Tại ngôi làng nhỏ South Hetton, hạt Durham (Anh), Lisa Miller sống cách dự án trạm pin lưu trữ năng lượng (BESS) West Lane chỉ 300m. Cô không phản đối năng lượng xanh, nhưng lo lắng khi biết rằng năng lượng lưu trữ trong một container pin được cho là tương đương năng lượng của khoảng 3 tấn thuốc nổ TNT.
"Pin lithium-ion không giống đám cháy thông thường. Nó có thể cháy dai dẳng và tự bùng phát trở lại", Lisa nói.
Không chỉ ở South Hetton, các dự án BESS đang được xúc tiến ở nhiều nơi trên nước Anh. Tại Holmfield, hạt West Yorkshire, cư dân đã phải chịu đựng nhiều tiếng ồn lạ từ năm 2019.
Một số cư dân cho biết tiếng ồn tần số thấp này đã ảnh hưởng đến giấc ngủ, gây đau đầu và ù tai. Giờ đây, dự án BESS 500MW của Masdar Arlington Energy được đề xuất ngay trong khu vực càng khiến cư dân lo lắng, vì sợ tiếng ồn từ hệ thống làm mát sẽ càng làm trầm trọng thêm tình trạng hiện nay.
Nhiều người dân đã gửi ý kiến phản đối, với lý do: "Thêm một BESS quy mô lớn sẽ chỉ làm trầm trọng thêm tiếng ồn mà cư dân đã phải chịu đựng, dẫn đến sức khỏe bị ảnh hưởng nghiêm trọng hơn".
Hơn 400 ý kiến phản đối được gửi đến Hội đồng quận Calderdale, cùng một đơn kiến nghị với 1.500 chữ ký. Dù vậy, dự án vẫn được thông qua vào tháng 5/2025 với tỷ lệ sát sao 3 phiếu thuận, 3 phiếu chống, nhờ lá phiếu quyết định của chủ tịch hội đồng.
Thiết kế sai và nguy cơ ‘hiệu ứng domino’
Tại Navenby, hạt Lincolnshire, Cơ quan An toàn Sức khỏe Vương quốc Anh (UKHSA) đã phải can thiệp vào một dự án BESS 400MW. Lý do là thiết kế không tuân thủ các khuyến nghị an toàn.
Theo hướng dẫn của Hội đồng Trưởng phòng Cháy chữa cháy Quốc gia Anh (NFCC), khoảng cách giữa các module pin phải tối thiểu 6m để ngăn chặn sự lan rộng của hỏa hoạn qua bức xạ nhiệt. Nhưng đề xuất tại Navenby chỉ là 3,5m.
Cơ quan An toàn Sức khỏe Anh (UKHSA) cho rằng thiết kế khoảng cách 3,5m là quá nguy hiểm, vì lửa có thể lan từ container này sang container khác như domino. Cơ quan này lo ngại các mô hình đánh giá ô nhiễm không khí không đủ chính xác, không thể bảo vệ được cư dân sống gần đó.
UKHSA còn chỉ ra rằng đơn xin cấp phép đã bỏ qua một thực tế: nếu xảy ra cháy pin lithium-ion, lực lượng cứu hỏa thường sẽ để đám cháy tự tắt trong nhiều ngày hoặc nhiều tuần thay vì dập tắt ngay, khiến cư dân sống gần đó có nguy cơ phơi nhiễm khí độc kéo dài.
Nguy cơ ô nhiễm nguồn nước
Nhưng câu chuyện không chỉ là hỏa hoạn. Nước dùng để chữa cháy BESS có thể bị nhiễm kim loại nặng và các hóa chất ăn mòn từ pin. Loại nước này có thể rò rỉ vào mạch nước ngầm, đe dọa nguồn nước công cộng.
UKHSA cảnh báo về nguy cơ "nước chữa cháy độc hại (chứa kim loại nặng và axit ăn mòn) xâm nhập vào tầng nước ngầm, gây ô nhiễm đất, nước ngầm và nguồn cung cấp nước công cộng".
Marianne Overton, một ủy viên hội đồng độc lập của hạt Lincolnshire, cho biết hạt này hiện có khoảng 25 đơn xin cấp phép cho các hệ thống lưu trữ pin, nhiều dự án nằm sát nhà ở và trường học. Bà nhấn mạnh cần phải cân nhắc thật kỹ xem liệu các hệ thống này có thực sự an toàn hay không.
GS Peter Dobson từ Đại học Oxford (Anh) đã kêu gọi tạm dừng tất cả các dự án BESS cho đến khi có quy định an toàn bắt buộc.
Trong một bài báo đăng trên tạp chí Fire Technology, GS Peter Dobson và đồng tác giả Peter Edwards chỉ ra rằng người dân Anh đang ngày càng lo lắng về việc các hệ thống lưu trữ pin quy mô lớn được lắp đặt ồ ạt ở cả thành thị lẫn nông thôn, trong khi các nguy cơ nổ, cháy và ô nhiễm chưa được hiểu rõ.
Ông cảnh báo, một khi container pin bắt đầu cháy hoặc nổ, nó có thể giải phóng các chất hóa học nguy hiểm bên trong.
Bộ An ninh Năng lượng và Phát thải ròng bằng 0 của Anh tuyên bố các vụ cháy BESS là "hiếm" và họ có "các tiêu chuẩn an toàn cao". Nhưng với những người sống cạnh các "quả bom TNT" này, sự hiếm hoi không đủ để trấn an nỗi sợ. Họ muốn những quy định rõ ràng, chặt chẽ và sự tham gia thực sự vào quyết định ảnh hưởng đến cuộc sống của họ.
Đây là bài toán nan giải của quá trình chuyển đổi năng lượng: làm thế nào để vừa đảm bảo mục tiêu Net Zero, vừa bảo vệ được quyền lợi và sự an toàn của những cộng đồng dân cư - những người đang phải sống chung với các container pin khổng lồ ngay cạnh nhà.
Theo BBC, UK Health Security Agency, Yorkshire Post
.svg){kind=icon}
