Tạo cơ chế để doanh nghiệp mua bán điện trực tiếp dễ nhất, chống thế độc quyền

Ngày 12/6, đoàn công tác của Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường thăm và làm việc với Công ty TNHH Samsung Electronics Việt Nam Thái Nguyên (SEVT) và làm việc với UBND tỉnh Thái Nguyên về dự Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.

Đây là hoạt động nhằm đánh giá thực tiễn thi hành pháp luật về điện lực, lắng nghe các ý kiến để phục vụ việc thẩm tra dự Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực để trình Quốc hội tại kỳ họp tới đây.

Một dự án điện gió có thể mất đến 3 năm làm thủ tục

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết việc mua bán điện trực tiếp là chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước cần được luật hóa theo hướng minh bạch, ổn định, khả thi, có tính dự báo dài hạn và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực cần tính đến việc mở rộng phạm vi mua bán điện trực tiếp, đảm bảo thông thoáng và phát triển thị trường điện cạnh tranh cũng như thúc đẩy năng lượng xanh trong sản xuất.

Bà Hải nêu thực tế quá trình tổng kết thực tiễn thi hành Luật Điện lực năm 2024 cho thấy bên cạnh những kết quả tích cực, nhiều yêu cầu mới đặt ra về hoàn thiện thể chế. Trong đó phải kể đến các quy định liên quan đến quy hoạch phát triển điện lực; phân cấp, phân quyền; cải cách thủ tục hành chính, phát triển năng lượng tái tạo, cơ chế giá điện, thị trường điện cạnh tranh và các chính sách thúc đẩy chuyển đổi năng lượng.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, cơ chế mua bán điện trực tiếp là một chính sách mới, cần được tiếp tục hoàn thiện. Nghị quyết số 70 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã xác định rõ yêu cầu triển khai hiệu quả cơ chế này.

Điều này nhằm tăng cường quyền lựa chọn của khách hàng sử dụng điện, thúc đẩy phát triển thị trường điện cạnh tranh, tạo động lực phát triển các nguồn năng lượng tái tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Đây không chỉ là vấn đề của riêng ngành điện mà còn gắn trực tiếp với môi trường đầu tư kinh doanh, thu hút các dự án công nghệ cao, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững và thực hiện các cam kết chuyển đổi xanh của Việt Nam.

Việc sửa luật lần này nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 70 theo hướng coi doanh nghiệp và người dân là trung tâm trong quá trình chuyển đổi, phát triển thị trường năng lượng. Cùng với đó là cần tăng quyền lựa chọn của người sử dụng điện, chú trọng định hướng cải cách thủ tục hành chính theo tinh thần Chính phủ, Thủ tướng đã quán triệt.

Cởi trói được những điểm nghẽn, nút thắt và cơ chế

Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên Vương Quốc Tuấn cho rằng nội dung cuộc khảo sát của đoàn công tác có ý nghĩa rất quan trọng, đặc biệt với địa phương có động lực chính là phát triển công nghiệp như Thái Nguyên.

Chủ tịch tỉnh Thái Nguyên nêu thực tế thủ tục đầu tư trong lĩnh vực này còn rất nhiều, thời gian làm thủ tục kéo dài. Điển hình như một dự án điện gió có thể mất đến 3 năm kể từ khi bắt đầu làm thủ tục đầu tư.

Theo ông Tuấn, trong bối cảnh nhu cầu điện tăng cao, yêu cầu đầu tư phát triển hệ thống điện ngày càng lớn, việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế giá điện theo hướng minh bạch, tiệm cận cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước là rất cần thiết. Đồng thời, nhà nước cần duy trì các chính sách hỗ trợ với các đối tượng khó khăn và doanh nghiệp sản xuất là cần thiết, nhằm bảo đảm phát triển ngành điện bền vững trong thời gian tới.

Ông Nguyễn Đức Cường - Cục trưởng Cục Điện lực, Bộ Công Thương - cho biết các nội dung sửa đổi, bổ sung gồm: phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực điện lực; cắt giảm và đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính; sửa đổi, bổ sung một số quy định còn vướng mắc về quy hoạch điện lực, lựa chọn nhà đầu tư, phát triển điện năng lượng tái tạo, cơ chế giá điện, hoạt động mua bán điện…

Dự thảo luật đã được gửi lấy ý kiến và còn một số nội dung cần xin ý kiến của bộ, ngành, địa phương như vấn đề về quy hoạch; bỏ chủ trương đầu tư với các dự án điện nói chung; các vấn đề về giá điện gió, điện mặt trời.

Dự luật cũng đưa ra quy định theo hướng cơ quan nhà nước ở Trung ương và địa phương chỉ duyệt 4 nội dung liên quan đến an toàn môi trường, an toàn công trình, an toàn con người và an ninh cung cấp điện.

“Còn lại tất cả nội dung khác để chủ đầu tư giải quyết, tuân thủ theo các quy chuẩn, quy định. Đồng thời, cơ quan nhà nước tăng cường hậu kiểm theo hướng chủ đầu tư chỉ xin ý kiến Sở Công Thương hoặc các sở liên quan và họ tự chịu trách nhiệm chứ không làm quá nhiều thủ tục như trước đây. Nhà nước sẽ xây dựng các tiêu chuẩn, quy chuẩn để họ đáp ứng”, ông Cường nhấn mạnh.

Chủ tịch tỉnh Thái Nguyên bày tỏ mong muốn việc sửa luật cần mang tính căn cơ hơn và đặc biệt phải làm sao cởi trói được những điểm nghẽn, nút thắt và cơ chế bó buộc lâu nay.

"Việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực có ý nghĩa rất quan trọng, nhất là trong việc cởi trói về thế độc quyền. Thực tế, nếu so sánh với các nước phát triển, tỷ lệ tiêu thụ điện của Việt Nam vẫn rất thấp, các nước khác nhiều gấp cả chục lần chúng ta. Việc sửa luật cần làm sao để có cơ chế lựa chọn, mua bán điện cởi mở hơn, để phá thế độc quyền và doanh nghiệp tiếp cận mua bán điện trực tiếp thuận lợi nhất”, Chủ tịch tỉnh Thái Nguyên nói.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cho biết cơ quan thẩm tra sẽ cố gắng tiếp thu các ý kiến góp để các quy định trong dự luật bảo đảm tạo điều kiện thuận lợi nhất, thông thoáng nhất nhưng cũng không tạo ra kẽ hở pháp luật, để doanh nghiệp sử dụng cơ chế mua bán điện trực tiếp.

Đặc biệt, các quy định đưa ra phải tính toán để đảm bảo an toàn hệ thống điện, bảo đảm cơ chế mua bán điện cạnh tranh, chống thế độc quyền để doanh nghiệp mua bán điện trực tiếp dễ dàng nhất. Đây cũng là điều kiện thu hút FDI rất tốt, đặc biệt với địa phương như Thái Nguyên.

Các cơ quan sẽ tiếp tục rà soát và hoàn thiện dự thảo luật, đảm bảo tháo gỡ được điểm nghẽn, tạo động lực mới cho phát triển ngành điện và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong giai đoạn tới.

Đại biểu Quốc hội khảo sát trực tiếp cầu Sông Lô, chỉ ra loạt lỗ hổng pháp lýCông trình cầu Sông Lô là ví dụ điển hình cho việc cần rà soát các quy định của pháp luật, không để khoảng trống pháp lý với những dấu hỏi lớn về chất lượng thi công cũng như công tác nghiệm thu, kiểm định chất lượng.