Từ một xưởng cơ khí nhỏ, Bách Tùng xây dựng hệ thống nhà máy ở Bình Dương, Đà Nẵng và đầu tư tự động hóa để bứt khỏi “gia công theo bản vẽ”. Nay doanh nghiệp bước sang làm động cơ BLDC hiệu suất cao cho drone, chấp nhận giá cao hơn hàng Trung Quốc nhưng thắng nhờ tùy biến, kiểm soát nhiệt và hợp tác R&D với Đại học Việt Đức.
Nếu hỏi Bách Tùng là kiểu doanh nghiệp gì, có lẽ câu trả lời ngắn nhất là: một “nhà máy của sự kiên nhẫn”. Bắt đầu từ năm 2005 với một cơ sở cơ khí, đến năm 2008 đổi tên thành Công ty TNHH Cơ khí và Xây dựng Bách Tùng, doanh nghiệp đi lên bằng con đường quen thuộc của nhiều công ty công nghiệp hỗ trợ Việt Nam: nhận bản vẽ, gia công đúng chuẩn, giao hàng đúng hẹn, sống bằng sự ổn định và chữ tín.
Nhưng cũng chính con đường đó sớm đẩy họ tới một “trần kính”: làm mãi những chi tiết nhỏ, chính xác, sản lượng lớn, giá thấp – tức là làm tốt nhưng khó giàu. Ông Lê Hà Anh Khoa, Giám đốc phát triển Công ty Bách Tùng, nói thẳng: “Trước đó, các ông OEM đưa mình bản vẽ thôi. Mình chỉ gia công theo bản vẽ rồi mình không hiểu tại sao chi tiết đó phải gia công như thế, lắp vào như thế.” Và khi “không hiểu” sản phẩm cuối cùng, doanh nghiệp khó nắm phần giá trị cao hơn trong chuỗi.
Nền tảng là nhà máy, con người và kỷ luật chất lượng
Hiện Bách Tùng vận hành hệ thống nhà máy tại Bình Dương và Đà Nẵng, cùng nhà máy gia công kim loại tấm tại Bình Dương. Riêng tổ hợp Bình Dương có diện tích gần 3.700 m², khoảng 176 lao động, trong đó sản xuất chiếm tỷ trọng lớn, còn lại là các bộ phận kỹ thuật, kiểm soát và đảm bảo chất lượng. Tại Đà Nẵng, nhà máy quy mô khoảng 2.000 m², đóng vai trò gia công và giao hàng linh hoạt cho khu vực miền Trung và xuất khẩu.
Hồ sơ năng lực cho thấy Bách Tùng sở hữu hệ thống máy CNC tương đối đầy đủ cho gia công chính xác: phân xưởng phay với nhiều trung tâm gia công 3 trục, 5 trục; phân xưởng tiện với hơn 20 máy tiện CNC và tiện tự động, phù hợp sản xuất hàng loạt chi tiết nhỏ, dung sai chặt. Khâu QC được đầu tư bài bản với CMM, thiết bị đo độ cứng, độ tròn, độ nhám, giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của khách hàng Nhật Bản, Mỹ và châu Âu.
42 tỷ cho tự động hóa và bước ngoặt “takt time dưới 1 phút”
Theo ông Lê Hà Anh Khoa, bước ngoặt lớn đến từ việc doanh nghiệp đầu tư mạnh cho tự động hóa. Bách Tùng từng nghiệm thu một đề tài với Bộ Khoa học và Công nghệ trị giá 42 tỷ đồng, tập trung vào dây chuyền cấp phôi tự động và kiểm tra dung sai bằng laser.
“Đầu vào chỉ là một cây thép dài vài mét. Hệ thống tự cắt, tự cấp phôi, gia công hai đầu, rồi QC hoàn toàn tự động. Takt time xuống dưới 1 phút cho mỗi chi tiết,” ông Khoa mô tả. Khi năng suất và độ ổn định được khóa chặt, câu hỏi tiếp theo của doanh nghiệp không còn là “làm được bao nhiêu” mà là “làm cái gì có giá trị cao hơn”.
Câu trả lời là động cơ điện hiệu suất cao. Mẫu động cơ BLDC mà Bách Tùng đang phát triển cho drone có công suất cực đại lên tới 3.800W, lực đẩy tối đa khoảng 22kg khi gắn cánh. Theo ông Khoa, thách thức lớn nhất không nằm ở công suất, mà ở nhiệt.
“Nhiệt độ cuộn dây trong điều kiện vận hành khắc nghiệt có thể gần 200 độ C. Nếu không tính toán từ đầu, động cơ sẽ nhanh xuống cấp,” ông nói. Vì vậy, doanh nghiệp thiết kế động cơ với cấp cách điện và chịu nhiệt cao, ở mức cấp H (180 độ C), cao hơn nhiều so với các cấp phổ biến trong động cơ dân dụng. Ông Khoa nhấn mạnh: “Cứ mỗi 10 độ vượt ngưỡng thiết kế, tuổi thọ động cơ có thể giảm tới 50%.”
Chuỗi cung ứng: chấp nhận lệ thuộc, nhưng kiểm soát có chọn lọc
Khi nói đến “Made in Vietnam”, ông Lê Hà Anh Khoa không né tránh thực tế. Nam châm đất hiếm Neodymium và lá thép từ hiện vẫn phải nhập khẩu, do Việt Nam chưa làm chủ công nghệ xử lý đất hiếm và thép điện từ. Ngược lại, doanh nghiệp cố gắng nội địa hóa những phần có thể, như dây đồng tráng men từ nhà cung cấp trong nước, các công đoạn dập, sơn cách điện và gia công chính xác.
“Chúng tôi không đặt mục tiêu nội địa hóa bằng mọi giá. Quan trọng là kiểm soát được chất lượng và rủi ro của chuỗi cung ứng,” ông Khoa nói.
Một chi tiết đáng chú ý là động cơ của Bách Tùng không rẻ hơn hàng Trung Quốc, thậm chí cao hơn 10–20%. Tuy nhiên, theo ông Khoa, lợi thế của doanh nghiệp nằm ở khả năng tùy biến nhanh theo yêu cầu khách hàng: thay đổi kết cấu, làm mỏng chi tiết, bỏ hoặc tích hợp các bộ phận để phù hợp từng thiết kế drone cụ thể.
“Khách hàng không chỉ mua một cái động cơ, họ mua khả năng mình điều chỉnh động cơ đó cho hệ thống của họ,” ông nhấn mạnh.
Để giải bài toán công nghệ, Bách Tùng hợp tác với Đại học Việt Đức theo mô hình doanh nghiệp đặt bài toán, trường đại học cung cấp năng lực phòng lab và nghiên cứu. Doanh nghiệp tài trợ phần mềm mô phỏng, còn giảng viên và sinh viên tham gia tối ưu thiết kế điện từ, nhiệt, cơ khí và khí động học.
Ở lát cắt này, câu chuyện Bách Tùng vượt ra ngoài hình ảnh một nhà gia công thuần túy. Đó là nỗ lực chuyển mình của một doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ: từ “làm đúng bản vẽ” sang “làm chủ thiết kế”, từ chi tiết vô danh sang một sản phẩm có thể đưa thiết bị bay lên trời.
Phạm Huyền
.svg){kind=icon}
