù sản lượng giảm gần 40% so với năm trước do thời tiết khắc nghiệt, vải thiều Bắc Ninh vẫn thắng lớn nhờ giá bán cao kỷ lục, đầu ra thuận lợi và doanh thu ước đạt gần 6.000 tỷ đồng.
Đợt mưa lũ do bão số 4 vừa qua khiến nhiều vùng cây ăn quả trọng điểm của tỉnh Bắc Ninh bị ngập sâu. Hiện nước đã rút, người dân khẩn trương khôi phục vườn cây, nhưng nỗi lo bộ rễ bị tổn thương và ảnh hưởng đến vụ vải năm sau vẫn hiện hữu.
Vải thiều vượt lũ, người dân lo vụ sau
Tại các xã, phường Phượng Sơn, Tân Sơn, Lục Ngạn, Chũ… nhiều vùng trồng cây ăn quả bị nước lũ nhấn chìm. Ngay khi nước rút, người dân nhanh chóng trở lại vườn, khơi thông mương rãnh, tiêu nước, vệ sinh và chăm sóc cây.
Tại khu vực Cầu Đất, phường Phượng Sơn, hơn 300 gốc vải Thanh Hà của bà Phạm Thị Hà vừa trải qua 2 ngày bị nước sông Kim dâng cao bao vây. Hiện cây chưa chết nhưng phân bón lót vừa rải đã bị nước cuốn trôi gần hết, trong khi bộ rễ ít nhiều bị ảnh hưởng.
“Cây vải thiều chịu nước khá tốt nên sau khi nước rút, cây chưa bị chết. Tuy nhiên, phân bón lót vừa rải bị lũ cuốn gần hết. Cây bị ngâm nước cũng ảnh hưởng đến bộ rễ, giờ phải chăm sóc để phục hồi”, bà Hà nói.
Theo bà Hà, điều khiến người trồng vải lo lắng hơn cả là thời tiết trong những tháng cuối năm. Đây là giai đoạn cây tích lũy dinh dưỡng và phân hóa mầm hoa, quyết định trực tiếp đến năng suất vụ tiếp theo.
Nếu sau khi bị ngập, thời tiết tiếp tục ấm và ẩm kéo dài, cây có thể bật lộc thay vì phân hóa mầm hoa. Khi đó, nguy cơ ảnh hưởng đến năng suất vụ sau là rất lớn.
Tại xã Trù Hựu cũ (nay là phường Chũ), gia đình anh Lý Văn Hưng có khoảng 30 gốc vải bị nước tràn vào. Theo anh Hưng, với thời gian ngập khoảng 2-3 ngày và nước rút kịp thời, cây vải vẫn có khả năng chống chịu.
Tuy nhiên, hơn 100 gốc cam của gia đình anh chịu ảnh hưởng nặng hơn. Do đang mang quả, cây bị ngập khiến quả rụng nhiều, thiệt hại ước khoảng 70-80%.
“Cây vải còn có thể chịu được ngập nước khoảng 2-3 ngày, nhưng cây cam đang mang quả thì bị ảnh hưởng nặng hơn nhiều”, anh Hưng cho biết.
Hàng trăm ha cây ăn quả bị ngập
Tại thôn Muối, xã Lục Ngạn, ông Trần Mạnh Hùng, trưởng thôn, cho biết đợt mưa lũ vừa qua khiến khoảng 10ha vải thiều và 10ha táo bị ngập trong 2 ngày.
Đến nay, chưa ghi nhận tình trạng cây chết hàng loạt. Phần lớn diện tích vải và táo chỉ xuất hiện hiện tượng vàng lá. Riêng diện tích cam, bưởi bị thiệt hại khoảng 2ha.
Theo ông Hùng, nước lũ rút khá nhanh và không để lại nhiều bùn đất, rác thải trong vườn nên người dân thuận lợi hơn trong việc vệ sinh và chăm sóc cây sau ngập.
