Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) có hiệu lực cách đây tròn 30 năm. Đây là một văn kiện pháp lý quốc tế quan trọng nhất mà cộng đồng quốc tế đã thông qua trong thế kỷ XX, góp phần tạo dựng môi trường pháp lý trên biển và được nhiều chuyên gia, học giả đánh giá là bản “Hiến pháp về biển và đại dương”.
UNCLOS có những quy định rất chặt chẽ về xác định các vùng biển, xác lập quyền, chủ quyền, quyền tài phán của các quốc gia đối với các vùng biển. Tôi cho rằng đây là điều rất quan trọng, là cơ sở pháp lý để các nước phân định các vùng biển, tránh các tranh chấp phát sinh.
Công ước có cơ chế mở để tạo điều kiện cho các hiệp định, công ước thực thi nội dung chuyên ngành. Điển hình mới nhất có thể kể đến là năm 2023, các nước đã ký Hiệp định về bảo tồn và sử dụng bền vững đa dạng sinh học ở vùng biển nằm ngoài quyền tài phán quốc gia (BBNJ). Đây là minh chứng cho ý nghĩa mở của Công ước, điều chỉnh các vấn đề mới, phát sinh mà cuộc sống thực tế đặt ra cho chúng ta.
Với Việt Nam, Công ước có ý nghĩa quan trọng đối với quyền và lợi ích của chúng ta ở trên biển cũng như tạo dựng môi trường hòa bình để Việt Nam có thể phát triển kinh tế biển, xây dựng và bảo vệ vững chắc chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam ở Biển Đông.
Trên cơ sở các quy định của Công ước, chúng ta đã đàm phán với các nước liên quan để ký kết các hiệp định phân định biển, đặc biệt là với Thái Lan, Trung Quốc, Indonesia. Chúng tôi cho rằng Công ước có ý nghĩa rất quan trọng, đặc biệt là với các nước ven biển và trong đó có Việt Nam.
Ông Nguyễn Minh Vũ nhấn mạnh, UNCLOS có tính mở, là cơ sở để tiếp tục phát triển trong lĩnh vực luật biển, đặc biệt là lĩnh vực chuyên ngành. BBNJ là điển hình, cho thấy rõ rằng UNCLOS cho phép các quốc gia tiếp tục đàm phán tiến tới ký kết các công ước, hiệp định điều chỉnh các vấn đề mới của luật pháp quốc tế.
Thời gian tới, cộng đồng quốc tế tiếp tục nghiên cứu, đàm phán các vấn đề mới, phát sinh trên biển và đại dương, trong đời sống thực tiễn pháp lý quốc tế, ví dụ như vấn đề nước biển dâng.
Ngay từ đầu, Việt Nam đã tham gia rất tích cực vào quá trình đàm phán Công ước. Việt Nam đã phê chuẩn Công ước năm 1996. Thời gian qua, Việt Nam tham gia rất tích cực vào các tiến trình đàm phán BBNJ, từng đảm nhiệm vai trò Phó Chủ tịch Đại hội đồng Cơ quan Quyền lực quốc tế về đáy đại dương (ISA), có cán bộ tham gia vào Ủy ban pháp lý kỹ thuật của cơ quan xác định thềm lục địa mở rộng.
Việt Nam đã quyết định cử chuyên gia ứng cử vào vị trí thẩm phán Tòa án quốc tế về Luật Biển (ITLOS) nhiệm kỳ 2026 - 2035 (Tiến sĩ Nguyễn Lan Anh, Viện trưởng Viện Biển Đông, Học viện Ngoại giao). Ngoài ra, Việt Nam cùng với 11 nước đã sáng lập ra Nhóm bạn bè UNCLOS 1982 tại Liên hợp quốc, đã có hơn 100 nước tham gia vào Nhóm này để thúc đẩy UNCLOS nói chung.
“Đó là những minh chứng cho thấy Việt Nam đề cao vai trò và giá trị của UNCLOS, tích cực tham gia cùng các nước để bảo đảm giá trị của UNCLOS đối với đời sống quốc tế hiện nay”, ông Nguyễn Minh Vũ khẳng định.
.svg){kind=icon}
