Tại lễ ra mắt Van Lang Global School thuộc Trường ĐH Văn Lang mới đây, bà Tôn Nữ Thị Ninh - người có 40 năm hoạt động trong lĩnh vực đối ngoại đã chia sẻ những câu chuyện và thông điệp sâu sắc về hành trình phát triển của Việt Nam, nhấn mạnh khái niệm “sense of direction” (ý thức về phương hướng).

Kiên cường, kiên định, không bao giờ bỏ cuộc

Nhìn lại hơn 20 năm trước, bà Tôn Nữ Thị Ninh kể một kỷ niệm đáng nhớ khi bà chỉ có 3 phút để nói về Việt Nam trong một sự kiện quốc tế. Khi đó, bà đã ví Việt Nam như đang trong một “cuộc chạy việc dài” nhưng không đơn độc mà đồng hành cùng các quốc gia trong khu vực như Thái Lan, Malaysia, đều là thành viên ASEAN.

Tôn Nữ Thị Ninh.png
Bà Tôn Nữ Thị Ninh - người có 40 năm hoạt động trong lĩnh vực ngoại giao.

“Vấn đề không phải là có chạy hay không mà là làm thế nào để chạy nhanh hơn các bạn đồng hành”, bà Ninh nói. Từ đó bà đặt ra một câu hỏi mang tính bản lề: Điều gì sẽ tạo nên sự khác biệt? Và câu trả lời bà đưa ra khi ấy chính là “sense of direction” - một định hướng rõ ràng cho cả dân tộc.

Bà Tôn Nữ Thị Ninh lý giải: Một cá nhân có thể chạy bộ mỗi sáng mà không cần biết đích đến, nhưng một quốc gia từng trải qua nhiều thăng trầm như Việt Nam thì không thể phát triển nếu thiếu một mục tiêu chung. “Tất cả người Việt, trong và ngoài nước, phải cùng có một định hướng rõ ràng cho cả dân tộc”, bà Ninh nhấn mạnh.

Điều khiến bà Ninh bất ngờ là ngay sau phần trình bày, trong phần hỏi - đáp, ông Henry Kissinger  (cựu Ngoại trưởng, đồng thời là cựu Cố vấn an ninh quốc gia của Mỹ) đã giơ tay phát biểu. Theo lời kể của bà Ninh, ông không nói về vũ khí hay quân sự mà thừa nhận một điều sâu sắc: Hoa Kỳ đã đối diện với một dân tộc có chung khát vọng, quyết tâm và chí hướng - chính là “sense of direction”.

Thời điểm đó, năm 2004, Việt Nam vẫn chưa gia nhập WTO, còn cách xa nhiều thành tựu như hiện nay. Nhưng câu nói ấy đã để lại trong bà một ấn tượng mạnh mẽ. Hai thập kỷ sau, bà cho rằng, đây vẫn là thông điệp mang tính thời sự, người Việt cần tiếp tục nuôi dưỡng và phát huy ý thức về phương hướng phát triển.

“Tại sao thế giới nhìn chúng ta như vậy? Chúng ta đã tự nhìn mình như thế chưa?”, bà đặt câu hỏi, đồng thời cho rằng điều này cần được suy ngẫm ở mọi cấp độ, từ nhà nước, doanh nghiệp đến giáo dục, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Bà dẫn thêm một câu chuyện về Dominic Scriven, Chủ tịch Dragon Capital, người đã sống và làm việc tại Việt Nam hơn 30 năm. Trong một khảo sát do Quỹ Hòa bình và Phát triển TPHCM thực hiện, ông Scriven đánh giá người Việt không chỉ giỏi thích nghi mà còn đặc biệt kiên cường, kiên định, không bao giờ bỏ cuộc, khó đến đâu cũng tiếp tục.

Sinh viên
Sinh viên Trường ĐH Văn Lang.

Từ hai câu chuyện, bà Tôn Nữ Thị Ninh gửi gắm thông điệp: Người trẻ hãy tự tin, sáng tạo và đồng lòng, bởi chính họ đang nắm giữ chìa khóa cho tương lai đất nước. Việt Nam có một lịch sử để tự hào nhưng cũng cần một thế hệ đủ khát vọng để đưa đất nước cất cánh.

Thông điệp trực tiếp tới thế hệ trẻ: Quyết tâm, quyết trí

Bà cũng nhắc lại thông điệp của GS Ngô Bảo Châu gửi tới sinh viên trong một buổi giao lưu trước đó: Thanh niên Việt Nam phải “hướng thượng và hướng thiện”. Trong đó, “hướng thượng” là vượt qua giới hạn bản thân để đạt tới đỉnh cao năng lực và trí tuệ, còn “hướng thiện” là trở thành người tử tế.

Theo bà Tôn Nữ Thị Ninh, khát vọng, đạo đức và quyết tâm chính là nền tảng để hình thành “phương trình chìa khóa”, với sự đồng hành của nhà trường, thầy cô, sinh viên, nhà tuyển dụng và sự hỗ trợ của nhà nước, nhằm tạo lực đẩy cho đất nước.

Dẫn lại cuốn sách Vietnam Asia Rising Star, bà Tôn Nữ Thị Ninh cho biết nhiều học giả nước ngoài tin rằng Việt Nam sẽ cất cánh. “Lẽ nào họ tin như vậy mà chúng ta lại chưa tin?", bà đặt vấn đề, đồng thời kêu gọi người Việt thể hiện khát vọng, quyết tâm và hành động để tạo bệ phóng cho tương lai.

Khép lại phần chia sẻ, bà Tôn Nữ Thị Ninh gửi thông điệp trực tiếp tới thế hệ trẻ: “Quyết tâm, quyết trí, đầu sáng thì chúng ta sẽ làm được. Hãy đưa Việt Nam cất cánh!”.

Ở góc nhìn giáo dục, TS Lương Thị Phương Nhi, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Văn Lang, Hiệu trưởng Van Lang Global School cho rằng, giáo dục đại học đang đứng trước yêu cầu phải thay đổi căn bản trong một thế giới biến động.

“Giáo dục không chỉ truyền đạt kiến thức mà phải phát triển năng lực và bản lĩnh cho người học”, bà Nhi nói. Bà nhấn mạnh mô hình của Van Lang Global School hướng tới việc giúp sinh viên học để thích nghi, trưởng thành và đóng góp giá trị, trong khi vẫn giữ bản sắc.

Cùng quan điểm, ông Trần Sĩ Chương, chuyên gia kinh tế, cố vấn chiến lược, nhấn mạnh giá trị cốt lõi của việc học không nằm ở tích lũy thông tin mà ở năng lực tư duy.

“Biết đặt câu hỏi, nhìn đa chiều và thích nghi trước biến động mới là điều quan trọng”, ông Chương nói và cho rằng đại học cần trở thành môi trường rèn luyện tư duy độc lập và khả năng tự học, thay vì chỉ truyền đạt một chiều. 

Theo ông, khi nhu cầu xã hội thay đổi, đại học buộc phải mở, linh hoạt và gắn với thực tiễn hơn, để không chỉ đào tạo người lao động mà còn hình thành những con người có khả năng thích nghi, dẫn dắt và hữu dụng trong mọi hoàn cảnh.