Ông Vi Văn Tư, Chủ tịch UBND xã Lục Ngạn, cho biết đợt mưa lũ khiến khoảng 407ha cây trồng trên địa bàn xã bị ngập úng. Trong đó, diện tích vải thiều khoảng 183ha, chiếm gần 45% tổng diện tích cây trồng bị ảnh hưởng.
Ngoài vải thiều, khoảng 223ha cây ăn quả khác như cam, bưởi, táo, ổi, chuối... cũng bị ngập.
Đáng chú ý, nhiều diện tích cây đang trong giai đoạn nuôi quả hoặc cận thời điểm thu hoạch. Tình trạng quả thối, rụng xảy ra tại nhiều khu vực, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và thu nhập của người dân.
“Đợt lũ này gây ngập trên diện rộng, nhưng nước rút tương đối nhanh nên phần lớn diện tích vải thiều chưa xảy ra tình trạng chết cây. Tuy nhiên, những diện tích cây ăn quả đang mang quả, nhất là cam, bưởi, táo... bị ảnh hưởng nặng hơn”, ông Tư cho biết.
Vườn cam thiệt hại tiền tỷ
Tại phường Chũ, mưa lớn và nước lũ dâng cao khiến khoảng 620ha cây ăn quả và hoa màu bị ngập. Ngoài ra, khoảng 78.000m² ao, hồ bị ảnh hưởng, khoảng 19,3 tấn cá bị cuốn trôi.
Đến ngày 25/8, mưa tạnh, nước lũ rút, giao thông cơ bản trở lại bình thường. UBND phường Chũ chỉ đạo các bộ phận chuyên môn hướng dẫn người dân khẩn trương khôi phục sản xuất.
Ngay khi nước rút, ông Lương Văn Tâm, tổ dân phố Hồ Đức Tân, phường Chũ, tất bật ra vườn dùng máy bơm tăng áp rửa bùn đất bám trên lá, thân cây và vệ sinh khu vực trồng cam đang thời kỳ cho quả.
Dù nỗ lực cứu vườn cây, ông Tâm vẫn lo ngại khả năng phục hồi bởi cây cam có bộ rễ nhạy cảm, dễ bị tổn thương và thối rễ nếu ngâm nước nhiều ngày.
Nặng hơn là vườn cam của gia đình chị Lâm Thị Bình ở tổ dân phố Tư Một, phường Phượng Sơn.
Sau 2 ngày đêm chìm trong nước, cả khu vườn xơ xác, thân, lá và quả phủ đầy bùn đất. Hơn 1.000 cây cam được xác định khó có khả năng phục hồi. Trong số này có nhiều cây hơn 20 năm tuổi, đang ở thời kỳ cho năng suất cao, có cây đạt 3,5-4 tạ quả/vụ.
Gia đình chị Bình ước tính thiệt hại về cây và quả hơn 1 tỷ đồng, chưa kể chi phí đầu tư và công sức chăm sóc trong nhiều năm.
Điều khiến gia đình chị càng lo lắng là đây đã là năm thứ ba liên tiếp vườn cam chịu ảnh hưởng của mưa lũ.
“Để có điều kiện gây dựng lại vườn cây, tiếp tục sản xuất, gia đình rất mong được tiếp cận các chính sách hỗ trợ, nhất là nguồn vốn vay để tái đầu tư”, chị Bình chia sẻ.
Bắc Ninh đang thúc đẩy xây dựng thương hiệu vải thiều theo hướng cao cấp, đẩy mạnh tiêu thụ nội địa và mở rộng xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Nhật Bản, Mỹ, EU và Hàn Quốc thông qua truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi số và logistics.
Vải thiều Bắc Ninh năm 2026 đối mặt nhiều thách thức do thời tiết bất lợi, dự kiến giảm 50% sản lượng. Tuy nhiên, ngành nông nghiệp quyết giữ vững chất lượng và kiểm soát sâu bệnh chặt chẽ.
.svg){kind=icon}
