Quốc hội chiều nay thảo luận về tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027; tình hình thực hiện ngân sách nhà nước năm 2026, dự toán ngân sách nhà nước, phương án phân bổ ngân sách trung ương năm 2027...

Vốn có sẵn nhưng không chảy vào sản xuất

Đại biểu Lê Hoàng Anh (đoàn Gia Lai) đánh giá giữa nhiều cú sốc từ bên ngoài, GDP 9 tháng vẫn tăng 9,01%, xuất khẩu tăng 24,5%. Việt Nam bước vào nhóm nước thu nhập trung bình cao, thị trường chứng khoán được nâng hạng, đã đạt mức xếp hạng đầu tư; thủ tục hành chính giảm hơn một nửa cả thời gian lẫn chi phí.

"Nền móng đã được đặt. Câu hỏi của năm 2027 là lấy vốn dài hạn ở đâu để đi đường dài", đại biểu đặt vấn đề.

Tín dụng đã khoảng 155% GDP; gần 80% vốn huy động có kỳ hạn dưới 12 tháng, trong khi một nửa dư nợ là trung, dài hạn. "Không thể đi đường dài bằng nguồn vốn ngắn hạn", ông nhìn nhận.

W-1793347149711_9084816461701583984_9084816461701583984_077a0f9a43c37718c7655a65b9167bfa.jpg
Đại biểu Lê Hoàng Anh

Áp lực vốn không chỉ ở doanh nghiệp. Dự toán năm 2027, tổng mức vay của ngân sách nhà nước gần 1,28 triệu tỷ đồng, bằng 54% chi ngân sách trung ương; trong đó khoảng 540 nghìn tỷ đồng là vay để trả nợ gốc.

"Trong khi đó, vay không dễ: đến cuối tháng 8, trái phiếu Chính phủ mới phát hành được 43% kế hoạch năm, lãi suất phát hành tăng; còn nguồn thu từ đất, chỗ dựa lớn của đầu tư công, đã chững lại và không thể là nguồn bền vững. Nhà nước và doanh nghiệp đang cùng tìm vốn dài hạn từ một nguồn tiết kiệm. Thị trường vốn càng mỏng, áp lực lên nguồn vốn dài hạn càng lớn.

Nghịch lý là vốn có sẵn nhưng không chảy vào sản xuất. Tiền gửi dân cư đã vượt 11,2 triệu tỷ đồng; người dân còn giữ khoảng 500 tấn vàng, xấp xỉ 12% GDP. Trong khi đó, trái phiếu doanh nghiệp chỉ khoảng 11% GDP, mục tiêu 20% vào năm 2025 chưa đạt. Cái thiếu không phải là vốn, mà là đường dẫn vốn", đại biểu phân tích.

Theo ông "thiếu đường dẫn trong nước, vốn sẽ tìm đường ra ngoài". Không ít doanh nghiệp công nghệ do người Việt sáng lập, phục vụ khách hàng Việt, nhưng công ty mẹ đặt ở ngoài Việt Nam; mỗi lần gọi vốn thành công, giá trị tăng thêm lại được ghi nhận ở nước ngoài.

Ông trăn trở khi "chúng ta giữ được nhà máy, nhưng vốn và quyền quyết định lại đặt ở nơi khác".

Đại biểu tỉnh Gia Lai cho rằng, vốn dài hạn chỉ đi theo niềm tin dài hạn và niềm tin ấy trước hết là niềm tin vào pháp luật; cần bảo đảm điều kiện nền "sự ổn định và tiên liệu được của pháp luật".

W-ngân hàng SEA Bank 924 (15).jpg
Đại biểu nêu nghịch lý là vốn có sẵn nhưng không chảy vào sản xuất. Ảnh: Hoàng Hà

Doanh nghiệp chỉ yên tâm khi quyền của họ nằm trong luật, chứ không nằm trong hướng dẫn có thể thay đổi thường xuyên. Luật ban hành nhanh để tháo gỡ; luật ổn định mới giữ được vốn.

Trên nền tảng đó, ông đề xuất nối tiết kiệm của dân với doanh nghiệp qua quỹ hưu trí tự nguyện, quỹ mở và nghiên cứu thí điểm chứng chỉ vàng.

"Tăng trưởng hai con số bắt đầu từ quyết tâm, nhưng chỉ bền vững khi được nuôi bằng vốn dài hạn và niềm tin dài hạn. Doanh nghiệp của người Việt, vốn của người Việt, thì giá trị gia tăng phải ở lại Việt Nam", đại biểu khẳng định.

