Trong phát triển công nghệ lượng tử phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng cần tập trung đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, không đầu tư dàn trải, manh mún, mỗi nơi làm một ít, thiết bị phân tán.
Sáng 25/5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì cuộc làm việc của Thường trực Ban chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cho ý kiến về công tác nghiên cứu khoa học cơ bản phục vụ phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Phát biểu kết luận, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh công tác nghiên cứu khoa học cơ bản phải được đổi mới mạnh mẽ cả về nhận thức, thể chế, cơ chế đầu tư, tổ chức thực hiện và phương thức vận hành để đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng cần nhận diện đầy đủ bối cảnh, đánh giá khách quan thực trạng công tác nghiên cứu khoa học cơ bản hiện nay. Theo ông, nghiên cứu khoa học cơ bản vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập và chưa tương xứng với yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
"Chúng ta cần đặt mục tiêu tổng quát là xây dựng nền nghiên cứu khoa học cơ bản Việt Nam hiện đại, tự chủ, hội nhập, có trọng tâm, có khả năng tạo ra tri thức mới, đào tạo nguồn nhân lực tinh hoa, cung cấp luận cứ chiến lược cho hoạch định đường lối, chính sách và làm nền tảng cho phát triển công nghệ chiến lược, phục vụ phát triển nhanh, bền vững đất nước" - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ đạo từ nay đến tháng 6/2027 phải tháo gỡ toàn bộ các điểm nghẽn, nút thắt (vấn đề gì, ai làm, bao giờ xong...), hình thành tương đối đồng bộ hệ sinh thái nghiên cứu cơ bản quốc gia; từng bước xây dựng một số trung tâm nghiên cứu xuất sắc, nhóm nghiên cứu mạnh, cơ sở dữ liệu khoa học lớn và hạ tầng nghiên cứu dùng chung có năng lực cạnh tranh trong khu vực.
Đồng thời, ông yêu cầu phải hình thành được cơ chế tài chính đặc thù cho nghiên cứu cơ bản; cơ chế tài trợ đa niên 5-10-15 năm đối với nhóm nghiên cứu mạnh và trung tâm xuất sắc; cơ chế hậu kiểm, chấp nhận rủi ro khoa học; cơ chế riêng phù hợp với khoa học xã hội và nhân văn.
Mục tiêu đến năm 2045 là hình thành một số lĩnh vực khoa học cơ bản có năng lực cạnh tranh quốc tế, từng bước hình thành các trường phái khoa học Việt Nam, nâng cao năng lực tự chủ ở một số công nghệ chiến lược. Bên cạnh đó, mục tiêu còn là xây dựng nền khoa học xã hội và nhân văn đủ năng lực cung cấp luận cứ cho quản trị quốc gia hiện đại và phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Phát hiện sớm, đào tạo tinh hoa
Từ các mục tiêu trên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ yêu cầu đặt ra là phải thống nhất quan điểm phát triển để bảo đảm mọi giải pháp, nguồn lực và tổ chức thực hiện đều đi đúng hướng, đúng trọng tâm và đúng tầm chiến lược.
Quan điểm đúng phải được chuyển hóa thành cơ chế đúng, nguồn lực đúng và cách làm đúng. Vì vậy, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu đổi mới thể chế quản trị nghiên cứu cơ bản, chuyển mạnh từ quản lý hành chính sang quản trị sáng tạo, tập trung hậu kiểm, đánh giá chất lượng, kết quả và tác động dài hạn. Cơ chế quản lý phải chấp nhận rủi ro khoa học, giảm hành chính hóa, bảo vệ tự do học thuật, đề cao trách nhiệm giải trình và liêm chính khoa học.
Cùng với thiết kế cơ chế tài chính phù hợp với từng loại hình nghiên cứu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng cần phát triển hệ sinh thái nhân tài khoa học. Việc này cần được tổ chức đồng bộ - từ phát hiện sớm, đào tạo tinh hoa, nghiên cứu sinh, sau tiến sĩ, trưởng nhóm trẻ, chuyên gia đầu ngành đến trí thức Việt Nam toàn cầu. Trọng tâm là tạo môi trường học thuật tự do, trung thực, sáng tạo, có đãi ngộ xứng đáng và có cơ hội giao nhiệm vụ lớn cho người tài.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước định hướng đẩy mạnh hợp tác quốc tế có chọn lọc. Ông yêu cầu thu hút chuyên gia, nhà khoa học nước ngoài, trí thức Việt Nam ở nước ngoài, hợp tác với các trung tâm khoa học hàng đầu để nâng chuẩn nghiên cứu, đào tạo đội ngũ kế cận và rút ngắn khoảng cách tri thức; bảo vệ dữ liệu, tài sản trí tuệ, an ninh tri thức và lợi ích quốc gia.
Có 9 nhiệm vụ trọng tâm cũng được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề cập để hiện thực hóa các mục tiêu đã nêu, trong đó có nhiệm vụ xây dựng Chương trình quốc gia về nhân tài khoa học cơ bản để phát hiện sớm, đào tạo tinh hoa trong lĩnh vực này. Ông cũng yêu cầu ban hành chuẩn liêm chính khoa học quốc gia, thiết lập cơ chế đặt hàng nghiên cứu phục vụ trực tiếp xây dựng nghị quyết, luật, chiến lược, quy hoạch và chính sách quốc gia.
“Tinh thần chung là phải hành động quyết liệt hơn, đổi mới mạnh mẽ hơn và có tầm nhìn dài hạn hơn đối với nghiên cứu khoa học cơ bản. Chúng ta không chỉ giải quyết câu chuyện của ngành khoa học hôm nay mà đang chuẩn bị nền tảng tri thức cho tương lai phát triển của đất nước trong nhiều thập niên tới” - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước quán triệt.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng phải rà soát, phân loại và xử lý dứt điểm các nguồn lực đang chậm đưa vào sử dụng; không để nguồn lực quốc gia nằm im trong thủ tục, trong tranh chấp, trong tâm lý sợ trách nhiệm...
.svg){kind=icon}
