Vì sao Pháp rút khỏi rồi lại tham gia NATO?

Trong quá trình tham gia Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), phía Pháp đã xuất hiện những mâu thuẫn với Mỹ trên nhiều vấn đề.

Mỹ kiên quyết giữ vai trò lãnh đạo toàn khối, trong khi Pháp lại muốn mở rộng ảnh hưởng của nước này đối với châu Âu, muốn có tiếng nói quan trọng trong những quyết sách quân sự của NATO. Mỹ phản đối sáng kiến thành lập quân đội chung châu Âu do Pháp đề xuất, Mỹ cũng không chấp nhận để Pháp nắm giữ một số vị trí chỉ huy trong bộ máy quân sự NATO. 

Mỹ đề nghị thành lập Cộng đồng Đại Tây Dương, với lực lượng hạt nhân đa quốc gia, đặt dưới sự chỉ huy của Mỹ, nhưng Pháp bác bỏ vì muốn theo đuổi chính sách đối ngoại độc lập, xây dựng lực lượng hạt nhân riêng rẽ. 

Tổng Thư ký NATO Jens Stoltenberg và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron. Ảnh: NATO

Pháp muốn NATO trước hết “bảo vệ hòa bình và an ninh ở châu Âu”, nhưng Mỹ muốn NATO mở rộng sự can thiệp ra ngoài lãnh địa của khối. Pháp cũng không muốn sự hiện diện của lính Mỹ và các căn cứ quân sự của NATO trên đất Pháp.

Trong tình hình đó, tháng 3/1959, Tổng thống Pháp Charles de Gaulle ra lệnh rút khỏi mọi cơ cấu “có nguy cơ kéo nước Pháp vào một cuộc chiến tranh mới”. Đến tháng 3/1966, ông lại gửi thư cho Tổng thống Mỹ L. Johnson thông báo chính thức việc Pháp rút khỏi Uỷ ban Hoạch định chính sách phòng thủ và Nhóm Hoạch định chính sách hạt nhân, rút những cam kết của nước Pháp về chấp hành quy định thể thức tham gia các chiến dịch quân sự của NATO. 

Theo giải thích của phía Pháp, quyết định này xuất phát từ việc “nước Pháp muốn bảo vệ toàn vẹn chủ quyền của quốc gia mình, nơi mà các đơn vị LLVT NATO đang hiện diện”. Thực chất, Pháp rút khỏi NATO là hành động tìm cách thoát khỏi ảnh hưởng của Mỹ để rảnh tay triển khai chính sách đối ngoại độc lập, xây dựng lực lượng hạt nhân riêng của họ.  

Đến đầu những năm 1970, Pháp đã xây dựng được lực lượng hạt nhân của mình. Tiếp đó, xây dựng được liên minh Pháp-Đức với ý định làm nền tảng để xây dựng một châu Âu thống nhất. Pháp cũng mở rộng và thiết lập quan hệ ngoại giao với Liên Xô, Trung Quốc và một số nước XHCN. 

Với những thành công trên, Pháp đã tạo ra những điều kiện mới để tăng cường vai trò của Pháp với Cộng đồng châu Âu, đứng vào hàng ngũ những cường quốc hạt nhân, tạo lập được vị trí xứng đáng trong trật tự hai cực, củng cố vị thế của một quốc gia là ủy viên thường trực HĐBA LHQ.

Các đơn vị quân đội Mỹ, các căn cứ quân sự, doanh trại của NATO... phải rời khỏi nước Pháp. Qua đó, giới chức Pháp đã làm hài lòng dân chúng nước này vốn luôn đề cao tinh thần độc lập tự chủ, bản sắc và truyền thống văn hóa dân tộc bản địa. Mặt khác, nó cũng làm cho sự liên kết theo không gian của NATO bị suy giảm nghiêm trọng, gây trở ngại cho NATO trong việc triển khai lực lượng, đảm bảo hậu cần khi xảy ra tình huống “khủng hoảng”.