Có vốn đã khó nhưng giữ vốn càng khó hơn

CPI bình quân 9 tháng tăng 4,52%; nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 6,68%; giao thông tăng 6,06%; hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,72%. Trong khi đó, tổng mức bán lẻ và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng khoảng 13,4% theo giá hiện hành, nhưng sau khi loại trừ yếu tố giá chỉ tăng gần 8%.

Đại biểu Trần Quốc Tuấn (đoàn Vĩnh Long) nhấn mạnh ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát phải tiếp tục là nền móng của mục tiêu tăng trưởng. 

Đối với người lao động, khi tiền điện, tiền ăn, nhà ở và đi lại tăng thì phần thu nhập còn lại cho học hành, khám chữa bệnh và tiết kiệm sẽ bị thu hẹp.

Còn với doanh nghiệp, nhiên liệu, vận tải và nguyên liệu đắt lên sẽ làm chi phí sản xuất tăng; nếu tăng giá bán, doanh nghiệp có thể mất khách, còn nếu giữ giá bán thì lợi nhuận sẽ bị giảm đi. 

Ông đề nghị Chính phủ tiếp tục có những giải pháp chỉ đạo, điều hành linh hoạt chính sách tiền tệ, tài khóa và điều hành giá theo một kịch bản thống nhất; theo dõi riêng các mặt hàng thiết yếu và công khai trước lộ trình điều chỉnh giá do Nhà nước quản lý.

W-1793347136204_9084816461701583984_9084816461701583984_9efd8be23e15fb4bd221353b8a64c234.jpg
Đại biểu Trần Quốc Tuấn: Tăng trưởng chỉ có ý nghĩa khi người dân cảm nhận được mức độ hạnh phúc trong đời sống thường ngày và doanh nghiệp cảm nhận được sự thoải mái tự do kinh doanh và phát triển lớn mạnh trong khuôn khổ pháp luật minh bạch và khả thi

Đồng thời, theo dõi riêng giá hàng thiết yếu và hỗ trợ có mục tiêu cho nhóm dễ bị tổn thương. Bởi khi giá cả ổn định thì tiền lương của công nhân, thu nhập của người dân mới có thể lo được cuộc sống, doanh nghiệp cũng yên tâm sản xuất kinh doanh. 

Về khơi thông nguồn vốn cho sản xuất, giúp doanh nghiệp vay được vốn với chi phí hợp lý, ông đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo sát sao hơn nữa.

Đại biểu cho biết, một nền kinh tế có thể tăng trưởng nhanh trong ngắn hạn nhờ vốn vay, nhưng tăng trưởng bền vững phải dựa vào dự án tạo ra sản phẩm, năng suất và dòng tiền.

Cùng với đó ông lưu ý "có vốn đã khó, nhưng vốn bị giữ lại do thủ tục kéo dài và cách áp dụng pháp luật chưa thống nhất sẽ càng khó hơn".

Thực tế, nhiều doanh nghiệp đang đề xuất về các khoản chi phí chờ đợi, chi phí tuân thủ cần tiếp tục được Chính phủ, Quốc hội quan tâm tháo gỡ như đã từng làm trong thời gian gần đây, bởi lẽ điểm nghẽn pháp lý, chính là điểm nghẽn quan trọng nhất gây cản trở tăng trưởng kinh tế hiện nay.

202610301413162188_1793344300962_9118707223013525670_g3194982797251543164_0cc115ea1b6d9c6b443ae040620ab9c7.jpg
Các đại biểu tại phiên họp chiều nay. Ảnh: Media QH

Dẫn báo cáo của Ủy ban Kinh tế và Tài chính nêu còn 1.131 dự án tồn đọng, tổng mức đầu tư khoảng 779 nghìn tỷ đồng, đã có phương án nhưng chưa hoàn tất tháo gỡ, đại biểu cho hay các dự án vướng mắc này do nhiều nguyên nhân khác nhau.

Vì vậy, ông đề nghị phân loại rõ từng nhóm dự án nào, vướng pháp lý gì, để giao đúng cơ quan có trách nhiệm phối hợp xử lý và ấn định thời hạn cụ thể để sớm đưa vốn, đất đai và công trình vào phục vụ sản xuất, đời sống.