Việt - Mỹ: Điều chưa kể về khoảng lặng trước giờ G

Đến hôm nay vẫn có một dấu hỏi lớn, lý do thực sự nào khiến trước giờ G, mùa thu năm 1999, việc ký kết Hiệp định Thương mại Việt - Mỹ (BTA) lại bị hoãn lại?

- Trong thâm tâm nhiều người hôm nay có lẽ vẫn đang có một dấu hỏi lớn, lý do thực sự nào khiến trước giờ G, mùa thu năm 1999, việc ký kết Hiệp định Thương mại Việt - Mỹ (BTA) lại bị hoãn lại?

LTS: Để chọn một điển hình hội nhập kinh tế của Việt Nam thì chắc chắn quan hệ giao thương Việt - Mỹ là một câu chuyện thành công. 

20 năm từ ngày Việt Nam - Hoa Kỳ bình thường hóa quan hệ, giao thương giữa hai nước từ gần như con số 0 thương mại hai chiều đã bùng nổ lên hơn 35 tỷ USD vào cuối 2014. Mỹ đã trở thành đối tác thương mại, nhà đầu tư hàng đầu của Việt Nam. Điều này phản ánh nét tiêu biểu nhất trong quan hệ kinh tế hai nước là: Bùng nổ về quy mô và gia tăng tốc độ mạnh mẽ.

Từ bình thường hóa quan hệ, tới Hiệp định thương mại Việt - Mỹ, rồi WTO và sắp tới có thể là TPP, mỗi bước tiến hội nhập chính là một nấc thang mới trong quan hệ kinh tế hai nước. 

Nhân dịp kỷ niệm 20 năm bình thường hóa quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ, VietNamNet xin giới thiệu với bạn đọc loạt bài: “20 năm giao thương Việt - Mỹ: Bùng nổ quy mô, gia tăng tốc độ” để góp cái nhìn tổng thể về quan hệ kinh tế Việt - Mỹ cũng như một góc nhìn về hội nhập kinh tế của Việt Nam.

Khoảng lặng... 11 tháng

Những ai quan tâm theo sát quan hệ Việt - Mỹ đều biết về khoảng lặng ấy, kéo dài 11 tháng.

Nước Mỹ muốn Hiệp định BTA được ký kết tại Aukland, New Zealand vào một ngày đầu tháng 9/1999, nhân dịp Hội nghị APEC. Bởi lẽ, cả Thủ tướng Phan Văn Khải và Tổng thống Bill Clinton đều có mặt tại sự kiện này. Lễ ký kết nếu diễn ra sẽ là trong sự chứng kiến của bạn bè thế giới. Để sau đó, tháng 11, Quốc hội Mỹ sẽ họp và phê chuẩn BTA. Tổng thống Bill Clinton sẽ đến Việt Nam trong chuyến công du châu Á trên cương vị đã là một đối tác kinh tế của Việt Nam.

Thế nhưng...!

Lúc bấy giờ, ở Hà Nội, vào đêm hôm trước của ngày dự kiến ký kết BTA, doanh nghiệp hai nước Việt - Mỹ và rất nhiều doanh nghiệp nước khác đã hồ hởi kéo nhau đến khách sạn Melia. Họ ngồi chờ trong niềm háo hức tột độ, sẵn sàng chỉ cần bên kia điện về báo tin, ở đây, tất cả sẽ cùng nổ sâm banh ăn mừng!

{keywords}

Trưởng đoàn đàm phán BTA Trần Đình Lương và ông Joe Damond Trưởng đoàn đàm phán phía Hoa Kỳ trong ngày gặp lại ở Hà Nội năm 2011.

Nhưng rồi, chẳng có điều gì xảy ra.

Đêm thu đã buông màn, đồng hồ đã điểm 12 giờ, gương mặt những vị doanh nhân cứ ngồi đó thẫn thờ, rũ ra và cho đến sáng hôm sau, vẫn không có lễ ký kết nào được báo về.

Sáng hôm sau, bà Virginia Foote, Chủ tịch Hội đồng thương mại Việt - Mỹ đến văn phòng làm việc của bà Phạm Chi Lan, Phó Chủ tịch Phòng Thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI), với dáng vẻ thất vọng: "Lan ơi, tại sao lại thế này?".

"Chị đưa cho tôi một tập ảnh chụp các vị doanh nhân hai nước, mỗi người một vẻ, chờ đợi mệt phờ đến nỗi ngủ gật ở khách sạn Melia. Có một không khí chán chường lộ rõ", bà Phạm Chi Lan nhớ lại.