Việc rút khỏi hai cơ quan trọng yếu của NATO đồng nghĩa với việc giảm thiểu những đóng góp vật chất cho khối quân sự này, nhờ đó mà bức tranh kinh tế nước Pháp có phần khởi sắc hơn. Trong vòng hơn 11 năm (1961-1970), nền kinh tế Pháp tăng trưởng khá nhanh, dự trữ vàng và ngoại tệ được bổ sung đáng kể; đồng tiền nội địa Pháp được khôi phục chế độ bản vị vàng; kinh tế Pháp dần thoát khỏi lệ thuộc vào Mỹ. Đây là những yếu tố góp phần tạo điều kiện để nước Pháp bước vào Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7).

Quay trở lại NATO    

Sau bốn thập kỷ Pháp không tham gia hai cơ quan quan trọng của NATO, tình hình nước Pháp và trên thế giới đã có nhiều thay đổi. 

NATO đã đề ra chiến lược mới theo hướng can dự sâu rộng hơn vào các vấn đề toàn cầu, nâng cao sức mạnh tổng hợp nhằm tăng khả năng răn đe và can dự thông qua việc kết nạp thêm các nước thành viên ở Đông Âu, chuyển mạnh từ một tổ chức phòng thủ sang một tổ chức tiến công. Trong tình hình đó, nếu Pháp vẫn giữ nguyên quan điểm cũ thì vai trò của Pháp đối với các vấn đề quốc tế sẽ bị suy giảm, ảnh hưởng của Pháp bị thu hẹp, lợi ích của Pháp bị tổn thương.

Thứ hai, nếu đứng ngoài Uỷ ban Hoạch định chính sách phòng thủ và Nhóm Hoạch định chính sách thì Pháp không thể thuyết phục các thành viên NATO thực hiện chính sách quốc phòng và an ninh châu Âu theo ý tưởng của Pháp. Thứ ba, đứng ngoài các cơ cấu quân sự NATO, các tập đoàn công nghiệp quốc phòng Pháp sẽ để tuột khỏi tay những hợp đồng quân sự mang lại nguồn lợi không nhỏ cho giới kinh doanh vũ khí Pháp, trong bối cảnh NATO đang mở rộng số lượng thành viên và hiện đại hóa vũ khí trang bị.

Thứ tư, tuy rút khỏi hai cơ quan của NATO, nhưng hoạt động của Pháp trong khuôn khổ NATO không hề suy giảm, thậm chí có nhiều mặt được tăng cường hơn trước. Trong các chiến dịch quân sự do NATO khởi xướng, Pháp luôn đứng hàng thứ hai hoặc thứ ba về số lượng binh lính gửi tham gia. Thực tế này đặt ra nhu cầu về việc các sĩ quan Pháp cần được chiếm lĩnh nhiều hơn các vị trí chỉ huy trong cơ cấu quân sự NATO. Điều đó cũng đồng nghĩa với việc vị thế của nước Pháp được nâng lên đáng kể ở một khối quân sự lớn nhất hành tinh này.

Trong bối cảnh đó, ngày 11/3/2009, Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy tuyên bố Pháp quay lại Bộ Chỉ huy NATO. Theo những thỏa thuận đạt được, Pháp cùng Mỹ, Anh và Đức được nắm những vị trí chủ chốt của NATO. Cụ thể, Pháp được quyền nắm giữ chức vụ chỉ huy ACT (Bộ Chỉ huy chuyển đổi liên minh), có trách nhiệm giám sát các chiến dịch tập trận của NATO; và Bộ Chỉ huy lực lượng phản ứng nhanh của NATO (NRF).

Nguyên Phong

tin nổi bật

Sydney tiếp tục sơ tán hàng chục nghìn người, thành phố chìm trong biển nước

Thành phố Sydney, bang New South Wales, Australia tiếp tục di tản hàng chục nghìn cư dân vào ngày 4/7 trong bối cảnh mưa vẫn tiếp tục kéo dài, dẫn đến lũ lụt dâng cao, ảnh hưởng nghiêm trọng thành phố này, đặc biệt là ở những khu vực thấp.

"Nga tập trung tấn công Donetsk", Anh tính chuyển tài sản tịch thu cho Ukraine

Theo tình báo Anh, quân đội Nga sẽ chuyển trọng tâm tấn công sang tỉnh Donetsk của Ukraine sau khi giành được chiến thắng ở Lysychansk.

Nguyên nhân UAV của Ukraine dần trở nên thất thế trước Nga

Trong những ngày đầu của cuộc xung đột, máy bay không người lái (UAV) có vẻ đã tạo lợi thế lớn cho Ukraine. Nhưng tình hình đã thay đổi khi Moscow tái tổ chức hệ thống phòng không và tác chiến điện tử.

