Xin lốt xe nửa tỷ và chuyện ‘trên bảo dưới không nghe’

Bùi Tiến Đạt Giảng viên Khoa Luật-ĐHQGHN, NCS Đại học Macquarie, Australia

Nếu vụ việc cứ tiếp diễn theo kiểu “đưa đẩy thông tin” giữa các cơ quan quản lý, người dân sẽ thất vọng khi không thấy một sự xử lý quyết liệt, nghiêm khắc theo pháp luật.

Nếu vụ việc cứ tiếp diễn theo kiểu “đưa đẩy thông tin” giữa các cơ quan quản lý, người dân sẽ thất vọng khi không thấy một sự xử lý quyết liệt, nghiêm khắc theo pháp luật.

Nửa tỷ đồng cho một lốt xe

Tham nhũng là quốc nạn đang diễn ra phổ biến trong xã hội, đến nỗi người dân nhiều khi “vô cảm” với tham nhũng và coi như phải “sống chung với lũ”.

Dựa trên các chỉ số cảm nhận tham nhũng của Tổ chức Minh bạch Thế giới, có chuyên gia đánh giá rằng “2/3 công việc ở Việt Nam bị tham nhũng cản trở, phá hoại”.[1] Còn theo khảo sát về Chỉ số Hiệu quả quản trị và Hành chính công (PAPI), tham nhũng vặt diễn ra khắp nơi.[2] Chỉ tính riêng trong lĩnh vực thuế, khảo sát về mức độ hài lòng của doanh nghiệp năm 2014 của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam VCCI (công bố 11/8/2015) cho thấy, có tới 50% doanh nghiệp gặp phiền hà và 32% phải “bôi trơn” khi làm thủ tục thuế.[3]

Thế nên, không ngạc nhiên khi một vụ tiêu cực được phanh phui, không ít người than: “chuyện thường ngày ở huyện, sao giờ mới xử lý?”. Có lẽ tâm lý này cũng xuất hiện khi tại cuộc họp giải quyết các kiến nghị của Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam ngày 15/10/2015, Bộ trưởng GTVT Đinh La Thăng tiết lộ thông tin về việc “có người nói xin một lốt xe (slot - lượt xuất bến - TG) vào bến xe Mỹ Đình mất 500 - 600 triệu đồng”.

Chưa bàn về độ khả tín của thông tin mà bộ trưởng Thăng nghe được, cách thức các cơ quan công quyền xử lý vụ việc khá bất ngờ. Trái với mối lo ngại lâu nay rằng chính quyền cấp trên có thể bao che cho sai phạm của cấp dưới bằng điệp khúc “không biết, không nghe, không thấy”, ở vụ này Bộ trưởng Bộ GTVT đã tiếp nhận thông tin từ dư luận và bày tỏ thái độ bức xúc khi phê bình cái khuyết tật muôn thuở của nền hành chính: “các ông chỉ thích “xin - cho"”.

Thế nhưng, thay vì tiếp thu thông tin phản ánh và xác minh vụ việc, ngày 16/10, ông Vũ Văn Viện, Giám đốc Sở GTVT Hà Nội, đã có văn bản gửi Bộ trưởng Đinh La Thăng đề nghị cung cấp thông tin cụ thể về vụ việc.

{keywords}

Theo Bộ trưởng Đinh La Thăng, “có người nói xin một lốt xe vào bến xe Mỹ Đình mất 500 - 600 triệu đồng"

Không mạnh mẽ, sẽ “chìm xuồng” 

Nếu vụ việc cứ tiếp diễn theo kiểu “đưa đẩy thông tin” giữa các cơ quan quản lý, người dân sẽ thất vọng khi không thấy một sự xử lý quyết liệt, nghiêm khắc theo pháp luật. Thiết nghĩ bộ máy hành chính nước ta vốn không hiếm trường hợp “trên bảo dưới không nghe”. Nếu cấp trên không có biện pháp mạnh mẽ, quyết liệt thì cũng như “rung cây dọa khỉ” mà thôi. Trong trường hợp này, nếu Bộ chỉ tiết lộ thông tin rồi nhắc nhở, để cho Sở kiểm tra nội bộ thì vụ việc có thể không được giải quyết rốt ráo và “chìm xuồng”.

