Thầy Đỗ Đức Hiểu và chàng 'dị nhân' khoa Ngữ văn tiên phong mặc quần loe

Quốc Phong Nhà báo, sống tại Hà Nội

Chàng sinh viên Văn khoa thuở ấy đã bị thầy kỷ luật vì “dám” diện chiếc quần loe thời thượng lên giảng đường. Nhưng cách anh ứng xử với thầy khiến bạn bè phải trân trọng và vị nể.

Sau ngày 30/4/1975, lối sống văn hóa của phương Tây như một cơn gió lạ từ miền Nam tràn ra miền Bắc. Chiếc quần loe ngày ấy là một thứ gì đó rất xa lạ với chúng tôi. Nhưng Ngọc Tân, chàng sinh viên năm thứ 2 khoa Ngữ văn, Đại học Tổng hợp Hà Nội đã dám “diện” nó trên giảng đường. 

Nó lạ mắt, dị thường đến mức mỗi khi thấy Ngọc Tân xuất hiện, đi vào sân kí túc xá Mễ Trì, "hội oạc" lớp Văn K18 chúng tôi thường la lối ỏm tỏi. 

Ây da! Mặc kệ! Ngọc Tân vẫn ngạo nghễ bước đi, "chấp" mọi con mắt đổ dồn về anh. 

GS Đỗ Đức Hiểu, Phó chủ nhiệm khoa Ngữ văn lúc đó không chịu nổi trước "hiện tượng Lê Ngọc Tân", mặc dù cả đời ông nghiên cứu về văn hoá, văn học phương Tây. "Khoa không thể nào hiểu nổi việc này, các anh các chị ạ!". Thầy Hiểu đã hơn một lần bêu gương Ngọc Tân vào buổi sáng chào cờ đầu tuần. 

Ngay đến cả Ban chủ nhiệm khoa ngày đó cũng chào thua Tân. Kết cục thật nghiệt ngã, Tân phải xuống lớp tôi (K18) học lại năm thứ 2 khi lớp Tân đã sang năm 3. 

Một dịp về quê Lê Ngọc Tân (nguyên giảng viên Trường ĐH Văn hóa Hà Nội) tại Hưng Yên. "Dị nhân" mặc áo len đỏ, tác giả Quốc Phong đứng ngoài cùng bên phải

Dù nhiều người dự đoán hình thức kỷ luật này là tất yếu nhưng nhiều năm sau đó, tôi vẫn băn khoăn. Tôi không lý giải nổi vì sao thầy Hiểu ngày đó đã quyết liệt "trảm" Ngọc Tân nặng như thế. 

Vậy mà khi Ngọc Tân ra trường đã nhiều năm, biết thầy Hiểu gặp khó khăn trong cuộc sống, bị gia đình chê "như người trên mây" vì chỉ biết mải mê nghiên cứu khoa học thì chính anh lại là người vượt xa tất cả chúng tôi về lòng trắc ẩn, về tình nghĩa thầy trò.

Lòng nhân ái còn mãi

Để ít nhiều tường tận về những “dị nhân” như thầy Hiểu cũng như trò Tân với những nghĩa tình đặc biệt cảm động, cũng cần lan man đôi chút.

Thầy Hiểu là một người chỉ biết đến công việc dạy học và nghiên cứu văn chương mà rất ít để ý đến chuyện đời. PGS.TS Hữu Đạt đã viết rất sâu sắc trong “Văn khoa chân dung ký” (NXB Hội nhà văn 2021):

"Có thể nói, Đỗ Đức Hiểu là một chứng nhân lịch sử của trí thức hiện đại Việt Nam. Ông sống hơn hai phần ba thế kỷ trong khung cảnh lịch sử của một đất nước đầy biến động, làm nên những kỳ tích bởi cả chất bi và chất hùng. Con người ông chính là hội tụ của của nhiều luồng tư tưởng, đa dạng, phức tạp. Bộ óc ông là một bộ óc trác việt dung chứa nhiều kiến thức thẳm sâu của hai nền văn hoá Đông-Tây... Ông có nhiều bộ sách quí để lại cho khoa, cho đời, làm cẩm nang cho các thế hệ sinh viên mở mang tầm mắt ra thế giới...

Với cả một chiều dày đáng nể đóng góp trong quản lý và chuyên môn, lẽ ra ông phải thừa sức nhận được chức danh GS ngay từ đầu. Vậy mà mọi điều xảy ra trong cuộc sống đều tỏ ra rất phi lý với ông. Cũng may, là một chuyên gia tầm cỡ chuyên nghiên cứu và giảng dạy về kịch phi lý, ông quá hiểu những gì ngổn ngang ở cuộc đời này nên bình thản tiếp nhận nó...".

"Nhân duyên" tưởng như phi lý giữa thầy Đỗ Đức Hiểu và bạn tôi, Lê Ngọc Tân đã xích lại đến bất ngờ lúc thầy đã ở bên kia sườn dốc cuộc đời.

Thầy Đỗ Đức Hiểu

PGS.TS Phạm Quang Long, nguyên Phó giám đốc ĐHQG Hà Nội - học trên chúng tôi 3 khoá kể: “Lần đó, tôi vào bệnh viện Hữu Nghị thăm thầy thì bất ngờ gặp Tân. Bữa đó, chính Tân là người làm thủ tục xuất viện cho thầy. Cậu ấy đã cõng ông thầy nhỏ bé trên lưng ra xe đưa về nhà mình để chủ động chăm sóc, giúp thầy sống nhẹ nhàng hơn những ngày cuối cuộc đời khi tuổi già sức yếu. Khi ấy, Tết Nguyên đán đã cận kề”. 

