Dạy thêm, học thêm: Từ "lò" Bách khoa đến vấn nạn toàn quốc

Tôi xin được chia sẻ một số kỷ niệm về dạy thêm học thêm thời những năm 1980, 1990 ở khu Bách Khoa (Hà Nội), như một cách tiếp cận khác về vấn đề này.

Tôi thuộc thế hệ 7x, gắn bó hết tuổi thơ, tuổi học cấp 1 – 2 - 3 và một phần đại học ở khu Bách Khoa, nhà tập thể dành cho cán bộ Bộ Giáo dục từ thời những năm 1980. Bố mẹ tôi từng làm nghề giáo ở những đại học có uy tín, và cuộc đời của họ là tấm gương tôi có thể tự hào.

Dạy thêm, học thêm: Từ 'lò' Bách khoa đến vấn nạn toàn quốc

Hầu như các thí sinh thi đại học đều đi học thêm (Ảnh Đinh Quang Tuấn)

Học thêm tiếng Anh

Khi tôi khoảng 5 - 6 tuổi, cùng với mấy đứa trẻ trong xóm nhà Z, bố mẹ tôi đã mời bác Huyên - một người thầy có uy tín về ngoại ngữ - đến dạy thêm cho bọn trẻ con tiếng Anh, và chỉ cho mẹ tôi học bổ sung tiếng Pháp.  

Gọi là học thêm, nhưng thực tế là những buổi hẹn nhau, mấy nhà cùng “tụ tập” vào một chiều cuối tuần, cho bọn trẻ con nghe nhạc, đọc sách, tập đánh vần, tập viết các chữ đầu tiên của tiếng Anh khoảng một tiếng. Rồi sau đó, bác và bố mẹ tôi cùng mấy nhà hàng xóm lại ngồi “tám” đủ chuyện, hầu hết đều xoay quanh việc dạy và việc học.

Tất cả đều sống trong một không khí thân tình, đầm ấm như ruột thịt. Mỗi khi Tết đến, bố mẹ tôi biếu bác Huyên một chút bánh hay chè ngon để dùng, và không hề có tiền học phí nào cả.

Và lớp học thêm cứ thế tiếp diễn cho đến khi tôi lên cấp 2. Bác Huyên già và yếu dần, những nhà trong xóm Z của Bộ Giáo dục cũng dần chuyển đi, lớp học thêm tiếng Anh từ từ tan.  

Kỷ niệm học tiếng Anh thời thơ bé đó không thể phai mờ trong tâm trí tôi. Không phải vì tôi học được gì nhiều tiếng Anh, mà vì không khí thân thương giữa những con người trân trọng tình bạn bè, tình thầy trò, tình giữa con người với con người, khi cả một xã hội lúc đó vẫn còn đói ăn.

Triết lý “Tôi giúp bạn, bạn giúp người khác, rồi người khác nữa lại giúp người khác nữa” của phim tư liệu “Người tử tế” (đạo diễn Trần Văn Thủy), tôi đã được sống, đã được trải nghiệm.

Và đó là lý do, dù bây giờ đã lớn hơn nhiều, tôi vẫn có niềm tin vào sự tử tế, vào tình thương yêu giữa con người với con người, đặc biệt là giữa thầy giáo và học trò.

Cấp 3 học thêm toán – lý – hóa

Thời cấp 1 - 2 của tôi không học thêm gì hết, mà mẹ cho tôi đi học nữ công gia chánh.

Lên đến cấp 3, khi thấy mọi người đi học thêm để luyện thi đại học, và ai ai cũng nỗ lực để dành học bổng ra nước ngoài, bố tôi hỏi mấy bác giáo sư dạy ở Trường ĐH Bách khoa Hà Nội cho 3 môn mà tôi dự kiến thi hồi năm 1990 là toán – lý – hóa (khối A).

