Thức khuya, mê nước ngọt 

N.H.Q (24 tuổi, ngụ tại TPHCM) đang phải lọc máu 3 lần mỗi tuần để duy trì sự sống. Mỗi lần ngồi trước máy lọc máu, nam thanh niên này vẫn chưa hết bàng hoàng khi nhớ lại ngày nhận kết quả hai quả thận đã teo nhỏ, chức năng chỉ còn khoảng 7-8%, suy thận giai đoạn cuối.

8 tháng trước, chàng trai 24 tuổi vẫn đi làm bình thường. Công việc đóng hàng bắt đầu từ 7h nhưng đêm nào Q. cũng lướt điện thoại đến 1-2h. Suốt khoảng 5 năm, cậu duy trì thói quen ngủ chỉ 4 giờ mỗi đêm.

Công việc tay chân nặng nhọc khiến Q. thường xuyên mệt mỏi. Để tỉnh táo và có cảm giác thêm năng lượng, cậu uống nước ngọt mỗi ngày.

Đầu năm 2026, Q. đau đầu, mệt mỏi nhưng vẫn đi làm. Đến chiều, tình trạng nặng hơn nên cậu phải nhập viện cấp cứu.

Khi nhập viện, huyết áp của Q. khoảng 180/100 mmHg, da xanh xao, mệt mỏi. Xét nghiệm cho thấy độ lọc cầu thận (eGFR) chỉ còn 7-8 mL/phút/1,73 m2, trong khi người trưởng thành khỏe mạnh thường trên 90 mL/phút/1,73 m2. Hemoglobin chỉ khoảng 7 g/dL, cho thấy thiếu máu nặng.

Kết quả siêu âm khiến chàng trai 24 tuổi càng bất ngờ khi hai quả thận teo nhỏ, mất phân biệt vỏ tủy, chức năng thận chỉ còn khoảng 7-8%, tương ứng suy thận giai đoạn cuối.

Cậu phải lọc máu cấp cứu, sau đó bác sĩ đã làm cầu lọc thận chuẩn bị đường vào mạch máu để lọc máu định kỳ 3 lần mỗi tuần.

suy than nguy hiem.png
Suy thận ngày càng nhiều ở người trẻ. Ảnh: Ngọc Minh.

“Tôi cứ nghĩ mệt mỏi do công việc, thức khuya, thiếu ngủ. Nào ngờ thận suy lúc nào không hay. Đến giờ, tôi đang dùng tiền tiết kiệm để chạy thận”, Q. nói.

Những ngày đầu sau khi biết bệnh, Q. gần như thu mình. Sau 8 tháng gắn sự sống với lọc thận, chàng thanh niên này đã dần chấp nhận cuộc sống mới. Sức khỏe ổn định hơn, nhưng lịch sinh hoạt giờ đây phải xoay quanh những buổi lọc máu. Q. cũng đã đăng ký ghép thận với hy vọng một ngày có thể thoát khỏi việc chạy thận.

Các triệu chứng dễ bỏ qua

Bác sĩ chuyên khoa 2 Đinh Cẩm Tú - nguyên Trưởng khoa Nội thận - thận nhân tạo, Bệnh viện quận Bình Tân (TPHCM) cho biết, người trẻ thường dễ bỏ qua những biểu hiện ban đầu của bệnh thận như mệt mỏi, chán ăn, mất ngủ hoặc tăng huyết áp vì cho rằng đây là hậu quả của áp lực công việc, sinh hoạt thất thường.

Bệnh thận mạn có thể tiến triển âm thầm. Khi xuất hiện phù, tiểu bọt, tiểu máu hoặc tăng huyết áp, chức năng thận có thể đã suy giảm đáng kể. Nhiều người chỉ tình cờ phát hiện bất thường khi xét nghiệm máu, nước tiểu hoặc siêu âm trong một lần khám sức khỏe.

Ở người trẻ, suy thận có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như viêm cầu thận mạn, bệnh thận IgA, lupus, bệnh thận di truyền hoặc bẩm sinh, bất thường đường tiết niệu. Tăng huyết áp, đái tháo đường, thừa cân, béo phì, gout cũng có thể gây tổn thương thận kéo dài nếu không được kiểm soát.

Bên cạnh bệnh lý, lối sống thiếu lành mạnh cũng có thể góp phần làm gia tăng các yếu tố nguy cơ. Thường xuyên thức khuya, ăn mặn, sử dụng nhiều đồ uống có đường, ít vận động, căng thẳng kéo dài có thể liên quan đến tăng cân, rối loạn chuyển hóa, tăng huyết áp và các vấn đề sức khỏe khác, từ đó tạo thêm gánh nặng cho thận, đặc biệt ở người đã có yếu tố nguy cơ.

Bác sĩ Tú cảnh báo không nên mặc định người trẻ sẽ không mắc bệnh thận. Những dấu hiệu tưởng như đơn giản như mệt mỏi kéo dài, phù, thay đổi lượng nước tiểu hoặc huyết áp tăng cần được kiểm tra thay vì tự cho rằng do thiếu ngủ hay áp lực công việc.

Khi suy thận tiến triển đến giai đoạn cuối, thận không còn đảm bảo chức năng đào thải chất độc và duy trì cân bằng nước, điện giải. Người bệnh có thể phải chạy thận nhân tạo, lọc màng bụng hoặc ghép thận.

Theo bác sĩ Tú, phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm có thể kiểm soát nguyên nhân, làm chậm quá trình suy giảm chức năng thận và trong một số trường hợp trì hoãn thời điểm phải điều trị thay thế thận.

Ăn gì để giảm nguy cơ sỏi thận?Mặc dù uống không đủ nước là yếu tố nguy cơ phổ biến nhất dẫn đến sỏi thận, nhưng chế độ ăn uống và lối sống thiếu lành mạnh cũng có thể làm tăng nguy cơ mà nhiều người không nhận ra.