Trong dòng chảy hiện đại hóa, nhiều làng nghề truyền thống ở Tuyên Quang đang đứng trước nguy cơ mai một khi lớp trẻ rời quê, thị trường tiêu thụ thu hẹp, những giá trị văn hóa lâu đời dần bị lãng quên. Nhiều làng nghề thiếu đầu ra cho sản phẩm, còn đối mặt với tình trạng “nghèo thông tin”, thiếu cơ hội tiếp cận kiến thức thị trường, kỹ năng quảng bá sản phẩm, ứng dụng công nghệ và định hướng phát triển phù hợp.
Trước thực tế đó, công tác truyền thông giảm nghèo thông tin đang trở thành giải pháp quan trọng giúp người dân thay đổi tư duy, nâng cao nhận thức về giá trị văn hóa truyền thống, chủ động giữ nghề gắn với phát triển kinh tế.
Thông qua hệ thống loa truyền thanh cơ sở, bảng tin cộng đồng, các buổi tuyên truyền, tập huấn, cùng việc ứng dụng mạng xã hội như Zalo, Facebook để quảng bá sản phẩm, nhiều hộ dân đã từng bước tiếp cận thông tin mới về thị trường, du lịch, thương mại điện tử và cách xây dựng thương hiệu cho sản phẩm làng nghề.
Thông tin được truyền tải thường xuyên, đúng nhu cầu và dễ tiếp cận, người dân không chỉ hiểu rõ hơn giá trị văn hóa của nghề truyền thống mà còn thay đổi cách nghĩ, cách làm, từ sản xuất nhỏ lẻ sang chú trọng chất lượng, mẫu mã và quảng bá sản phẩm. Nhờ đó, những làng nghề không chỉ được giữ gìn như một nét đẹp văn hóa, mà còn tạo sinh kế bền vững, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.
Hiện nay, toàn tỉnh Tuyên Quang có trên 50 làng nghề và làng nghề truyền thống hoạt động trong nhiều lĩnh vực như dệt thổ cẩm, mây tre đan, sản xuất chè, đồ gỗ, chạm bạc, làm khèn, đúc lưỡi cày của đồng bào Mông… Mỗi làng nghề đều mang những giá trị văn hóa riêng biệt. Tuy nhiên, không ít nơi đang đối mặt với tình trạng thiếu người kế cận, đầu ra sản phẩm chưa ổn định và thiếu thông tin về thị trường.
Tại thôn Mác Thượng, xã Tân Trịnh, nghề dệt thổ cẩm truyền thống của người Pà Thẻn từng hiện diện trong mỗi mái nhà. Chị Lừu Thị Giang cho biết, phụ nữ Pà Thẻn từ nhỏ đã biết dệt vải, may trang phục truyền thống cho bản thân và gia đình. Nhưng nay, người trẻ đi học, đi làm xa, không còn nhiều người mặn mà với nghề. Địa phương đã thành lập Tổ hợp tác thêu dệt thổ cẩm, hỗ trợ khung cửi, nguyên liệu và tập huấn kỹ thuật, song việc duy trì hoạt động vẫn gặp khó khăn do thiếu đầu ra và thiếu lớp kế cận.
Thực tế cho thấy, nhiều người dân ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số trước đây chỉ làm nghề theo thói quen, sản xuất nhỏ lẻ, chưa chú trọng đến quảng bá hay kết nối thị trường. Chính vì vậy, công tác giảm nghèo thông tin thông qua truyền thông, tập huấn, hướng dẫn kỹ năng quảng bá sản phẩm, ứng dụng mạng xã hội, thương mại điện tử… đã giúp người dân thay đổi nhận thức, từng bước tiếp cận cách làm mới để giữ nghề và sống được bằng nghề.
Chị Giang chia sẻ, nhờ sự quan tâm của các cấp chính quyền trong công tác giảm nghèo thông tin, bà con đã biết tìm hiểu, học hỏi cách quảng bá sản phẩm, giới thiệu nghề dệt truyền thống tới nhiều địa phương trong cả nước. Qua các buổi tuyên truyền trên loa truyền thanh, bảng tin thôn bản và thông tin trên mạng xã hội, người dân hiểu rõ hơn giá trị văn hóa của nghề dệt truyền thống. Từ đó, bà con càng có thêm quyết tâm giữ gìn, bảo tồn nét đẹp văn hóa của dân tộc mình.
Tổ hợp tác Mây tre đan Minh Quang, xã Minh Quang là một ví dụ tiêu biểu. Được thành lập năm 2020 với 17 thành viên là hội viên phụ nữ thôn Nà Khau, tổ hợp tác đã duy trì hiệu quả nghề mây tre đan truyền thống nhờ chủ động nắm bắt thị hiếu thị trường, cải tiến mẫu mã và tăng cường quảng bá sản phẩm.
Giữa bối cảnh nhiều nghề truyền thống đứng trước nguy cơ mai một, việc nâng cao chất lượng và thay đổi tư duy sản xuất là yếu tố quyết định. Nhiều sản phẩm truyền thống đã được thiết kế phù hợp với không gian sống hiện đại, giúp sản phẩm dễ tiếp cận thị trường hơn. Đặc biệt, tổ hợp tác luôn tạo điều kiện cho người trẻ học nghề, có việc làm và thu nhập ổn định để yên tâm gắn bó với quê hương.
Khi người dân được tiếp cận đầy đủ thông tin về nhu cầu thị trường, cách xây dựng thương hiệu, quảng bá sản phẩm hay kết nối tiêu thụ, họ không còn giữ tư duy làm nghề chỉ để “giữ lấy cái cũ”, mà từng bước chuyển sang tư duy làm nghề để phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập. Đây cũng là mục tiêu quan trọng của công tác giảm nghèo thông tin hiện nay.
Những năm gần đây, tỉnh Tuyên Quang đã triển khai nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển làng nghề như hỗ trợ vốn, đào tạo nghề, xây dựng sản phẩm OCOP, xúc tiến thương mại, chuyển giao khoa học kỹ thuật và quảng bá sản phẩm. Đồng thời, nhiều địa phương trong tỉnh đã đẩy mạnh truyền thông về bảo tồn nghề truyền thống gắn với phát triển du lịch trải nghiệm, kết nối tour tuyến đến các làng nghề để mở rộng cơ hội tiêu thụ sản phẩm, nâng cao thu nhập cho bà con.
Việc truyền thông hiệu quả giúp người dân hiểu rõ giá trị văn hóa của nghề truyền thống, mở ra cơ hội tiếp cận thị trường, thay đổi tư duy sản xuất và nâng cao sinh kế. Thông tin được lan tỏa đúng cách, truyền thông đúng trọng tâm, trọng điểm, người dân có thêm động lực để giữ nghề, phát triển kinh tế và gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc cho thế hệ mai sau.
.svg){kind=icon}
