Thay đổi liên quan đến tuyển sinh trường chuyên cần được nghiên cứu kỹ, tham vấn đầy đủ và có lộ trình đủ dài. Không thể để học sinh liên tục điều chỉnh kế hoạch học tập vì những quyết định từ phía cơ quan quản lý.
Đừng vô tình tăng áp lực học tập cho học sinh
Một thầy giáo giảng dạy tại trường chuyên thuộc Sở GD-ĐT Hà Nội cho rằng nếu đề xuất trong dự thảo được thông qua, học sinh sẽ không còn tập trung học và ôn luyện chủ yếu một môn chuyên như trước đây. Thay vào đó, các em phải thi tổ hợp môn tùy theo khối chuyên lựa chọn, gồm Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội hoặc Ngoại ngữ.
“Trong đó, khối chuyên Khoa học tự nhiên có vẻ nặng nhất. Chẳng hạn, nếu định hướng theo môn Hóa học, học sinh sẽ phải học thêm cả Vật lý, Sinh học và Tin học, bên cạnh môn Toán vốn là yêu cầu bắt buộc. Việc này có thể khiến áp lực học tập của các em tăng lên đáng kể”, thầy giáo này phân tích.
Theo giáo viên này, cách đánh giá trên có thể giúp học sinh được kiểm tra kiến thức toàn diện hơn, nhưng khó khả thi trong thực tế.
"Học sinh ôn thi chuyên vốn đã rất vất vả. Nếu chưa thể giảm tải, cũng không nên tiếp tục đặt thêm gánh nặng lên vai các em. Những thay đổi dự kiến này ảnh hưởng đến số lượng lớn học sinh và gia đình, vì vậy cần được cân nhắc kỹ lưỡng. Không phải thay đổi nào cũng đồng nghĩa với cải tiến”, thầy giáo nói.
Thầy Nguyễn Thành Công, giáo viên một trường chuyên thuộc đại học tại Hà Nội, cho biết theo dự thảo, thí sinh thi vào khối chuyên Khoa học tự nhiên sẽ làm 3 bài thi gồm: Toán nâng cao (hệ số tối thiểu 2), Ngữ văn (hệ số 1) và bài đánh giá năng lực đọc hiểu Khoa học tự nhiên (hệ số 1).
Với khối chuyên Khoa học xã hội, các bài thi gồm: Toán (hệ số 1), Ngữ văn nâng cao (hệ số tối thiểu 2) và bài đánh giá năng lực đọc hiểu Lịch sử - Địa lý (hệ số 1).
Tuy nhiên, theo thầy Công, dự thảo chưa đưa ra căn cứ khoa học sư phạm để lý giải việc lựa chọn Toán nâng cao (hệ số 2) làm tiêu chí đánh giá năng khiếu của học sinh đối với các môn Vật lý, Hóa học, Sinh học, Tin học; tương tự, Ngữ văn nâng cao (hệ số 2) được dùng để đánh giá năng khiếu Lịch sử và Địa lý.
“Có tư duy Toán học chưa chắc đã đồng nghĩa với việc có năng lực tốt ở các môn Khoa học tự nhiên. Bởi mỗi môn Vật lý, Hóa học, Sinh học hay Tin học đều đòi hỏi những năng lực chuyên biệt riêng”, thầy Công nói.
Thầy Công cho rằng dự thảo còn có sự mâu thuẫn khi đặt nguyên tắc “lựa chọn học sinh phù hợp với lĩnh vực của khối chuyên” nhưng lại quy định điểm Toán nâng cao có hệ số 2, trong khi bài đánh giá năng lực Khoa học tự nhiên (gồm cả 3 mạch nội dung) chỉ có hệ số 1.
“Phải chăng công cụ tuyển chọn đang đi ngược lại chính nguyên tắc đề ra?”, thầy Công đặt vấn đề.
“Cần xem lại cách phân chia các khối chuyên”
Thầy Vũ Khắc Ngọc, một giáo viên luyện thi tại Hà Nội cho hay, một điểm đáng chú ý của dự thảo là cách phân chia thành 3 khối chuyên: Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội và Ngoại ngữ. Song, thầy Ngọc băn khoăn liệu cách phân chia này đã thực sự khoa học, hợp lý và cân đối về mục tiêu phát triển tài năng hay chưa.