May mắn thay, mấy bác cũng có con cùng chuẩn bị thi đại học vào năm đó. Thế là, vẫn như những năm 1980, mô hình mấy đứa học tại nhà của chính mấy thầy lại được tổ chức. Và mặc dù tiền học có một chút gọi là bồi dưỡng, nhưng không nặng nề, vì tất cả đều là “quân khu” Bách Khoa, đều là đồng nghiệp với nhau trong cùng trường đại học.

Mô hình “ông dạy lý cho con tôi và con ông, tôi dạy hóa hay toán cho con chúng ta” cứ thế diễn ra tốt đẹp. Những bạn bè cấp 3 và bạn bè học thêm, vì cùng học với nhau, cùng có bố mẹ làm với nhau, quen biết nhau cũng trở nên thân thiết. Chúng tôi vẫn là bạn bè sau nhiều năm tháng học thêm đó.

Từ lò luyện Bách khoa tới vấn nạn toàn quốc

Có lẽ từ thế hệ của tôi, và từ những năm 1990 trở đi, khái niệm “luyện thi” đại học và các “lò” học thêm diễn ra khắp nơi trong khu Bách khoa là “mô hình tiên phong” trong cả Hà Nội và có lẽ cả nước về việc học thêm - dạy thêm.

 
Dạy thêm, học thêm: Từ 'lò' Bách khoa đến vấn nạn toàn quốc
Hình ảnh một thời vang bóng của "lò" luyện thi ở Bách khoa, Hà Nội (Ảnh: Nguồn VTC)

Khi đó, với số lượng trường đại học không nhiều, với tỷ lệ chọi rất cạnh tranh, đã có những câu vè như “Cổng trường đại học cao vời vợi”, “Nhất Y, nhì Dược, tạm được Bách Khoa”…, cứ thế dần dần tạo nên tâm lý đua tranh dạy thêm – học thêm, bất kể nắng mưa.

Tôi biết có rất nhiều thầy giáo, nhiều gia đình đã trở nên giàu có từ những khóa luyện thi như vậy. Và có lẽ, cũng vì thế, những tiêu cực trong dạy thêm - học thêm bắt đầu nảy sinh, bắt đầu biến thái, âm ỉ nhưng mãnh liệt trong hệ thống giáo dục. Nó lan xuống, không chỉ học thêm cấp 3 để vào đại học, mà từ cấp 1 cũng học thêm!

Cách đây 3 năm, sau hơn 20 năm, bạn bè cấp 3 chúng tôi gặp lại nhau, và điều “thú vị” là ai cũng hỏi con đang học ở đâu, trường nào, có học thêm gì không?...

Bản thân tôi không thấy việc dạy thêm – học thêm là xấu, vì sau khi trải qua hơn 30 năm đi học, cả ở Việt Nam và nước ngoài, tôi thấy đó là nhu cầu tự thân.

Mỗi học sinh có năng lực khác nhau, nên có em sẽ cần học bổ sung để không bị áp lực về tâm lý khi đi vào học lớp chính cùng các bạn. Còn nếu lý tưởng ra, cứ thu xếp những em có cùng học lực học cùng nhau thì hay quá, vì chúng sẽ ở cùng một trình độ mà tiếp thu, mà tiến bộ.  

Ở Mỹ, khi lên đến cấp 3, rất nhiều gia đình có điều kiện phải trả nhiều tiền cho việc học thêm, luyện thi các bài trắc nghiệm, nhằm giúp cho có điểm cao và dễ xin vào các trường uy tín.

Với phụ huynh Singapore, Hàn Quốc, Nhật Bản hay Trung Quốc, câu chuyện học thêm và luyện thi đã trả thành “truyền thống”, vì họ tin là nếu con họ không học thêm thì không cạnh tranh được với những bạn cùng lứa…

Ở Việt Nam hiện nay, dù có lệnh cấm dạy thêm – học thêm tràn lan nhằm giảm tải học tập, nhưng rất nhiều các cuộc thi vẫn được tổ chức thường xuyên trong trường học.