Kết hôn với cá sấu, chú rể hôn cô dâu đắm đuối

Thị trưởng một thị trấn nhỏ ở Mexico đã kết hôn với một nàng cá sấu vào cuối tuần qua trong sự chúc phúc của người dân. Trong nghi lễ, chú rể không ngại dành tặng cô dâu một nụ hôn đắm đuối.

Ngôi sao lang thang có thế gây ra ngày tận thế cho Trái Đất

Theo các nhà khoa học, ngôi sao Gliese 710 có thể đi vào hệ Mặt trời của chúng ta trong 1 triệu năm tới, dẫn tới việc hàng triệu thiên thạch sẽ lao tới Trái Đất, tạo ra viễn cảnh về ngày tận thế.

Slovakia tính viện trợ tiêm kích và xe tăng cho Ukraine

Thủ tướng Slovakia Eduard Heger cho biết, nước này đang có kế hoạch chuyển tiêm kích MiG-29 và có thể cả xe tăng cho Ukraine trong thời gian tới.

Belarus đối thoại về vũ khí hạt nhân với Nga

Theo Tổng thống Belarus Alexander Lukashenko, ý tưởng về việc Nga triển khai vũ khí hạt nhân ở nước này giống cách tiếp cận của Ba Lan với Mỹ.

Nga - Trung Quốc đang thống trị thị trường điện hạt nhân

Cơ quan Năng lượng Quốc tế cho biết, các nước phương Tây đang mất dần thị trường điện hạt nhân vào tay Trung Quốc và Nga, khi 87% lò phản ứng được sản xuất từ năm 2017 đều thuộc về 2 quốc gia này.

Thổ Nhĩ Kỳ bắt tàu Nga, Australia hứa viện trợ thêm 100 triệu USD cho Ukraine

Đại sứ Ukraine tại Thổ Nhĩ Kỳ cho biết, hải quan Thổ Nhĩ Kỳ đã bắt giữ một tàu chở hàng của Nga, đang chuyên chở số ngũ cốc mà Kiev cáo buộc bị đánh cắp.

Lysychansk thất thủ, Tổng thống Ukraine tuyên bố quyết giành lại từ Nga

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky thừa nhận, các lực lượng Kiev đã phải rút khỏi Lysychansk ở vùng miền đông Donbass, nhưng cam kết sẽ tái giành quyền kiểm soát khu vực này bằng vũ khí tầm xa do phương Tây viện trợ.

Mỹ có còn là nền kinh tế số 1 thế giới sau xung đột Nga - Ukraine?

Khi các đối tác lâu năm của Mỹ như Ảrập Xêút và Israel cân nhắc việc sử dụng đồng Nhân dân tệ nhiều hơn, điều đó dường như ám chỉ ngay cả các đồng minh của Washington cũng sẽ để ngỏ mọi lựa chọn.

Xả súng ở trung tâm mua sắm Copenhagen, nhiều người thương vong

Một tay súng đã nã đạn vào bên trong một trung tâm mua sắm đông đúc ở thủ đô Đan Mạch, khiến nhiều người thiệt mạng và một số khác bị thương.

Hé lộ đường dây buôn bán vũ khí phương Tây viện trợ cho Ukraine

Theo truyền thông Nga, các loại vũ khí có nguồn gốc từ phương Tây chuyển cho Ukraine đang được nhiều đối tượng giấu mặt săn đón.

Nga tuyên bố kiểm soát được thành phố quan trọng ở đông Ukraine

Bộ trưởng Quốc phòng Nga cho biết, các lực lượng nước này đã kiểm soát được thành phố lớn cuối cùng thuộc tỉnh Luhansk, đưa Moscow đến gần hơn với mục tiêu giành toàn bộ vùng Donbass, miền đông Ukraine.

Australia lệnh sơ tán hàng nghìn cư dân khỏi Sydney

Hàng nghìn cư dân được lệnh sơ tán khỏi tây nam Sydney, thành phố lớn nhất Australia hôm nay (3/7) do những trận mưa lớn và gió giật dữ dội càn quét vùng bờ biển miền đông, đe dọa gây lũ lụt nghiêm trọng.