Một trong những nội dung đáng chú ý trong dự Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc là bãi bỏ nhiều thủ tục hành chính, trong đó có bỏ sát hạch cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc.
Chiều 6/8, Quốc hội thảo luận ở tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc.
Tại tổ TPHCM, đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc đề nghị cần quy định rõ cách xác định bản sắc kiến trúc của địa phương.
Theo bà, việc xác định bản sắc kiến trúc phải dựa trên khảo sát thực tế, có ý kiến của cộng đồng dân cư, chuyên gia và tổ chức nghề nghiệp; phải công khai tiêu chí, hình ảnh và khu vực áp dụng. Bà cũng cho rằng, không bắt buộc sử dụng một kiểu kiến trúc, màu sắc hoặc vật liệu duy nhất, trừ khu vực bảo tồn hoặc khu vực có yêu cầu quản lý đặc biệt.
Dự thảo quy định “phải ứng dụng công nghệ số khi thiết kế và lập hồ sơ thiết kế kiến trúc”. Đại biểu đánh giá, chủ trương này là đúng, phù hợp bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học - công nghệ theo Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị. Tuy nhiên, nữ đại biểu nhìn nhận không nên bắt buộc đồng loạt đối với tất cả công trình.
Việc ứng dụng công nghệ số trong thiết kế cần có lộ trình phù hợp, bà Trúc ví dụ với một hộ dân chỉ sửa mái nhà, cải tạo mặt tiền hoặc xây nhà ở nhỏ, nếu bắt buộc lập hồ sơ kiến trúc thì có thể làm tăng chi phí thiết kế, trong khi nhiều đơn vị tư vấn nhỏ và địa phương (nhất là vùng nông thôn) chưa đủ nhân lực, thiết bị để thực hiện.
Đại biểu đề nghị việc ứng dụng công nghệ số trong thiết kế và lập hồ sơ thiết kế được thực hiện phù hợp với quy mô, tính chất công trình và theo lộ trình do Chính phủ quy định; bắt buộc đối với công trình lớn, quan trọng, kỹ thuật phức tạp; khuyến khích đối với các công trình còn lại; không bắt buộc đối với nhà ở riêng lẻ và công trình sửa chữa, cải tạo nhỏ.
Cấp xã chỉ nên phê duyệt nhà ở riêng lẻ
Tại tổ Đà Nẵng, Chánh án TAND tối cao Nguyễn Văn Quảng thống nhất cao việc phân quyền, phân cấp cho UBND cấp xã trong việc phê duyệt các kiến trúc. Tuy nhiên, ông cho rằng cần xác định rõ phạm vi phân cấp, phân quyền vì năng lực thực hiện ở cấp xã còn hạn chế, đặc biệt là trình độ, nhân lực về kiến trúc.
"Không phải tất cả công trình đều phân cấp cho cấp xã mà cần phân loại theo từng bước và đảm bảo nguồn lực. Trước mắt, nên phân cấp cho cấp xã các dự án an sinh xã hội, nhà ở riêng lẻ; còn các dự án lớn vẫn nên để ở cấp tỉnh", Chánh án TAND tối cao góp ý.
Ông cũng lưu ý cần có cơ chế kiểm soát chặt chẽ. Bởi theo ông, nếu chỉ hậu kiểm khi công trình đã hoàn thành, phát hiện sai phạm để phạt, yêu cầu tháo dỡ sẽ gây lãng phí lớn và xung đột pháp luật. Chánh án TAND tối cao dẫn chứng kiến trúc nhà ở dân dụng khi mỗi gia đình có một kiến trúc khác nhau như nhà ống, biệt thự...
Về thi tuyển kiến trúc, Chánh án TAND tối cao cho hay đây không phải vấn đề mới tuy nhiên thực tiễn cho thấy thủ tục lựa chọn đơn vị năng lực thường kéo dài thời gian quyết định đầu tư.
Với giá trị kết quả thi tuyển kiến trúc, ông Quảng dẫn chứng khi công tác tại địa phương, nhiều dự án khi thi tuyển không chọn được giải nhất, dẫn đến việc đẩy trách nhiệm chọn phương án lên các cơ quan hành chính. "UBND cấp tỉnh không chọn được lại đẩy sang thường trực, thường vụ. Nếu không cho ý kiến lại làm ách tắc, mà cho ý kiến thì vấn đề chuyên môn và thẩm quyền lại rất vướng", ông Quảng nêu thực tế.
Vì vậy, ông đề nghị cần cân nhắc kỹ về năng lực của các tổ chức tham gia và giá trị của việc thi tuyển này.
Cũng cho ý kiến về phân cấp, phân quyền, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (Quảng Trị) cho biết Luật Kiến trúc 2019 quy định UBND cấp tỉnh xây dựng quy chế quản lý kiến trúc phải trình HĐND cùng cấp thông qua trước khi ban hành; riêng đô thị loại đặc biệt, đô thị loại I là thành phố trực thuộc trung ương thì còn phải có ý kiến thống nhất của Bộ Xây dựng.
Tại dự thảo lần này đã bỏ cả "hai lớp kiểm soát" đó, chỉ còn quy định UBND cấp tỉnh tự tổ chức lập và tự ban hành. Quy chế quản lý kiến trúc là công cụ trực tiếp quyết định chiều cao, mật độ, khoảng lùi, bản sắc kiến trúc của cả một địa phương.
Theo đại biểu, việc để một cơ quan vừa lập vừa tự ban hành, không qua cơ quan dân cử hay cơ quan chuyên môn cấp trên thẩm định, là đi ngược lại tinh thần kiểm soát quyền lực, phòng chống lợi ích nhóm mà báo cáo thẩm tra đã nhấn mạnh khi đối chiếu với Quy định 178 của Bộ Chính trị.
Đại biểu đề nghị khôi phục yêu cầu trình HĐND cùng cấp thông qua, ít nhất đối với cấp tỉnh và khôi phục yêu cầu ý kiến thống nhất của Bộ Xây dựng đối với đô thị loại đặc biệt, đô thị loại I.
Là người đứng đầu cơ quan thẩm tra dự án luật này, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải nhấn mạnh định hướng giảm thủ tục hành chính nhưng đi kèm hậu kiểm, tăng phân cấp phân quyền và chuyển từ cấp phép sang tự công bố, tự chịu trách nhiệm.
Chủ nhiệm Nguyễn Thanh Hải cho biết, dự thảo luật đã đề xuất bỏ sát hạch chứng chỉ cấp hành nghề kiến trúc với 5/7 công việc thiết kế kiến trúc cần cấp chứng chỉ hành nghề, thay vào đó là quy định “tự công bố và tự chịu trách nhiệm”, các nội dung tự cập nhật trên hệ thống quản lý.
Về thi tuyển phương án kiến trúc, đại biểu Nguyễn Thanh Hải nhấn mạnh định hướng cần phân loại theo cấp công trình. “Với những công trình quan trọng mang tính điểm nhấn, biểu tượng đều phải thi tuyển chứ không phụ thuộc vào nguồn vốn nhân sách hay vốn ngoài ngân sách, bởi đó là bộ mặt của một địa phương hoặc của cả đất nước”, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường nhấn mạnh.
Tổng Bí thư Tô Lâm lưu ý, xây dựng tiêu chí, quy chế quản lý, chế độ làm việc, đãi ngộ và quy trình tuyển dụng tổng công trình sư, kiến trúc sư trưởng triển khai các hệ thống chiến lược, các sáng kiến đột phá.
.svg){kind=icon}
