Trong bối cảnh tình hình an ninh, trật tự ở một số địa bàn vùng sâu, vùng xa còn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp, công tác phòng, chống mua bán người tiếp tục được xác định là nhiệm vụ quan trọng trong triển khai chính sách dân tộc. Báo cáo sơ kết 5 năm thực hiện công tác dân vận chính quyền của Bộ Dân tộc và Tôn giáo giai đoạn 2021–2025; nhiệm vụ, giải pháp giai đoạn tiếp theo cho thấy, vấn đề này được đặt trong tổng thể nhiệm vụ bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Theo Báo cáo, tình trạng mua bán người, đặc biệt là mua bán phụ nữ và trẻ em, vẫn tiềm ẩn nguy cơ tại một số khu vực, nhất là những địa bàn có đời sống kinh tế khó khăn, trình độ dân trí không đồng đều, nhận thức pháp luật còn hạn chế. Các đối tượng phạm tội thường lợi dụng sự thiếu hiểu biết, tâm lý nhẹ dạ, cũng như nhu cầu việc làm, di cư tự do của người dân để lừa gạt, dụ dỗ, đưa người ra khỏi địa bàn cư trú.
Trước thực tế đó, công tác phòng, chống mua bán người được lồng ghép chặt chẽ với nhiệm vụ giữ vững an ninh trật tự cơ sở. Báo cáo nhấn mạnh vai trò của hệ thống chính trị địa phương trong việc chủ động nắm tình hình, phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường, không để phát sinh các điểm nóng về an ninh xã hội. Việc tăng cường phối hợp giữa chính quyền địa phương với lực lượng công an, biên phòng được xem là giải pháp then chốt nhằm ngăn chặn, đấu tranh với các hành vi mua bán người ngay từ cơ sở.
Một nội dung nổi bật được Báo cáo đề cập là vai trò của công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật trong phòng, chống mua bán người. Các hoạt động tuyên truyền được triển khai phù hợp với đặc thù vùng đồng bào dân tộc thiểu số, chú trọng hình thức trực quan, dễ hiểu, gắn với sinh hoạt cộng đồng. Qua đó, người dân được trang bị kiến thức cơ bản để nhận diện thủ đoạn của các đối tượng mua bán người, nâng cao ý thức tự bảo vệ bản thân và gia đình.
Báo cáo cũng nhấn mạnh việc phát huy vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng. Đây được xem là lực lượng nòng cốt trong vận động, thuyết phục người dân chấp hành pháp luật, cảnh giác trước các hành vi dụ dỗ, lừa đảo. Thông qua tiếng nói và uy tín của những người có ảnh hưởng trong cộng đồng, thông điệp phòng, chống mua bán người được lan tỏa sâu rộng, tạo sự đồng thuận và chủ động tham gia của người dân.
Bên cạnh đó, công tác phòng, chống mua bán người còn được gắn với các nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Báo cáo chỉ rõ, việc cải thiện đời sống, tạo sinh kế bền vững cho người dân là giải pháp căn cơ nhằm giảm thiểu nguy cơ bị lôi kéo, dụ dỗ vào các đường dây mua bán người. Khi người dân có việc làm ổn định, thu nhập được cải thiện, nguy cơ di cư tự do và bị lợi dụng sẽ từng bước được đẩy lùi.
Ở góc độ quản lý nhà nước, yêu cầu tăng cường trách nhiệm của các cấp, các ngành trong việc triển khai đồng bộ các giải pháp phòng, chống mua bán người. Công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện các chính sách liên quan được chú trọng nhằm kịp thời phát hiện những bất cập, hạn chế và có biện pháp điều chỉnh phù hợp với thực tiễn từng địa bàn.
Có thể thấy, trong bức tranh tổng thể về công tác dân tộc, phòng, chống mua bán người không phải là nội dung tách rời mà được đặt trong mối liên hệ chặt chẽ với bảo đảm an ninh trật tự, nâng cao nhận thức pháp luật và phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Cách tiếp cận này thể hiện rõ quan điểm lấy người dân làm trung tâm, phát huy sức mạnh cộng đồng trong đấu tranh phòng ngừa tội phạm.