Do đó, Bộ GTVT cần sử dụng “thượng phương bảo kiếm” đã được Luật Tổ chức Chính phủ và Nghị định 36/2012 (quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ, cơ quan ngang Bộ) cho phép. Theo đó, Bộ có quyền giải quyết tố cáo, kiến nghị của tổ chức, cá nhân có liên quan và có quyền kiểm tra, thanh tra việc thực hiện pháp luật của Ủy ban nhân dân TP Hà Nội, Sở GTVT Hà Nội, Ban quản lý Bến xe Mỹ Đình. Các quyền hạn này được thực hiện theo pháp luật về giải quyết tố cáo và thanh tra.

Việc thanh tra có lẽ sẽ có hiệu quả hơn nếu được tiến hành bất ngờ, thay vì thông tin tố cáo việc “chạy bến xe” được tiết lộ trước. Thông qua thanh tra, Bộ mới có căn cứ pháp lý vững chắc để quy trách nhiệm cho các cơ quan chức năng ở Hà Nội.

Ngoài ra, Ủy ban nhân dân TP Hà Nội, với tư cách là cơ quan chỉ đạo trực tiếp hoạt động của Sở GTVT Hà Nội, sau khi nghe tin về vụ việc cần có những biện pháp cấp bách nhằm xác định rõ đúng sai và trả lời cho mối nghi ngờ của công luận. Việc xử lý của Ủy ban nhân dân TP Hà Nội có thể còn hiệu quả hơn Bộ GTVT, vì ngoài quyền hạn giải quyết khiếu nại, tố cáo, thanh tra, cơ quan này còn có thể đình chỉ chức vụ, cách chức những công chức tham nhũng nếu có.

Thêm vào đó, cũng rất cần một nền báo chí điều tra hoạt động theo luật báo chí. Nó vừa là sự phản biện, sự giám sát và cũng là sự trợ giúp cho chính quyền trong việc phanh phui các vụ án tham nhũng.

Cách đây vài hôm, trả lời phỏng vấn báo chí, GS.TSKH Phan Xuân Sơn, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Ủy viên hội đồng lý luận Trung ương, đánh giá: “Lực lượng cản trở chống tham nhũng hiện tại cũng rất mạnh. Tham nhũng luôn gắn liền chặt chẽ với nạn quan liêu. Hệ thống này cấu kết với nhau từ trên xuống dưới, từ trong ra ngoài, che chắn, đối phó, cản trở mạnh mẽ những nỗ lực phòng chống tham nhũng”.

Thiết nghĩ, những phát biểu mạnh mẽ từ các nhà lãnh đạo, quản lý sẽ luôn được người dân quan tâm, đón nhận. Song mong mỏi lớn hơn nữa là các vị sẽ không dừng ở mức độ, như cách nói dân gian là “chém gió”, mà hãy thực thi đúng những quyền hạn được pháp luật cho phép, nhằm thể hiện cho dân thấy rằng các vị có quyết tâm chống tham nhũng. Luật pháp đã có, cái thiếu là quyết tâm chính trị nhằm thực thi luật.

Bùi Tiến Đạt 

---------

[1] Xã hội bị tham nhũng chi phối sẽ không thể thực hiện định hướng xã hội chủ nghĩa, VTC.vn, 15/10/2015. 
[2] Tham nhũng vặt khắp nơi, Tuoitre.vn, 03/04/2015. 
[3] VCCI công bố khảo sát 2014: 32% doanh nghiệp 'bôi trơn' ngành thuế, Thanh niên, 12/08/2015.

 

tin nổi bật

Ứng xử với trái phiếu doanh nghiệp

Bức tranh đó cho thấy, người mua trái phiếu doanh nghiệp không có lý gì phải quá lo lắng. Nếu tất cả đổ xô đến “đòi lại” thì không một doanh nghiệp nào có thể trụ được chứ đừng nói là phát triển.

Trụ cột ‘nguồn lực’ trong truyền thông chính sách

Thủ tướng Phạm Minh Chính đã đưa ra một giải pháp quan trọng cho sự phát triển bền vững của báo chí khi cam kết bồi đắp trụ cột “nguồn lực” bằng cách cấp kinh phí theo hướng đặt hàng cho hoạt động truyền thông chính sách.

