Các con cùng cha khác mẹ tranh chấp thừa kế nhà đất 134 tỷ đồng
Theo trình bày của ông P. (ngụ Canada), năm 1938, cha ông là cụ L. kết hôn với người vợ đầu và có ba người con. Năm 1950, hai người ly hôn, phân chia tài sản chung.
Sau đó, cụ L. kết hôn với mẹ ông P. và có sáu người con. Cụ L. mất năm 1983, vợ sau mất năm 2017, cả hai đều không để lại di chúc.
Cụ L. mua một thửa đất rộng 3.778m2 tại Đà Nẵng vào năm 1946. Cụ đã chuyển nhượng một phần đất, diện tích còn lại theo trình bày của các bên khoảng 1.366m2. Sau khi cụ L. đi nơi khác sinh sống, nhà đất này do ông A., con trai cụ L. với người vợ đầu, quản lý, sử dụng.
Liên quan đến khu đất, ông Th. cho biết được vợ đầu cụ L. nhận làm con nuôi vào năm 1964. Sau khi lập gia đình, ông được mẹ nuôi cho một phần nhà có diện tích 64m2 để sinh sống.
Đến năm 1999, theo ông Th., mẹ nuôi đã lập giấy chuyển nhượng quyền sở hữu toàn bộ ngôi nhà cho vợ chồng ông.
Các anh chị em ông P. cho rằng nhà đất là di sản cha mẹ để lại nên theo quy định của pháp luật, đề nghị chia cho 7 người trong hàng thừa kế, mỗi suất thừa kế có kỷ phần bằng nhau. Tuy nhiên vì công sức đóng góp của ông A. nên chia di sản thừa kế này làm 8 phần, ông A. được 2 phần.
Ở chiều ngược lại, ông A. cho rằng năm 1962, sau khi bán một phần, cha của ông đã để nhà đất cho ông sử dụng. Do bản thân bị khuyết tật, hoàn cảnh khó khăn, ông đã được cha giao nhà đất và sinh sống tại đây hơn 50 năm. Ông cũng cho rằng yêu cầu chia thừa kế đã hết thời hiệu và tài sản thuộc trường hợp nhà vắng chủ.
Xét xử sơ thẩm, TAND TP Đà Nẵng xác định diện tích thực tế của thửa đất là 1.324,7m2, trị giá hơn 134,4 tỷ đồng, là di sản của cụ L. Tòa giao toàn bộ nhà đất cho ông A. sở hữu, sử dụng và buộc ông thanh toán cho sáu suất thừa kế còn lại, mỗi suất hơn 11,52 tỷ đồng.
Ngoài ra, ông A. phải hoàn trả vợ chồng ông Th. hơn 22,4 triệu đồng chi phí sửa chữa nhà. Các anh chị em của ông P. tự nguyện hỗ trợ vợ chồng ông Th. 2 tỷ đồng, một người con khác của cụ L. cũng tự nguyện hỗ trợ thêm 1 tỷ đồng.
Không đồng ý với phán quyết trên, các bên kháng cáo.
Người trông coi nhà được tính công sức hơn 40 tỷ đồng
Tại phiên phúc thẩm, TAND cấp cao tại Đà Nẵng nhận định giấy ủy quyền năm 1975 chỉ thể hiện cụ L. cho ba người con trai của người vợ đầu, trong đó có ông A., quyền ở và thay mình nộp thuế nhà đất, chứ không phải tặng cho quyền sở hữu, sử dụng tài sản.
Biên bản họp gia đình năm 1997 về việc bàn bạc bán nhà, phân chia tiền cũng cho thấy ông A. và những người con còn lại không được giao toàn quyền định đoạt nhà đất.
Tòa phúc thẩm bác lập luận cho rằng yêu cầu chia thừa kế đã hết thời hiệu. Do cụ L. mất năm 1983, thời hiệu khởi kiện đối với bất động sản được tính 30 năm kể từ ngày 10/9/1990. Vì vậy, đơn khởi kiện tháng 2/2018 vẫn còn thời hiệu. Nhà đất cũng không thuộc trường hợp nhà vắng chủ.
Về công sức bảo quản di sản, Tòa phúc thẩm ghi nhận ông A. đã quản lý nhà đất gần 50 năm, có hoàn cảnh khó khăn và bị tật nguyền. Tuy nhiên, ông chỉ có công giữ gìn, không có công tôn tạo, làm tăng giá trị tài sản, đồng thời đã hưởng lợi từ việc cho thuê đất.
Tòa phúc thẩm ghi nhận công sức bảo quản của ông A. tương đương 30% giá trị di sản, tức hơn 40,32 tỷ đồng. Mức này thấp hơn tỷ lệ 40% được xác định ở cấp sơ thẩm.
Đáng chú ý, Tòa phúc thẩm cũng công nhận vợ chồng ông Th. có công sức bảo quản di sản do sinh sống trên diện tích 64m2 từ năm 1982. Khoản công sức này được xác định hơn 2 tỷ đồng.
Sau khi trích công sức cho ông A. và gia đình ông Th., giá trị di sản còn lại hơn 92 tỷ đồng, chia thành bảy kỷ phần, mỗi phần hơn 13,148 tỷ đồng. Tòa phúc thẩm tiếp tục giao toàn bộ nhà đất cho ông A., buộc ông thanh toán các phần thừa kế và khoản công sức bảo quản cho gia đình ông Th.
(Tham khảo Bản án số 170/2019/DS-PT ngày 26/9/2019 của TAND cấp cao tại Đà Nẵng)
.svg){kind=icon}