Tại thời điểm đó, phía Việt Nam đề nghị tạm hoãn lại.

Bà Lan nhìn nhận: "Đó là kỷ niệm rất đặc biệt của cộng đồng doanh nghiệp hai nước về một hiệp định thương mại mà không bao giờ thấy ở các hiệp định khác".

Và mảnh ghép cuối

Gạt qua những ám ảnh quá khứ, 5 năm và 11 vòng đàm phán, Việt Nam và Hoa Kỳ đã cùng nhau kiếm tìm, gọt giũa và tỉ mẩn lắp ghép từng mảnh nhỏ của niềm tin, hi vọng để tạo nên một bức tranh BTA đẹp. Sau bình thường hoá quan hệ ngoại giao, BTA là chứng thư lịch sử cho bình thường hoá quan hệ về kinh tế giữa hai nước.

{keywords}

Sau bình thường hoá quan hệ ngoại giao, BTA là chứng thư lịch sử cho bình thường hoá quan hệ về kinh tế giữa hai nước.

Thế nhưng, vào phút chót, mảnh cuối cùng, rất nhỏ thôi, ghép mãi không vừa.

Khoảng lặng 11 tháng tưởng là không cần thiết và với nhiều người, vẫn có sự nuối tiếc. Nhưng kỳ thực, đó là khoảng thời gian rất quan trọng để cho cả hai cùng nhau chỉnh sửa lại cạnh viền cho thẳng mịn, loại bỏ hoàn toàn những vết nhám xấu xí trên miếng ghép cuối cùng cho sáng đẹp. Mọi tồn đọng còn lại trong cuộc đàm phán đều đã được giải quyết.

Và mùa hè năm 2000, ngày 13/7, bức tranh BTA đã được hoàn tất.

Ông Nguyễn Đình Lương, nguyên Trưởng đoàn đàm phán BTA, bảo: "Ngày ấy, vết thương quá khứ ở ta vẫn còn nặng nề lắm". Vì thế, ông coi việc chưa ký kết BTA chỉ là "cơ duyên chưa đến với dân tộc Việt Nam".

BTA - đó là cái bắt tay giữa hai thể chế chính trị và thể chế kinh tế hoàn toàn khác biệt nhau.

Phải chăng, vì con đường đi quá gian nan đó mà BTA được coi như một cuộc đấu trí căng thẳng nhất trong lịch sử đàm phán kinh tế của Việt Nam. Đó là cái bắt tay đầu tiên giữa một nền kinh tế xã hội chủ nghĩa và nền kinh tế tư bản chủ nghĩa.

Khi tất cả đều nghĩ đến lợi ích quốc gia thì hố sâu thăm thẳm đó cũng đều có thể vượt qua. Như Tổng thống Mỹ Bill Clinton nói, chúng ta không thể sửa được quá khứ nhưng chúng ta có thể cùng nhau xây dựng được tương lai mới.

Hiệp định thương mại song phương Việt - Mỹ (BTA) ký ngày 13/7/2000, là thoả thuận thương mại thứ hai sau Thoả thuận gia nhập khu vực thương mại tự do ASEAN (AFTA).

Với BTA, lần đầu tiên Việt Nam đưa ra các cam kết có ý nghĩa mở cửa thị trường, dịch vụ, đầu tư, trong đó, có các cam kết quan trọng về dịch vụ.

BTA cũng là thoả thuận thương mại đầu tiên thực sự giúp một số ngành sản xuất quan trọng của Việt Nam vượt qua giới hạn của sức mua nội địa, dựa vào thị trường ngoài để phát triển.

Phạm Huyền

(còn nữa)

tin nổi bật

Kiến nghị không mở karaoke, quán bar ở chung cư

Góp ý liên quan tới Luật Kinh doanh bất động sản, TS. Cấn Văn Lực cho rằng không nên mở karaoke, kinh doanh quán bar ở chung cư vì dễ mất an toàn.

Chứng khoán, bất động sản hay nên gửi tiết kiệm để ‘ăn no ngủ kỹ’?

Chuyên gia kinh tế cho rằng, gửi tiết kiệm là lựa chọn an toàn, "ăn no ngủ kỹ" thời điểm này. Đầu tư chứng khoán sẽ có tính rủi ro cao.