Báo chí phải trở thành tổ chức công nghệ

Cách đây hơn 20 năm, nhiều tổng biên tập vô cùng tự hào về việc máy in còn đang chạy, hàng chục đầu mối đã ngồi ăn bánh mì để đợi lấy báo đi rao bán.

Đổi mới con người ở vùng đất là mặt tiền quốc gia

Cần nhìn thẳng vào sự thật là khu vực đẹp nhất của đất nước, địa bàn chiến lược đặc biệt quan trọng lại có nhiều chỉ số phát triển thấp hơn mức trung bình của cả nước.

Tiếng chuông cảnh báo sau chuyện đình chỉ hoạt động của một sở

Hôm qua, một câu chuyện hy hữu được báo chí đưa tin: Sở Nội vụ bị tạm đình chỉ hoạt động 1 tháng vì chưa đảm bảo yêu cầu về phòng cháy chữa cháy (PCCC).

Truyền thông là chức năng của chính quyền

Khi các cấp chính quyền chủ động phối hợp truyền thông với các cơ quan báo chí sẽ là nền tảng quan trọng nhất cho việc làm chủ tình hình trong bối cảnh hiện nay.

Cơ hội của Việt Nam trước vòng cải cách mở cửa mới của Trung Quốc

Bản thân mỗi nước đều đang hướng đến phát triển chất lượng cao. Trong giai đoạn trước, điểm tăng trưởng của quan hệ Việt - Trung là thương mại, thầu khoán công trình. Hiện nay và sắp tới điểm tăng trưởng mới của quan hệ Việt - Trung sẽ là gì?

Những thông điệp về trái phiếu doanh nghiệp

Có một điểm cần nhấn mạnh: tuyệt đại đa số trái phiếu doanh nghiệp là có tài sản đảm bảo hoặc được bảo đảm bởi các tổ chức tín dụng.

Việt Nam sẽ vượt bẫy thu nhập trung bình theo cách nào

Việt Nam nỗ lực trở thành quốc gia thu nhập trung bình cao và thu nhập cao vào năm 2035 và 2045. Tuy nhiên, chúng ta phải vượt qua thách thức không hề nhẹ, nhất là về thể chế.

Thủ tướng Võ Văn Kiệt, nhà lãnh đạo cải cách tâm huyết

Thủ Tướng Võ Văn Kiệt là nhà lãnh đạo đi tiên phong trong thực hiện cải cách và hội nhập của đất nước ta. Ông đã dũng cảm thực hiện những quyết định đột phá tầm chiến lược để đưa đất nước đi lên.

Tầm nhìn quốc gia Qatar qua lăng kính World Cup

Qatar đã làm nên lịch sử khi lần đầu tiên đưa sự kiện thể thao được theo dõi nhiều nhất trên toàn cầu đến Thế giới Ả Rập và Hồi giáo.

Ông Sáu Dân và đổi mới thể chế

Ngày 9/8/1995, trước Đại hội Đảng lần thứ 8, Thủ tướng Võ Văn Kiệt đã gửi một bức thư tâm huyết cho Bộ Chính trị nêu quan điểm, tư tưởng, khuyến nghị và cảnh báo về một số vấn đề có tầm chiến lược đối với đất nước vào thời điểm lịch sử đó.

‘Ý Đảng, lòng Dân’

Hôm qua, một người bạn của tôi thông báo, chị đã không rút trước hạn món tiền gửi ngân hàng đang được kiểm soát đặc biệt. Tôi biết, tâm lý chị cũng khá cồn cào vì chị liên tục hỏi ý kiến của tôi trong cả tuần trước.

Nhà lãnh đạo dám chịu trách nhiệm “phá rào”

“Sử học không nên chỉ đánh giá một con người xem họ đạt đến đỉnh cao nào mà còn phải xem khi họ nằm xuống, đã có bao nhiêu dòng nước mắt”.

Nhà giáo là nhân tố cốt lõi quyết định sự thành công của đổi mới giáo dục

Bộ trưởng GĐ-ĐT Nguyễn Kim Sơn bày tỏ, nhà giáo là nguồn lực quan trọng nhất của ngành. Đầu tư cho nhà giáo chính là yếu tố nền tảng của nền tảng, quyết định đến chất lượng và sự thành công của đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.