Trong bối cảnh ô nhiễm không khí ngày càng trở thành thách thức nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng và mục tiêu phát triển bền vững, Hội thảo khoa học quốc gia về kiểm soát và cải thiện chất lượng môi trường không khí tại Việt Nam diễn ra trong hai ngày 24–25/4/2025 tại Hà Nội đã thu hút sự quan tâm lớn của giới chuyên gia trong nước và quốc tế. Sự kiện do Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Y tế, Chương trình Phát triển Liên Hợp quốc (UNDP) và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tổ chức, thể hiện rõ quyết tâm của Việt Nam trong việc thực hiện các cam kết quốc tế về bảo vệ môi trường không khí.
Hội thảo quy tụ hơn 200 đại biểu là các nhà khoa học, chuyên gia đầu ngành đến từ Đại học Thanh Hoa, Đại học Bắc Kinh, Viện Công nghệ châu Á, cùng đại diện nhiều bộ, ngành, địa phương trọng điểm như Hà Nội, Hưng Yên, Bắc Ninh, TP.HCM và các tổ chức quốc tế, doanh nghiệp, hiệp hội. Đây được xem là diễn đàn khoa học quan trọng nhằm đánh giá toàn diện thực trạng ô nhiễm không khí, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và đề xuất các giải pháp phù hợp với điều kiện phát triển của Việt Nam trong giai đoạn mới.
Theo báo cáo của Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, chất lượng không khí tại Hà Nội và TP.HCM đang có xu hướng suy giảm trong những năm gần đây. Đặc biệt, từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau thường xuất hiện “mùa ô nhiễm”, khi chỉ số chất lượng không khí nhiều thời điểm ở mức kém và trung bình, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ quá trình đô thị hóa nhanh, mật độ phương tiện giao thông gia tăng, hoạt động xây dựng, sản xuất công nghiệp và việc đốt phụ phẩm nông nghiệp, trong khi điều kiện khí hậu, thời tiết lại khiến khả năng khuếch tán chất ô nhiễm bị hạn chế.
Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành nhấn mạnh rằng không khí không có ranh giới hành chính, vì vậy bảo vệ môi trường không khí là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Theo ông, Việt Nam không thể chậm trễ trong ứng phó với ô nhiễm không khí, mà cần hành động một cách khoa học, quyết liệt và có lộ trình rõ ràng để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đồng thời bảo đảm mục tiêu phát triển bền vững.
Từ góc nhìn quốc tế, bà Ramla Khalidi, Trưởng đại diện thường trú UNDP tại Việt Nam, cho rằng việc giải quyết ô nhiễm không khí đòi hỏi cách tiếp cận đa ngành, đa cấp, với sự phối hợp chặt chẽ giữa trung ương và địa phương, giữa khu vực công, khu vực tư nhân và cộng đồng. UNDP cam kết đồng hành cùng Việt Nam trong việc tăng cường năng lực quản lý, cải thiện hệ thống dữ liệu, kiểm soát các nguồn phát thải và thúc đẩy sự tham gia của người dân trong quá trình xây dựng và thực thi chính sách.
Trong khi đó, bà Angela Pratt, Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam, nhận định Việt Nam đang đứng trước một cơ hội quan trọng để cải thiện chất lượng không khí khi đã có cam kết mạnh mẽ từ các cấp lãnh đạo. Theo bà, thách thức lớn nhất hiện nay là chuyển những cam kết đó thành các chính sách, quy định và hành động cụ thể. Không khí sạch không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe, giảm gánh nặng bệnh tật mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.
Tại hội thảo, các đại biểu đã tập trung thảo luận sâu về thực trạng ô nhiễm không khí, nguyên nhân phát sinh và những bài học kinh nghiệm từ quốc tế. Nhiều ý kiến cho rằng Việt Nam cần sớm hoàn thiện hệ thống chính sách, tăng cường kiểm soát nguồn thải từ giao thông, công nghiệp, xây dựng và hoạt động đốt ngoài trời. Việc thiếu đồng bộ trong dữ liệu, hạn chế về hạ tầng quan trắc và nguồn lực tài chính được xác định là những rào cản lớn cần sớm khắc phục.
Trên cơ sở đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã đưa ra các định hướng quan trọng trong dự thảo Kế hoạch hành động quốc gia giai đoạn 2025–2030. Trong đó, trọng tâm là hoàn thiện cơ chế, chính sách về quản lý chất lượng không khí; xây dựng lộ trình nhiên liệu sạch; tăng cường kiểm soát khí thải phương tiện giao thông; áp dụng chế tài nghiêm đối với các hành vi vi phạm. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và Internet vạn vật trong giám sát, dự báo và cảnh báo ô nhiễm.
Bên cạnh đó, hội thảo cũng nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi giao thông xanh, phát triển phương tiện sử dụng năng lượng sạch, hình thành các vùng phát thải thấp tại các đô thị lớn, hướng tới mục tiêu 90% xe buýt điện vào năm 2030. Việc tăng cường quan trắc, xây dựng kịch bản ứng phó khi ô nhiễm ở mức nguy hại, cùng với đẩy mạnh truyền thông, nâng cao nhận thức cộng đồng cũng được coi là giải pháp then chốt.
.svg){kind=icon}
