Thể chế không thể xây dựng từ tư duy 'bàn giấy'

Chiều tối 9/7, tại Nhà Quốc hội, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đã ký kết chương trình phối hợp công tác với Đại học Bách khoa Hà Nội.

Theo chương trình phối hợp công tác vừa được ký kết, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường và Đại học Bách khoa Hà Nội sẽ phối hợp: nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện chính sách, pháp luật, tư vấn các vấn đề chiến lược về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; cung cấp cơ sở khoa học phục vụ hoạt động giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước.

Hai bên phối hợp: đào tạo, bồi dưỡng và phát triển nguồn nhân lực; tổ chức các hoạt động nghiên cứu, khảo sát và trao đổi học thuật; phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ; triển khai các hoạt động hợp tác quốc tế; triển khai các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phục vụ hoạt động của Quốc hội; xây dựng và phát huy mạng lưới chuyên gia, nhà khoa học phục vụ tư vấn chính sách.

Giám đốc Đại học Bách Khoa Hà Nội, GS.TS Lê Anh Tuấn cho biết, nhiều nhà khoa học, nhà nghiên cứu, giảng viên của Đại học Bách khoa Hà Nội đã tham gia góp ý, hiến kế nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, hệ thống chính sách góp phần tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển của khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong thời gian tới.

Đại học Bách khoa Hà Nội không ngừng đẩy mạnh nghiên cứu, phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thúc đẩy liên kết “ba nhà” - nhà trường, doanh nghiệp và nhà nước, đẩy nhanh quá trình thương mại hoá sản phẩm, kết quả nghiên cứu, để tạo ra những giá trị thực tiễn phục vụ sự phát triển của đất nước.

Việc tăng cường gắn kết, phối hợp giữa cơ quan của Quốc hội với cơ sở giáo dục đại học trọng điểm quốc gia là hướng đi đúng đắn nhằm tạo cầu nối trực tiếp giữa quá trình lập pháp, giám sát tối cao với thực tiễn nghiên cứu, phát triển, ứng dụng khoa học – công nghệ.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải nêu rõ, trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, tư duy chiến lược của Đảng được khẳng định mạnh mẽ tại Nghị quyết Đại hội 14 và Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị đã đặt khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp, động lực cốt lõi nhất.

Bà Nguyễn Thanh Hải nhấn mạnh lại phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Đại học Oxford, Vương quốc Anh ngày 28/10/2025: “Cạnh tranh trong đổi mới sáng tạo, trong quyền kiểm soát các công nghệ lõi, trong năng lượng sạch, trong hạ tầng số, đã trở thành cuộc đua quyền lực mới. Nói một cách thẳng thắn: ai làm chủ chiến lược, ai nắm công nghệ chiến lược, người đó sẽ định hình luật chơi và nhiều khả năng đó là người chiến thắng”.

Đồng thời bà cũng nêu rõ, đây chính là mệnh lệnh hành động cho cả các cơ quan quản lý, xây dựng thể chế và các trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo ở Việt Nam.

Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường ý thức sâu sắc về sứ mệnh kiến tạo thể chế. Luật pháp và cơ chế chính sách phải đi trước mở đường, có nhiệm vụ tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn hành chính, khơi thông mọi nguồn lực xã hội để giải phóng sức sáng tạo của các nhà khoa học.

Để làm được điều đó, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cho rằng, thể chế không thể xây dựng từ tư duy "bàn giấy" mà phải được đúc kết từ thực tiễn sinh động, từ trí tuệ của các cơ sở đào tạo, nghiên cứu lớn mà Đại học Bách khoa Hà Nội là một đại diện tiêu biểu.

Đổi mới tư duy xây dựng pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước

Bản chất của đổi mới tư duy lập pháp là phân định rõ thẩm quyền giữa Quốc hội và Chính phủ, bảo đảm Quốc hội quyết định đầy đủ các vấn đề thuộc quyền lập pháp, đồng thời phát huy tính chủ động, linh hoạt của cơ quan hành pháp trong tổ chức thực hiện.

Tạo cơ chế để doanh nghiệp mua bán điện trực tiếp dễ nhất, chống thế độc quyền

Việc sửa đổi Luật Điện lực hướng đến việc tạo điều kiện thuận lợi nhất, thông thoáng nhất nhưng cũng không tạo ra kẽ hở pháp luật, bảo đảm cơ chế mua bán điện cạnh tranh, chống thế độc quyền để doanh nghiệp mua bán điện trực tiếp dễ dàng nhất.