Chúng ta thường nhắc đến một câu ngạn ngữ tự ngàn xưa: "Chiếc áo không làm nên thầy tu". Có lẽ thuở đôi mươi mười tám, Ngọc Tân đã bỏ ngoài tai những dị nghị để diện chiếc quần loe cho đúng mốt thời thượng của tuổi trẻ ngày đó mà thôi. Thời gian với những thăng trầm của cuộc sống đã khẳng định rằng, chỉ có sự tử tế và lòng nhân ái là còn mãi.

Quốc Phong 

tin nổi bật

Chân dung một giáo viên giỏi

Người giáo viên giỏi hiểu tầm quan trọng của việc mình cần liên tục trau dồi kiến thức. Ai cũng cần học, kể cả khi ta đã là thầy.

Tạm thu hồi quyết định kỷ luật nữ giáo viên bị đồng nghiệp ‘khóa tay’, đuổi khỏi lớp

Chỉ ít ngày sau khi ra quyết định kỷ luật Đảng đối với cô Hồ Thị Tâm, Chi bộ Trường THPT Hai Bà Trưng (TP Huế) vừa họp và tạm thu hồi quyết định kỷ luật này.

Một giáo viên giỏi không thể là chiếc máy nói

Tại sao cùng một lớp, cùng một môn học, có giáo viên vào lớp dạy mà học sinh cứ ngáp dài, chán không muốn nghe; cũng lớp đó giáo viên khác cất lên câu nào là học sinh nghe không sót ý!

Kỷ luật cô giáo bị nam đồng nghiệp 'khoá tay', đuổi ra khỏi lớp

Nữ giáo viên Trường THPT Hai Bà Trưng từng bị nam đồng nghiệp 'khoá tay', đuổi ra khỏi lớp trước sự chứng kiến của hàng chục học sinh vừa bị kỷ luật khiển trách về mặt Đảng.

Giáo viên giỏi phải do học sinh suy tôn

Câu hỏi 'Thế nào là một giáo viên giỏi?' tưởng chừng đơn giản nhưng thực tế lại là một câu vô cùng khó trả lời. Theo tôi, hiện nay đang có một sự nhầm lẫn rất lớn trong việc đánh giá giáo viên giỏi.

Người thầy và viên phấn

Ngày sinh viên, tôi có may mắn gặp một người thầy rất hay.

Thầy cô giỏi trong mắt GenZ

Trong mắt của nhiều sinh viên, thầy cô giỏi trước hết là những giảng viên hiện đại. Thầy cô cũng cần thường xuyên 'update' (cập nhật, làm mới) bản thân, cập nhật các 'hot trend' để gần gũi với các em hơn.

Giám đốc Sở GD-ĐT Hà Nội trao quyết định bổ nhiệm loạt hiệu trưởng, cán bộ

Ngày 3/2, Sở GD-ĐT Hà Nội tổ chức lễ công bố và trao các quyết định về công tác cán bộ.

Cho thôi chức hiệu trưởng không dạy học nhưng vẫn nhận tiền đứng lớp

Dù không giảng dạy nhưng Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc nội trú THCS-THPT huyện Đắk R’lấp (Đắk Nông) Nguyễn Văn Nam vẫn nhận 71 triệu đồng tiền đứng lớp. Cùng với đó là nhiều sai phạm của ông Nam mà Sở GD&ĐT tỉnh Đắk Nông vừa chỉ ra.

ChatGPT tạo cơn sốt, thầy cô có khó đánh giá học trò?

Hiệu trưởng trường sư phạm top đầu của cả nước cho rằng thay vì lo ngại sức ảnh hưởng rồi tìm cách kìm hãm sự phát triển của ChatGPT, người thầy cần hiểu thế mạnh đích thực của mình, tăng giáo dục lòng tự trọng cho học trò.

Động thái của ĐH Luật TP.HCM khi tiến sĩ livestream cùng bà Phương Hằng bị điều tra

Lãnh đạo Trường ĐH Luật TP.HCM cho hay đang theo dõi sát sao vụ việc ông Đặng Anh Quân, đồng thời chờ kết luận của các cơ quan chức năng để có hướng xử lý đúng pháp luật.

Không thể xóa bỏ đánh giá giáo viên giỏi qua thành tích của học sinh

Thành tích cao đánh giá qua điểm số thì nguy hiểm, nhưng thành tích cao đánh giá qua tác động cuộc sống, suy nghĩ của học sinh thì hoàn toàn không tệ.

Kết quả xử lý vụ hiệu trưởng bị tố nhắn tin 'yêu thương' với nữ giáo viên

Liên quan vụ hiệu trưởng bị tố nhắn tin ‘yêu thương’ với nữ giáo viên, ngày 2/2, nguồn tin của VietNamNet cho biết, UBND huyện Cái Nước (Cà Mau) vừa có văn bản yêu cầu tổ chức kiểm điểm các cá nhân có liên quan.

Khi nào mới có được một giáo viên giỏi?

Chỉ khi nào những thế hệ học sinh đã trưởng thành biết ơn và hạnh phúc vì những gì đã nhận được dưới sự dìu dắt của thầy cô, khi đó ta mới có một giáo viên giỏi.

Giáo viên miền núi 'tung chiêu', vận động học sinh quay lại trường

Hết kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, nhiều học sinh miền núi tỉnh Quảng Trị vì nhiều lý do vẫn không quay lại trường học. Nhiều giáo viên trên địa bàn phải mua sách, bánh kẹo đến nhà 'lì xì', vận động các em đến trường.