Trân trọng giới thiệu bài viết "Thực hành tiết kiệm" của Tổng Bí thư Tô Lâm.
Giá trị bền vững của người Việt
Từ lâu, tiết kiệm đã trở thành một nét đẹp trong văn hóa ứng xử của người Việt. Trải qua những năm tháng chiến tranh, thiên tai và khó khăn kinh tế, tinh thần cần cù, biết tích lũy và sử dụng hợp lý nguồn lực đã góp phần giúp nhiều gia đình và cả dân tộc vượt qua thử thách, vươn lên phát triển.
Kho tàng tục ngữ, ca dao dân gian lưu giữ nhiều bài học sâu sắc về tiết kiệm. Những câu như “Khéo ăn thì no, khéo co thì ấm”, “Năng nhặt chặt bị”, “Được mùa chớ phụ ngô khoai” phản ánh quan niệm sống biết lo xa, biết quý trọng thành quả lao động và sử dụng hợp lý những gì mình đang có. Trong xã hội nông nghiệp truyền thống, khi đời sống còn nhiều khó khăn và luôn đối mặt với những rủi ro từ thiên nhiên, tiết kiệm không chỉ là cách ứng xử trong sinh hoạt mà còn là điều kiện để duy trì cuộc sống và bảo đảm tương lai.
Tiết kiệm cũng là một giá trị đạo đức được Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng. Ngay sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, Người đã phát động phong trào tăng gia sản xuất và thực hành tiết kiệm để chống đói, xây dựng đất nước. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, tiết kiệm không phải là hà tiện hay bủn xỉn mà là sử dụng đúng đắn, hiệu quả thời gian, sức lao động, tiền của và tài nguyên. Người xem tiết kiệm là một đạo đức lớn, một chính sách lớn và là một nếp sống cần được duy trì trong mọi giai đoạn phát triển của đất nước.
Thực tiễn cách mạng Việt Nam cho thấy, từ những năm kháng chiến gian khổ đến thời kỳ đổi mới và hội nhập, tiết kiệm luôn là một nguồn lực quan trọng. Tinh thần “thắt lưng buộc bụng”, dành nguồn lực cho tiền tuyến trong chiến tranh hay tích lũy cho đầu tư phát triển trong thời bình đã góp phần tạo nên sức mạnh nội sinh của đất nước.
Ngày nay, khi Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng trở thành quốc gia phát triển, giá trị của tiết kiệm vẫn còn nguyên ý nghĩa. Trong bài viết “Thực hành tiết kiệm”, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh tiết kiệm và chống lãng phí là hai trụ cột để đi tới thịnh vượng, giàu có, là “hòn đá tảng” góp phần xây dựng một xã hội văn minh và phát triển bền vững.
Từ truyền thống dân tộc, tư tưởng Hồ Chí Minh đến các chủ trương của Đảng và Nhà nước hiện nay đều cho thấy một nhận thức thống nhất: tiết kiệm không phải là hạn chế nhu cầu chính đáng, mà là sử dụng hiệu quả các nguồn lực để tạo ra nhiều giá trị hơn cho cá nhân, gia đình và xã hội. Đó cũng chính là nền tảng văn hóa quan trọng làm nên sức mạnh và khả năng phát triển bền vững của đất nước.
Khi văn hóa tiết kiệm đứng trước những thách thức mới
Cùng với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, đời sống vật chất của người dân ngày càng được nâng cao. Thu nhập tăng lên, hàng hóa và dịch vụ trở nên phong phú hơn, tạo điều kiện để cải thiện chất lượng cuộc sống. Song song với những thành tựu đó, văn hóa tiết kiệm cũng đang phải đối mặt với không ít thách thức mới.
Một trong những biểu hiện dễ nhận thấy là xu hướng tiêu dùng ngày càng gia tăng. Trong nền kinh tế thị trường, việc sở hữu hàng hóa không chỉ phục vụ nhu cầu sử dụng mà nhiều khi còn trở thành cách thể hiện vị thế và phong cách sống. Tâm lý sính hàng hiệu, chạy theo xu hướng, tổ chức các hoạt động cưới hỏi, liên hoan hay sự kiện vượt quá khả năng kinh tế vẫn xuất hiện ở nhiều nơi. Không ít người sẵn sàng chi tiêu lớn để khẳng định hình ảnh cá nhân, trong khi chưa thực sự quan tâm đến hiệu quả sử dụng và giá trị lâu dài của đồng tiền.
Sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử và mạng xã hội đang làm thay đổi đáng kể hành vi tiêu dùng. Việc mua sắm trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết khi chỉ cần vài thao tác trên điện thoại là có thể tiếp cận hàng nghìn sản phẩm cùng nhiều chương trình khuyến mại hấp dẫn. Trong khi đó, những hình ảnh về cuộc sống xa hoa, hàng hiệu, xe sang hay các chuyến du lịch đắt tiền xuất hiện thường xuyên trên không gian mạng đã tạo ra áp lực tiêu dùng đối với không ít người, đặc biệt là giới trẻ. Khi giá trị cá nhân đôi lúc bị đánh đồng với khả năng tiêu dùng, tiết kiệm dễ bị nhìn nhận như sự thiếu thốn hoặc lạc hậu thay vì là một lựa chọn sống có trách nhiệm.
Lãng phí cũng không chỉ xuất hiện trong đời sống cá nhân mà còn hiện diện ở nhiều lĩnh vực của xã hội. Từ đất đai, tài nguyên, năng lượng, thời gian lao động đến các dự án đầu tư chậm triển khai hay những tài sản công chưa được khai thác hiệu quả, tất cả đều làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực và ảnh hưởng đến sự phát triển chung. Nhiều biểu hiện lãng phí diễn ra âm thầm nhưng kéo dài, tạo ra những tổn thất lớn đối với nền kinh tế và đời sống xã hội.
