Khoảng cách lớn nhất không phải là công nghệ, mà là người dẫn đường
Theo khảo sát của PwC về lực lượng lao động toàn cầu năm 2025, có tới 83% người lao động tại Việt Nam sử dụng AI trong công việc. Đáng chú ý, 38% người lao động sử dụng AI tạo sinh hàng ngày, gấp hơn hai lần mức trung bình toàn cầu (14%).
Trong kỷ nguyên Generative AI, chỉ với một vài câu lệnh (prompt), các mô hình trí tuệ nhân tạo đã có thể trả ra kết quả chuẩn xác trong vài chục giây. Khả năng "gõ code" vốn được coi là thành lũy bảo vệ vị thế của các kỹ sư lập trình truyền thống, giờ đây đang đứng trước nguy cơ bị thay thế khi AI phát triển ngày càng mạnh về khả năng suy luận.
Thế nhưng, khoảng cách lớn nhất của một nhân sự IT hôm nay không nằm ở việc thiếu công cụ hay chưa cập nhật công nghệ mới, mà nằm ở sự thiếu vắng của một hệ điều hành tư duy chiến lược và những người dẫn đường giàu trải nghiệm, giúp họ nhận diện bài toán đúng và biến công nghệ thuần túy thành giá trị thực tiễn cho doanh nghiệp và xã hội.
Khi “Thầy lớn” định hướng thế hệ trẻ
Tiếp xúc với nhiều thế hệ học viên Thạc sĩ Kỹ thuật phần mềm MSE, TS. Đoàn Xuân Huy Minh (Giảng viên Viện Quản trị và Công nghệ FSB, Trường Đại học FPT) nhận định vấn đề lớn nhất của dân công nghệ hiện nay không nằm ở công cụ, mà nằm ở sự nhầm lẫn giữa việc "sử dụng AI" với "năng lực tạo ra giá trị".
Giá trị cốt lõi của người kỹ sư thời AI-First giờ đây không còn được đo bằng tốc độ gõ code, mà nằm ở năng lực xác định đúng bài toán và chịu trách nhiệm đến cùng cho giải pháp mà mình tạo ra. TS. Đoàn Xuân Huy Minh cho rằng trước khi bắt đầu thực hiện một công việc hay dự án nào đó, các kỹ sư IT nên nghiên cứu và hiểu sâu về vấn đề doanh nghiệp, khách hàng đang cần.
Một bài toán thực tế luôn có nhiều lớp liên kết chặt chẽ: Mục tiêu tổ chức → Quy trình nghiệp vụ → Dữ liệu hiện có → Chi phí & Rủi ro → Tiêu chí thành công. Khi phân tích đầy đủ các lớp này, việc lựa chọn công cụ hay mô hình AI mới thực sự có ý nghĩa.
Từ “gáo nước lạnh” ChatGPT đến quyết định làm mới "hệ điều hành"
Anh Nguyễn Việt Chung – CEO VietPlatform, cựu học viên chương trình Thạc sĩ Kỹ thuật Phần mềm (MSE AI) tại FSB – cho biết sự xuất hiện của ChatGPT cuối năm 2022 đã khiến anh nhìn lại toàn bộ cách làm nghề sau hơn 15 năm phát triển phần mềm.
Ở thời điểm đó, anh đã đảm nhiệm vai trò CTO và có nhiều năm kinh nghiệm xây dựng hệ thống công nghệ. Tuy nhiên, chính sự phát triển quá nhanh của AI khiến anh nhận ra kiến thức kỹ thuật thôi là chưa đủ.
Sự bùng nổ của ChatGPT vào cuối năm 2022 đã giội một “gáo nước lạnh” vào sự chủ quan trước nay của anh. Tại FSB, cú va chạm tư duy đầu tiên đã thay đổi hoàn toàn cách làm công nghệ của anh Chung, giúp anh bước ra khỏi cái bẫy của một người làm kỹ thuật thuần túy.
"Trước đây mình là dân kỹ thuật điển hình, nhận yêu cầu là lao vào tìm cách làm nhanh nhất. Trong một buổi bảo vệ đề cương, thầy chỉ hỏi: “Em đang giải quyết bài toán cho ai? Nếu không có giải pháp này thì họ mất điều gì?” Câu hỏi đó khiến mình nhận ra bấy lâu nay mình giỏi phần “làm”, nhưng chưa dành đủ thời gian để hiểu “vì sao phải làm”.
Sau trải nghiệm đó, anh thay đổi hoàn toàn quy trình phát triển sản phẩm. Thay vì bắt đầu bằng công nghệ, đội ngũ của anh luôn xác định rõ ba tầng trước khi chạm vào code: Why, What, rồi mới đến How.
Sức mạnh "Bạn lớn": Mạng lưới đồng học kiến tạo giá trị cho cộng đồng
Không chỉ dừng lại ở tri thức trên bục giảng, môi trường FSB tạo nên một hệ sinh thái kết nối đặc biệt giữa những "Bạn lớn" - nơi hội tụ của những tâm hồn cùng chung khát vọng. Chính tại góc hành lang sau giờ lên lớp, từ trăn trở trước những tấm di ảnh liệt sĩ bị mờ xước, ố hỏng theo thời gian, anh Chung cùng các bạn học đã đặt những viên gạch đầu tiên cho dự án "Miền ký ức". Một đội ngũ thực chiến đầy nhiệt huyết được hình thành ngay tại lớp học, gắn kết chặt chẽ bởi năng lực chuyên môn vượt trội và chung một lý tưởng phụng sự cộng đồng.