Thêm nữa, ví dụ như tiếng Anh, việc dạy và học trong trường không giúp các em nói được, viết được tiếng Anh. Vậy nên hầu hết cha mẹ có điều kiện đều phải đưa con đi học thêm tiếng Anh ngoài trung tâm với mức học phí không hề rẻ.

Gần đây, những quảng cáo và thông tin về các khóa học bồi dưỡng kiến thức online cho học sinh từ cấp mầm non cũng được phủ sóng trên các phương tiện truyền thông.  

Vậy, khi chúng ta nói đến cấm dạy thêm – học thêm tràn lan trong trường, nhưng chúng ta có thể cấm hết các trung tâm dạy thêm ở bên ngoài không? Chúng ta có thể cấm hết việc dạy thêm online không?

Trong khi có quá nhiều “nút thắt” trong hệ thống giáo dục hiện nay, thì việc tiếp cận và tìm ra giải pháp hữu hiệu cho cải cách và giảm tải chương trình học, có lẽ nên là tìm ra một chính sách lương và ưu đãi nghề nghiệp để thu hút những người giỏi, những người tận tâm với giáo dục.

Đi cùng với điều đó là vận động giáo viên, phụ huynh tập trung vào việc học chính khóa, chỉ cho học thêm khi học sinh thực sự cần.

Mong là các nhà làm chính sách về giáo dục có thể khảo sát nhanh với các nhà giáo, tìm hiểu xem liệu để chỉ dạy và học trong giờ cho học sinh từ cấp 1 – cấp 3 thì họ cần điều gì?

Nếu không có giáo viên giỏi, tận tâm với học sinh, thì không có cách nào cho con em chúng ta giỏi lên được. Vậy, hãy “yêu” thầy cô như bố mẹ tôi, như tôi và con tôi đã yêu, để tìm hiểu xem có cách nào chúng ta làm tốt hơn sự nghiệp dạy học này.

Nguyễn Thị Lan Hương(NewAsia Global Learning)

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Hầu hết các trường vẫn xét tuyển đại học từ kết quả thi THPT quốc gia
Hầu hết các trường vẫn xét tuyển đại học từ kết quả thi THPT quốc gia
Tuyển sinhicon  02/11/2018 

Các trường đại học cho biết hiện tinh thần vẫn là chủ yếu xét tuyển dựa vào kết quả kỳ thi THPT qốc gia, ít nhất đến năm 2020.

 
Họp giám đốc 63 tỉnh thành, hiến kế 6 giải pháp thi THPT quốc gia tốt hơn
Họp giám đốc 63 tỉnh thành, hiến kế 6 giải pháp thi THPT quốc gia tốt hơn
Tuyển sinhicon  18/09/2018 

Cuộc họp Ban Chỉ đạo thi THPT quốc gia năm 2018 mở rộng  với sự tham dự của các thành viên Ban chỉ đạo và giám đốc 63 Sở GD-ĐT đã đưa 6 nhóm giải pháp để kỳ thi THPT quốc gia năm 2019 tốt hơn.

 
Bộ Giáo dục khẳng định sẽ tính toán để đổi mới thi cử ổn định
Bộ Giáo dục khẳng định sẽ tính toán để đổi mới thi cử ổn định
Tuyển sinhicon  14/09/2018 

Ông Mai Văn Trinh, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD-ĐT) cho rằng, trong lộ trình 4 năm đi vào triển khai, kỳ thi THPT quốc gia ngày càng thân thiện hơn và các quy định, quy chế cũng chặt chẽ hơn.

 
Điều chỉnh thi THPT quốc gia 2019: Nỗ lực giảm tiêu cực, tăng học thực
Điều chỉnh thi THPT quốc gia 2019: Nỗ lực giảm tiêu cực, tăng học thực
Tuyển sinhicon  05/12/2018 

Những điều chỉnh của kỳ thi THPT quốc gia năm 2019 vừa được đánh giá là nỗ lực để ngăn chặn tiêu cực và hướng tới việc học thực chất hơn.