Trong bài viết “Thực hành tiết kiệm”, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh rằng lãng phí không chỉ gây thất thoát tiền bạc và tài sản mà còn làm suy giảm nguồn lực con người, gia tăng chi phí xã hội, cản trở quá trình phát triển và ảnh hưởng đến niềm tin của nhân dân. Vì vậy, lãng phí không đơn thuần là vấn đề kinh tế mà còn là vấn đề văn hóa, đạo đức và trách nhiệm xã hội.
Trong bối cảnh đất nước đang nỗ lực huy động mọi nguồn lực cho mục tiêu phát triển nhanh và bền vững, những hành vi tưởng như rất nhỏ như lãng phí điện, nước, thực phẩm, thời gian hay sử dụng chưa hiệu quả các nguồn tài nguyên cũng cần được nhìn nhận nghiêm túc. Nếu diễn ra trên quy mô toàn xã hội, những sự lãng phí ấy sẽ tạo nên những tổn thất không hề nhỏ.
Những biến đổi của đời sống hiện đại đang đặt văn hóa tiết kiệm trước nhiều sức ép mới. Điều đó đòi hỏi sự thay đổi cả về nhận thức và hành động, để những giá trị tốt đẹp được vun đắp qua nhiều thế hệ tiếp tục được gìn giữ và phát huy trong điều kiện phát triển mới của đất nước.
Để tiết kiệm trở thành nếp sống hằng ngày
Trước những yêu cầu của giai đoạn phát triển mới, thực hành tiết kiệm không thể chỉ dừng lại ở các phong trào vận động hay những lời kêu gọi mang tính thời điểm. Tiết kiệm cần trở thành một thói quen, một nếp sống và là cách ứng xử thường ngày của mỗi cá nhân, gia đình, cơ quan và cộng đồng. Chỉ khi được thực hiện bằng ý thức tự giác, tiết kiệm mới thực sự trở thành nguồn lực cho sự phát triển bền vững.
Việc Quốc hội quy định ngày 31/5 hằng năm là Ngày toàn dân tiết kiệm, chống lãng phí theo Luật Tiết kiệm, chống lãng phí số 110/2025/QH15 là một dấu mốc có ý nghĩa quan trọng. Đây không chỉ là hoạt động tuyên truyền mà còn là lời nhắc nhở mỗi người về trách nhiệm sử dụng hiệu quả các nguồn lực của bản thân, gia đình và xã hội. Chủ đề “Tiết kiệm năng lượng - Thịnh vượng tương lai” của năm đầu tiên tổ chức đã cho thấy tiết kiệm không còn bó hẹp trong phạm vi chi tiêu mà gắn với phát triển xanh, bảo vệ môi trường và tương lai của đất nước.
Để xây dựng văn hóa tiết kiệm, trước hết cần bắt đầu từ giáo dục. Gia đình, nhà trường và xã hội cần phối hợp hình thành cho thế hệ trẻ ý thức quý trọng sức lao động, biết sử dụng hợp lý thời gian, tiền bạc, điện, nước và các nguồn tài nguyên khác. Những việc làm đơn giản như tắt điện khi không sử dụng, tiết kiệm giấy, không lãng phí thức ăn hay chi tiêu hợp lý chính là nền tảng để hình thành thói quen tiết kiệm từ sớm.
Cùng với giáo dục, vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên và người đứng đầu các cơ quan, đơn vị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Mỗi hành động tiết kiệm trong quản lý, sử dụng ngân sách, tài sản công hay tổ chức công việc đều có sức lan tỏa mạnh mẽ trong xã hội. Khi tinh thần tiết kiệm được thực hiện từ bộ máy quản lý đến từng người dân, hiệu quả sử dụng nguồn lực sẽ được nâng lên rõ rệt.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, công nghệ cũng đang mở ra nhiều cơ hội để thực hành tiết kiệm hiệu quả hơn. Các dịch vụ công trực tuyến, hồ sơ điện tử, họp trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt hay các giải pháp quản lý năng lượng thông minh đang góp phần giảm chi phí, tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Chuyển đổi số vì thế không chỉ là động lực phát triển mà còn là công cụ quan trọng để hạn chế lãng phí trong đời sống và hoạt động quản lý.
Bên cạnh đó là cần xây dựng môi trường xã hội đề cao lối sống giản dị, trách nhiệm và sử dụng hợp lý các nguồn lực. Truyền thông cần lan tỏa những mô hình hay, những sáng kiến hiệu quả trong thực hành tiết kiệm, đồng thời phê phán các biểu hiện phô trương, hình thức và lãng phí. Khi xã hội tôn vinh những giá trị thiết thực thay vì chạy theo vẻ hào nhoáng bên ngoài, văn hóa tiết kiệm sẽ có điều kiện phát triển bền vững hơn.
Trong kỷ nguyên mới, tiết kiệm không chỉ là giảm chi tiêu mà là sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực để tạo ra nhiều giá trị hơn cho xã hội. Đó là tiết kiệm thời gian để nâng cao năng suất lao động, tiết kiệm năng lượng để bảo vệ môi trường, tiết kiệm ngân sách để đầu tư cho phát triển và tiết kiệm tài nguyên để dành cho các thế hệ tương lai.
Từ truyền thống dân tộc, tư tưởng Hồ Chí Minh đến các chủ trương của Đảng và Nhà nước đều khẳng định tiết kiệm là nguồn lực quan trọng cho sự phát triển. Xây dựng văn hóa tiết kiệm vì thế không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là nhiệm vụ lâu dài, góp phần tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu phát triển nhanh, bền vững và thịnh vượng của đất nước trong kỷ nguyên mới.
.svg){kind=icon}
