Viêm não Nhật Bản

Đây là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus viêm não Nhật Bản B gây ra, lây truyền qua muỗi đốt. Bệnh thường khởi phát đột ngột với sốt cao 39-40 độ C, đau đầu dữ dội, buồn nôn, nôn, sau đó có thể co giật, rối loạn ý thức, hôn mê.

ThS.BS Trần Quang Ngọc, Viện Pasteur TPHCM, cho biết viêm não Nhật Bản có tỷ lệ tử vong khoảng 25% tại các nước nhiệt đới. Trong số người sống sót, khoảng 50% có di chứng thần kinh, tâm thần như bại liệt, mất ngôn ngữ, rối loạn phối hợp vận động, co giật, giảm trí nhớ hoặc rối loạn hành vi. Riêng 20-30% người bệnh phải chịu các di chứng vĩnh viễn về trí tuệ, thần kinh hoặc không thể nói được.

Theo Chương trình Tiêm chủng mở rộng, trẻ cần tiêm đủ 3 mũi cơ bản, sau đó tiêm nhắc lại mỗi 3-5 năm đến khi đủ 15 tuổi để duy trì miễn dịch. Tuy nhiên, nhiều phụ huynh chỉ nhớ lịch tiêm cơ bản mà quên các mũi nhắc, khiến miễn dịch suy giảm.

Theo bác sĩ Nguyễn Tuấn Hải, chuyên gia về vắc xin, tiêm chủng vẫn là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất. Ngoài vắc xin bất hoạt từ não chuột, hiện đã có vắc xin thế hệ mới sản xuất trên tế bào Vero, tạo miễn dịch mạnh, an toàn hơn và ít phản ứng sau tiêm.

tiem vac xin
Tiêm vắc xin là biện pháp phòng ngừa nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có khả năng lây lan nhanh. Ảnh: N.Dương

Não mô cầu 

Theo ThS.BS Đặng Phương Thúy, Trung tâm Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Nhi Trung ương, bệnh do não mô cầu diễn tiến nhanh, có thể khiến người bệnh tử vong chỉ trong vòng 24 giờ, bệnh cũng có khả năng lây lan mạnh.

Vi khuẩn não mô cầu thường gây viêm màng não hoặc nhiễm khuẩn huyết tối cấp, viêm phổi, viêm khớp, viêm màng ngoài tim...

Ngay cả khi được chẩn đoán sớm và điều trị tích cực, vẫn có 10-20% số ca tử vong; nếu không điều trị, tỷ lệ này có thể lên tới 50%. Với thể nhiễm khuẩn huyết, nguy cơ tử vong khoảng 40%. Khoảng 20% số người sống sót phải đối mặt với các di chứng nặng nề như đoạn chi, giảm thính lực, co giật, động kinh, rối loạn thần kinh và suy giảm trí nhớ.

Tiêm vắc xin là biện pháp phòng ngừa hiệu quả và bền vững nhất. Những người tiếp xúc gần với bệnh nhân cũng cần được dùng kháng sinh dự phòng.

Bệnh do vi khuẩn Hib

Trước khi có vắc xin, Haemophilus influenzae type b (Hib) là nguyên nhân hàng đầu gây viêm màng não mủ ở trẻ em, đặc biệt ở nhóm dưới 2 tuổi.

Hib còn có thể gây viêm nắp thanh quản, viêm màng tim, viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết, viêm tủy xương... Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn tới tử vong.

Trẻ mắc viêm màng não do Hib thường có biểu hiện sốt cao, cứng cổ, sợ ánh sáng, bỏ bú hoặc biếng ăn, ngủ li bì, quấy kích thích. Trẻ sống sót sau viêm màng não Hib có thể chịu các di chứng thần kinh kéo dài như chậm phát triển trí tuệ, suy giảm nhận thức, giảm khả năng học tập, điếc hoặc động kinh.

Bệnh có thể phòng ngừa bằng vắc xin Hib trong các vắc xin phối hợp 5 trong 1 hoặc 6 trong 1. Lịch tiêm gồm 3 mũi cơ bản khi trẻ 2, 3, 4 tháng tuổi và một mũi nhắc lúc 18 tháng tuổi.

Thủy đậu

Nhiều người cho rằng thủy đậu là bệnh lành tính song virus Varicella-zoster vẫn có thể gây các biến chứng thần kinh như viêm não, viêm tiểu não, viêm màng não hoặc co giật.

BSCKII Võ Mạnh Hùng, Trưởng khoa Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Sản Nhi Nghệ An, cho biết viêm não do virus thủy đậu là biến chứng hiếm gặp nhưng rất nghiêm trọng. Người bệnh thường sốt cao, đau đầu, rối loạn ý thức và triệu chứng có thể diễn tiến nhanh trong vòng khoảng một tuần sau khi nhiễm virus.

Một số bệnh nhân có thể hồi phục hoàn toàn, có trường hợp để lại hậu quả thần kinh lâu dài như suy giảm nhận thức, khiếm khuyết vận động, co giật hoặc tử vong. Bệnh hiện đã có vắc xin phòng ngừa.

Sởi

Sởi là một trong những bệnh truyền nhiễm có khả năng lây lan mạnh nhất. Một người mắc sởi có thể lây cho 12-18 người khác nếu cộng đồng chưa có miễn dịch.

Ngoài các biến chứng thường gặp như viêm phổi, viêm thanh quản hay viêm tai giữa, sởi còn có thể gây viêm não, viêm màng não. Đây là biến chứng hiếm nhưng rất nguy hiểm, thường xuất hiện sau phát ban 3-6 ngày với các biểu hiện sốt cao, đau đầu, co giật, rối loạn ý thức, hôn mê hoặc liệt.

Viêm não do sởi có tỷ lệ tử vong khoảng 20%. Những trẻ sống sót có thể phải mang di chứng suốt đời như liệt, điếc, chậm phát triển trí tuệ và giảm khả năng học tập.

Trẻ cần được tiêm đủ 2 liều vắc xin sởi theo lịch lúc 9 tháng và 18 tháng tuổi. Hai mũi tiêm có hiệu quả bảo vệ lên tới khoảng 97-98%. Nếu trẻ bỏ lỡ lịch tiêm, phụ huynh nên đưa trẻ đi tiêm bù càng sớm càng tốt.