Bắc Ninh sắp khởi công cây cầu nghìn tỷ kết nối Hải Dương

Cầu Kênh Vàng kết nối Bắc Ninh - Hải Dương dự kiến được khởi công vào cuối năm 2022 với kinh phí hơn 1.700 tỷ đồng. Dự án đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối kinh tế, xã hội, phục vụ dân sinh giữa hai tỉnh.

Larue đóng góp hàng trăm tỷ đồng vào ngân sách Quảng Nam

Ra đời hơn 100 trăm, bia Larue không chỉ trở thành đồ uống “bản xứ” của người Quảng Nam với chất lượng hàng đầu, mà còn đóng góp hàng trăm tỷ vào ngân sách tỉnh.

Người chơi trúng Jackpot 43 tỷ đồng qua kênh Vietlott SMS

Vietlott vừa công bố anh N.Đ.N (Hà Nội) - chủ nhân thuê bao di động thuộc mạng Viettel trúng giải Jackpot sản phẩm xổ số tự chọn Mega 6/45 kỳ QSMT số 942 trị giá hơn 43 tỷ đồng qua kênh điện thoại (Vietlott SMS).

Trang sức đá quý T&A khai trương cửa hàng đầu tiên ở Hà Nội

Ngày 22/9/2022 thương hiệu trang sức đá quý T&A vừa ra mắt thị trường và khai trương cửa hàng đầu tiên tại thủ đô Hà Nội. Lễ khai trương và ra mắt thương hiệu được tổ chức với chủ đề “Tự tin tỏa sáng tương lai”.

‘Thành phố lễ hội’ Vinhomes thắp sáng kinh tế đêm khu đông Hà Nội

Chuỗi lễ hội đẳng cấp kéo dài gần 2 tháng qua đã biến Vinhomes Ocean Park và Vinhomes Ocean Park 2 - The Empire thành các “thành phố không ngủ”, giúp kinh tế đêm khu đông Hà Nội thêm nhộn nhịp, sôi động.

Món ăn chống đói thành đặc sản

Từng là món ăn "chống đói" của các gia đình nghèo thời bao cấp, giờ đây, cơm độn khoai sắn, cơm cháy, bì lợn trở thành đặc sản lạ cực kỳ hút khách ở Hà Nội.

Không có nhà đầu tư điện than BOT nào tự nguyện dừng dự án

Bộ Công Thương cho biết không có chủ đầu tư dự án nhiệt điện BOT nào tự nguyện dừng dự án. Vì vậy, để tránh rủi ro pháp lý và đền bù nhà nước, cần tiếp tục để trong Quy hoạch điện 8 các dự án này, nhất là các dự án BOT có chủ đầu tư nước ngoài.

Tận mục siêu cây 120 tỷ đại gia bán chỉ để 'vợ vui'

Cây lộc vừng trong vườn kiểng của ông Trần Hùng Liệt (An Giang) có tuổi đời hàng trăm năm, cao 7m, đường kính tán trên 6m và được định giá lên tới 120 tỷ đồng.

'Khủng long', 'cá mập' lo lắng, sắc đỏ bao trùm thị trường cổ phiếu Việt

Sắc đỏ bao trùm thị trường cổ phiếu Việt Nam trong bối cảnh tâm lý thận trọng lên cao, người sẵn sàng mua không nhiều, trong khi đó áp lực bán ra vẫn còn. Khối ngoại cũng góp phần làm cho tình trạng thêm xấu.

Giá vàng về mốc 64 triệu, mua vàng 2 ngày lỗ hơn 2 triệu

Giá vàng trong nước hôm nay (28/9) tiếp tục đổ dốc cùng giá vàng thế giới, về vùng giá 64 triệu đồng/lượng. Người mua vàng đã lỗ tới hơn 2 triệu đồng/lượng chỉ sau 2 ngày.

Đế chế Shopee lung lay

Tham vọng trở thành một siêu ứng dụng, Shopee đang đối mặt với nhiều thách thức tại hầu hết thị trường, trong đó có Việt Nam.

Long An không ngại cùng doanh nghiệp ‘gỡ khó’, rộng cửa đón đầu tư

Không chỉ “trải thảm” đón vốn đầu tư, Long An còn đóng vai trò “người đồng hành” lắng nghe, cùng DN tháo gỡ vướng mắc, hỗ trợ tối đa cho DN phục hồi hoạt động và các DN mới cũng có môi trường kinh doanh hiệu quả, bền vững.

Bắt đáy mong đổi đời, nhà đầu tư nhận trái đắng

Càng mua vào, càng không biết đâu là đáy, nhiều nhà đầu tư hoảng loạn trên thị trường chứng khoán.