 
"Có thể thôi học nếu gian lận điểm thi, kể cả đã nhập học năm trước"
"Có thể thôi học nếu gian lận điểm thi, kể cả đã nhập học năm trước"
Tuyển sinhicon  23/07/2018 

Khi có kết quả điều tra của cơ quan chức năng, cá nhân nào vi phạm đều bị xử lý theo quy định của pháp luật.

 
Nam sinh "lạc thận" bị trả về,  Bộ Chỉ huy quân sự Hà Tĩnh nói gì?
Nam sinh "lạc thận" bị trả về, Bộ Chỉ huy quân sự Hà Tĩnh nói gì?
Tuyển sinhicon  18/10/2018 

Kết quả khám bệnh của nam sinh Nguyễn Quang Huy tại bệnh viện tuyến huyện cho thấy “thận phải có kích thước bình thường”. Tuy nhiên, Học viện Hậu cần trả Huy về với lý do “thận phải nhỏ hơn thận trái” và “thận phải lạc chỗ”.

90 sinh viên Trường ĐH Luật TP.HCM có thể bị buộc thôi học vì điểm kém
90 sinh viên Trường ĐH Luật TP.HCM có thể bị buộc thôi học vì điểm kém
Tuyển sinhicon  17/10/2018 

90 sinh viên Trường ĐH Luật TP.HCM có thể bị buộc thôi học và đình chỉ 1 năm do kết quả học tập yếu kém. 79 sinh viên khác cũng bị cảnh cáo học vụ.

Tập đoàn Nguyễn Hoàng lên tiếng việc mua Trường ĐH Hoa Sen
Tập đoàn Nguyễn Hoàng lên tiếng việc mua Trường ĐH Hoa Sen
Tuyển sinhicon  17/10/2018 

Tập đoàn Nguyễn Hoàng cho hay, một số cổ đông của Trường ĐH Hoa Sen đã tiếp cận và mong muốn chuyển nhượng cổ phần của họ tại Trường ĐH Hoa Sen. Phía Nguyễn Hoàng chưa có thẩm quyền nói về nhân sự hiệu trưởng.

Thí sinh trúng tuyển trường quân đội bị trả về do đâu?
Thí sinh trúng tuyển trường quân đội bị trả về do đâu?
Tuyển sinhicon  16/10/2018 

Những năm gần đây, một số trường hợp thí sinh đã trúng tuyển trường quân đội nhưng bị trả về do gặp vấn đề về sức khỏe sau khi trường tổ chức khám lại.

Trường ĐH Hoa Sen bị bán cho Tập đoàn Nguyễn Hoàng?
Trường ĐH Hoa Sen bị bán cho Tập đoàn Nguyễn Hoàng?
Tuyển sinhicon  16/10/2018 

 Tập đoàn Nguyễn Hoàng sở hữu 51% số cổ phần Trường ĐH Hoa Sen và nắm quyền lãnh đạo trường này.

Nam sinh nhà nghèo bị Học viện Hậu cần trả về vì “thận lạc chỗ”
Nam sinh nhà nghèo bị Học viện Hậu cần trả về vì “thận lạc chỗ”
Tuyển sinhicon  16/10/2018 

Kết quả giám định sức khỏe của Bệnh viện Quân y kết luận kích thước thận phải nhỏ hơn thận trái, chức năng thận bình thường, nam sinh Hà Tĩnh bị Học viện Hậu cần trả về với lý do “thận phải lạc chỗ”.