Nhóm đối mặt với hai "điểm nghẽn" kỹ thuật cực lớn: Các mô hình AI dễ bị "ảo giác” làm sai lệch khuôn mặt người Việt; đồng thời tư liệu quân phục, quân hiệu qua các thời kỳ lịch sử gần như không có sẵn. Nhóm đã tự tay sưu tầm tư liệu, xây dựng bộ dữ liệu riêng và đặt quy trình để con người kiểm định từng tấm theo nguyên tắc: Phục chế chứ không sáng tạo.
Dự án “Miền ký ức”: Khi AI tạo giá trị chạm đến trái tim
Không dừng lại ở bản vẽ kỹ thuật hay những dòng code khô khan, giá trị thực sự của "Miền ký ức" tỏa sáng khi công nghệ chạm tới những góc sâu thẳm nhất của cảm xúc con người. Đến nay, hơn 200 di ảnh quý của các liệt sĩ và các tấm ảnh tư liệu lịch sử ố hỏng đã được phục chế hoàn chỉnh, trả lại trọn vẹn đường nét thần thái vốn có.
Thế nhưng, điều khiến cả nhóm tâm đắc nhất không nằm ở những con số thống kê, mà ở khoảnh khắc công nghệ mang lại niềm an ủi vô giá cho những người ở lại. Anh Chung bùi ngùi nhớ lại lần trao di ảnh cho một cụ bà tại Nghệ An - người mẹ già có con trai hy sinh khi tuổi đời mới ngoài hai mươi. Cầm tấm di ảnh đã được khôi phục rõ nét sau nhiều thập kỷ chỉ còn là vệt bóng mờ, cụ im lặng rất lâu, rồi khẽ nói: "Mấy chục năm rồi mẹ mới lại nhìn rõ mặt con". Giây phút ấy, những đêm thức trắng của cả nhóm đều trở nên giá trị.
Đáng chú ý, hành trình của nhóm không hề đơn độc. Mạng lưới cựu học viên (Alumni) FSB đã trở thành "hậu phương" vững chắc, tiếp thêm sức mạnh cho dự án lan tỏa xa hơn. Sự đồng hành bền chặt đó chính là giá trị khác biệt tại FSB: nơi việc học không dừng lại sau khi tốt nghiệp, mà mở ra một cộng đồng gắn kết, cùng chung tay tạo dựng những giá trị tử tế cho xã hội.
"Nhìn lại, quyết định đi học năm đó, xuất phát từ nỗi lo bị AI thay thế, hóa ra là khoản đầu tư đúng nhất trong sự nghiệp của mình. Giờ mình không còn sợ AI thay thế nữa, vì mình đã chọn đứng ở phía những người dùng AI để tạo ra giá trị." Anh Nguyễn Việt Chung chia sẻ.
Từ dự án cộng đồng đến tư duy AI-First cho doanh nghiệp khởi nghiệp
Không chỉ dừng lại ở một dự án cộng đồng, tư duy kiến trúc tích lũy từ FSB đã trở thành "bản đồ chỉ đường" giúp anh Chung tự tin nhân rộng mô hình sang các dự án kinh doanh thực tế. Nhận thấy rào cản chi phí hạ tầng GPU đắt đỏ – bài toán mà chính nhóm từng gặp phải khi làm "Miền ký ức", anh Chung cùng đội ngũ VietPlatform đã phát triển dự án AIDev, cung cấp hạ tầng GPU Cloud tối ưu cho kỹ sư Việt.
MSE AI - Học để thích nghi với thời đại AI-First
Theo TS. Đoàn Xuân Huy Minh, AI sẽ tiếp tục thay đổi cách vận hành của ngành công nghệ, nhưng cũng mở ra nhiều cơ hội cho những kỹ sư biết kết hợp giữa năng lực kỹ thuật và tư duy quản trị.
"Trong tương lai, doanh nghiệp sẽ không chỉ tìm kiếm những người biết viết code, mà cần những người có khả năng kết nối công nghệ với chiến lược kinh doanh, dữ liệu và trải nghiệm khách hàng."
Đây cũng là lý do nhiều kỹ sư đã có kinh nghiệm lựa chọn quay lại học sau vài năm đi làm, nhằm bổ sung năng lực về kiến trúc hệ thống, quản trị dự án AI và tư duy giải quyết bài toán thực tiễn.
Theo đại diện Viện Quản trị và Công nghệ FSB, chương trình Thạc sĩ Kỹ thuật Phần mềm (MSE AI) được thiết kế cho nhóm nhân sự công nghệ đã có kinh nghiệm, tập trung vào ba năng lực chính: tư duy kiến trúc hệ thống, quản trị các dự án AI và khả năng kết nối với cộng đồng chuyên gia, doanh nghiệp. Mục tiêu không chỉ là cập nhật công nghệ mới mà còn giúp học viên nâng cao năng lực ra quyết định và tạo giá trị trong môi trường AI-First.
Tìm hiểu thêm thông tin về chương trình MSE AI tại https://caohoc.fpt.edu.vn/fsb/mse/
(Nguồn: Viện Quản trị & Công nghệ FSB)
.svg){kind=icon}