“Nhìn vào cách phân chia này và cơ cấu các bài thi tuyển sinh, tôi thấy nhiều điều chưa phù hợp. Có cảm giác những người soạn dự thảo chỉ đơn giản chọn ra 3 môn Toán - Văn - Ngoại ngữ làm trụ cột cho 3 khối chuyên rồi ‘đắp’ thêm các môn học khác vào", thầy Ngọc chia sẻ.
Theo ông, cách tư duy này thiếu chiều sâu, có thể dẫn đến sự mất cân đối trong cấu trúc tuyển sinh, tổ chức dạy học và mục tiêu của từng khối chuyên. Khối chuyên Khoa học tự nhiên quá nặng nề, cồng kềnh, trong khi khối chuyên Ngoại ngữ lại đặt ra câu hỏi lớn về vai trò, mục tiêu đào tạo.
Thầy Ngọc phân tích, xét về bản chất học thuật, Toán học và Tin học có nền tảng quan trọng là tư duy toán học, thuật toán và tính toán. Những lĩnh vực này có mối liên hệ chặt chẽ với khoa học tự nhiên nhưng không hoàn toàn đồng nhất với các môn khoa học tự nhiên thực nghiệm như Vật lý, Hóa học, Sinh học.
“Gom Toán, Tin học cùng Vật lý, Hóa học, Sinh học vào chung một khối chuyên Khoa học tự nhiên là một sự khiên cưỡng về mặt nhận thức khoa học. Điều này cũng khiến cho thành phần các bài thi đánh giá năng lực của khối chuyên Khoa học tự nhiên trở nên cồng kềnh và rất khó để đo lường chính xác phổ năng lực cốt lõi của học sinh", thầy Ngọc nói.
Theo ông, khối Ngoại ngữ có vị thế khác biệt so với hai khối còn lại. Trong khi Khoa học tự nhiên và Khoa học xã hội là những lĩnh vực tri thức rộng lớn, ngoại ngữ vừa là lĩnh vực học thuật, vừa là công cụ giao tiếp và phương tiện tiếp cận tri thức trong nhiều ngành nghề.
Trong bối cảnh Bộ GD-ĐT thúc đẩy đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, coi ngoại ngữ là công cụ hội nhập, đồng thời AI ngày càng thu hẹp rào cản dịch thuật, mục tiêu đào tạo chuyên Ngoại ngữ ở bậc phổ thông cần được xác định lại.
Theo ông, nếu chỉ hướng đến năng lực giao tiếp hoặc thi lấy chứng chỉ quốc tế, học sinh trường thường cũng có thể đạt kết quả tốt. Đào tạo chuyên Ngoại ngữ cần hướng tới chuyên sâu hơn về ngôn ngữ, bao gồm tư duy ngôn ngữ, văn hóa học và ngôn ngữ học so sánh, thay vì lấy các kỳ thi IELTS, SAT làm mục tiêu.
Vì vậy, việc duy trì Ngoại ngữ như một khối chuyên độc lập cũng cần được cân nhắc lại.
Thầy Ngọc cho rằng việc tổ chức, sắp xếp lại hệ thống trường THPT chuyên, cấu trúc lại các khối chuyên, môn chuyên trong bối cảnh mới là cần thiết. Ông ủng hộ chủ trương này nhưng cho rằng quyết định đưa ra cần có căn cứ, cân nhắc kỹ lưỡng và lộ trình thực hiện rõ ràng, thận trọng.
Nhiều học sinh đã dành 2-3 năm luyện thi lớp 10 chuyên, nay có thể phải chuyển sang chuẩn bị kiến thức theo tổ hợp để thi chuyên khiến phụ huynh đứng ngồi không yên, lo công sức “đổ bể”.
Theo dự thảo thông tư mới của Bộ GD-ĐT, cách tính điểm thi vào lớp 10 trường chuyên có những điều chỉnh mới so với hiện nay.
.svg){kind=icon}