Đổi mới đánh giá, thi cử: Chưa đáp ứng được vai trò “đột phá”
Đổi mới đánh giá, thi cử: Chưa đáp ứng được vai trò “đột phá”
Tuyển sinhicon  15/10/2018 

Báo cáo sơ kết sơ kết 5 năm thực hiện Nghị quyết 29 của Trung ương Đảng, Bộ GD-ĐT nhìn nhận việc đổi mới đánh giá, thi cử vẫn chưa đáp ứng được vai trò “đột phá” cho công cuộc đổi mới giáo dục đồng bộ.

Thi THPT quốc gia năm 2019: Sẽ tổ chức chấm theo cụm
Thi THPT quốc gia năm 2019: Sẽ tổ chức chấm theo cụm
Tuyển sinhicon  12/10/2018 

Ở kỳ thi THPT năm 2019, Bộ sẽ tổ chức chấm theo cụm, đảm bảo nguyên tắc cán bộ chấm thi không chấm bài thi của thí sinh tỉnh mình.

Hơn 87% sinh viên Trường ĐH Nha Trang tốt nghiệp loại khá
Hơn 87% sinh viên Trường ĐH Nha Trang tốt nghiệp loại khá
Tuyển sinhicon  10/10/2018 

 Từ ngày 8-11/8, Trường ĐH Nha Trang tổ chức lễ trao bằng tốt nghiệp cho gần 2.000 sinh viên bậc đại học khóa 2014-2018 và bậc cao đẳng khóa 2015-2018.

Phương thức tuyển sinh lớp 10 vào 4 trường THPT chuyên ở Hà Nội năm 2019
Phương thức tuyển sinh lớp 10 vào 4 trường THPT chuyên ở Hà Nội năm 2019
Tuyển sinhicon  10/10/2018 

Kế hoạch tuyển sinh vào lớp 10 THPT năm học 2019-2020 mà UBND TP Hà Nội vừa phê duyệt nêu rõ phương thức tuyển sinh vào 4 trường THPT chuyên/ có lớp chuyên trên địa bàn.

Hà Nội chính thức phê duyệt phương án thi lớp 10
Hà Nội chính thức phê duyệt phương án thi lớp 10
Tuyển sinhicon  09/10/2018 

Năm học 2018 - 2019, dự kiến Hà Nội có 101.460 học sinh (HS) xét tốt nghiệp THCS, giảm khoảng 4.000 em so với năm học trước.

12 năm thi học sinh giỏi quốc tế của Việt Nam
12 năm thi học sinh giỏi quốc tế của Việt Nam
Tuyển sinhicon  09/10/2018 

Các kết quả thi học sinh giỏi Olympic quốc tế luôn được những nhà quản lý giáo dục quan tâm và coi như một trong những biểu hiện về chất lượng giáo dục. 

Hơn 400 sinh viên Trường Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM bị buộc thôi học
Hơn 400 sinh viên Trường Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM bị buộc thôi học
Tuyển sinhicon  09/10/2018 

Hơn 400 sinh viên Trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM khóa tuyển sinh năm 2016 bị buộc thôi học do không nộp bằng tốt nghiệp THPT.

Ít nhất 30% sinh viên sẽ được nâng cao nhận thức về doanh nghiệp xã hội
Ít nhất 30% sinh viên sẽ được nâng cao nhận thức về doanh nghiệp xã hội
Tuyển sinhicon  09/10/2018 

Hội đồng Anh tại Việt Nam vừa ký kết thỏa thuận hợp tác với Bộ GD&ĐT nhằm thúc đẩy giảng dạy doanh nghiệp xã hội và đổi mới xã hội trong các trường đại học tại Việt Nam.

Thi vào lớp 10 ở Hà Nội: 2/4 môn thi trắc nghiệm
Thi vào lớp 10 ở Hà Nội: 2/4 môn thi trắc nghiệm
Tuyển sinhicon  08/10/2018 

Đại diện Sở GD-ĐT Hà Nội vừa thông tin với báo chí một số nội dung liên quan đến thời gian, cách thức ra đề thi tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2019-2020.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN