Sau hơn một thập kỷ tái cơ cấu, Hoàng Anh Gia Lai do bầu Đức làm chủ tịch ghi nhận lợi nhuận nghìn tỷ đồng trong hai quý đầu năm 2026. Doanh nghiệp tiếp tục đầu tư nông nghiệp, song vẫn đối mặt với áp lực nợ vay và nhu cầu vốn lớn.
HAG lãi nghìn tỷ, mở rộng đầu tư sau nỗ lực trả nợ
Sau hơn một thập kỷ tái cơ cấu và gồng gánh trả nợ, CTCP Hoàng Anh Gia Lai (HAG) do ông Đoàn Nguyên Đức (Bầu Đức) làm chủ tịch đang ghi nhận những chuyển biến đáng chú ý cả về kết quả kinh doanh lẫn sức khỏe tài chính.
Theo báo cáo tài chính hợp nhất bán niên năm 2026, HAG đạt doanh thu 3.732 tỷ đồng, tăng nhẹ so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế của công ty mẹ đạt hơn 2.120 tỷ đồng, tăng mạnh so với gần 834 tỷ đồng cùng kỳ năm trước.
Doanh thu thuần trong 6 tháng đầu năm đạt 3.707 tỷ đồng theo báo cáo tài chính bán niên đã soát xét, trong đó riêng mảng trái cây đóng góp hơn 2.693 tỷ đồng. Đây là nguồn thu chủ lực, cho thấy chuối và các loại cây ăn quả, đặc biệt là sầu riêng, đang đóng vai trò quan trọng trong quá trình hồi phục của doanh nghiệp.
Một điểm sáng khác là quy mô nợ vay đã giảm đáng kể. Tại ngày 30/6/2026, HAG còn hơn 8.600 tỷ đồng nợ vay tài chính, thấp hơn nhiều so với mức khoảng 28.000 tỷ đồng năm 2018. Dù vậy, đây vẫn là khoản vay nợ đáng chú ý khi lãi suất trên thị trường ở mức cao.
Trên nền tảng đó, Bầu Đức tiếp tục mở rộng đầu tư, với cà phê trở thành một hướng đi mới bên cạnh chuối và sầu riêng.
Chia sẻ tại buổi giới thiệu cơ hội đầu tư cổ phiếu HGI ngày 18/8, ông Đức thừa nhận cách đây 2–3 năm, doanh nghiệp chưa đủ nguồn vốn để phát triển cà phê. Ông kỳ vọng cây trồng này sẽ trở thành nguồn đóng góp doanh thu lớn nhất của HGI trong hai năm tới, tiếp đến là sầu riêng và chuối.
Tại Hội nghị xúc tiến đầu tư Việt Nam - Lào năm 2026 ở Viêng Chăn, dự án phát triển vùng trồng và xây dựng nhà máy chế biến cà phê tại tỉnh Savannakhet được trao giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài, với tổng vốn hơn 29,2 triệu USD. Dự án dự kiến phát triển 2.083ha cà phê tại huyện Nong, đồng thời xây dựng nhà máy chế biến có công suất thiết kế 9.470 tấn mỗi năm.
HAG cũng đặt mục tiêu nâng diện tích cà phê lên 20.000ha vào năm 2028. Doanh nghiệp cho biết đã phát triển khoảng 3.000ha trong năm 2025, dự kiến trồng thêm 7.000ha năm 2026 và tiếp tục mở rộng khoảng 5.000ha mỗi năm trong hai năm tiếp theo.
Để triển khai kế hoạch giai đoạn 2026-2028, tổng nhu cầu vốn ước tính khoảng 14.220 tỷ đồng. HAG dự kiến huy động từ nhiều nguồn, bao gồm trái phiếu, lợi nhuận giữ lại và các kế hoạch huy động vốn khác.
Về đầu ra, CTCP Đầu tư Quốc tế Hoàng Anh Gia Lai (HGI) đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác dài hạn với MQ Coffee, doanh nghiệp có trụ sở tại Thượng Hải (Trung Quốc). HGI đặt mục tiêu cung ứng 1.000 tấn cà phê Arabica nhân xanh trong năm 2026, trước khi nâng sản lượng lên 5.000 tấn mỗi năm, với nguồn cung dự kiến từ các vùng nguyên liệu tại Lào.
Những động thái này cho thấy Bầu Đức đang trở lại với chiến lược nông nghiệp quy mô lớn, nhưng lần này trên nền tảng tài chính đã được cải thiện và định hướng tập trung hơn vào các hoạt động sản xuất cốt lõi.
Từ canh bạc cao su đến cuộc tái sinh của Bầu Đức
Hành trình hồi sinh của HAG không thể tách rời cuộc khủng hoảng từng đẩy doanh nghiệp đến sát bờ vực phá sản.
Khoảng 15-20 năm trước, Hoàng Anh Gia Lai từng là một trong những tập đoàn tư nhân nổi bật với hệ sinh thái trải rộng từ gỗ, bất động sản, thủy điện đến nông nghiệp. Bầu Đức nổi tiếng với tư duy đầu tư táo bạo, sẵn sàng rót vốn lớn để đón đầu những cơ hội mà ông tin sẽ tạo ra lợi thế trong tương lai.
Tuy nhiên, chính khát vọng mở rộng nhanh có lẽ đã khiến doanh nghiệp phải trả giá đắt.
Khi kỳ vọng giá cao su duy trì ở mức cao, HAG đầu tư diện tích lớn vào cao su và cọ dầu, sử dụng nguồn vốn vay để triển khai những dự án cần nhiều năm mới tạo ra dòng tiền. Nhưng thị trường diễn biến không như dự tính. Giá cao su lao dốc, các khoản đầu tư dài hạn không mang lại nguồn thu tương xứng, trong khi chi phí lãi vay tiếp tục đè nặng lên doanh nghiệp.
Cuối năm 2016, tổng nợ phải trả của HAG vượt 36.000 tỷ đồng. Trong đó, vay nợ ngắn hạn gần 5.200 tỷ đồng và vay nợ dài hạn hơn 21.440 tỷ đồng. Có thời điểm, doanh nghiệp phải đối mặt với áp lực thanh khoản nghiêm trọng, còn Bầu Đức từng chia sẻ về những lúc công ty không đủ tiền trả lương nhân viên.
Sai lầm không đơn thuần nằm ở việc lựa chọn cây cao su hay cọ dầu. Vấn đề lớn hơn là việc tập trung quá nhiều nguồn lực vào một kịch bản thị trường, sử dụng đòn bẩy tài chính lớn và chấp nhận thời gian hoàn vốn kéo dài trong khi khả năng chống chịu trước biến động còn hạn chế.
Khi khủng hoảng xảy ra, Bầu Đức buộc phải đối diện với thực tế và chấp nhận những quyết định đau đớn. HAG chuyển nhượng phần lớn cổ phần tại HAGL Agrico, thu hẹp nhiều hoạt động, bán tài sản và tái cơ cấu các lĩnh vực không còn phù hợp với năng lực tài chính. Hàng loạt dự án bất động sản, thủy điện, khách sạn và bệnh viện từng là biểu tượng của tập đoàn cũng nằm trong quá trình tái cơ cấu, chuyển nhượng.
Việc hợp tác với Thaco trong quá trình tái cơ cấu nông nghiệp là một bước ngoặt quan trọng. Thay vì cố giữ một đế chế đa ngành bằng mọi giá, Bầu Đức chấp nhận thu hẹp phạm vi hoạt động, chia sẻ nguồn lực và tập trung vào phần cốt lõi còn khả năng tạo dòng tiền.
Điểm đáng chú ý là ông không rời bỏ nông nghiệp sau thất bại với cao su. Bầu Đức lựa chọn làm lại bằng những cây trồng và mô hình có khả năng tạo doanh thu phù hợp hơn với nhu cầu vốn, chu kỳ thu hoạch và điều kiện thị trường.
Chuối trở thành một trụ cột tạo nguồn thu tương đối sớm. Sầu riêng mở ra dư địa tăng trưởng khi diện tích bước vào giai đoạn khai thác lớn. Cà phê được bổ sung như một hướng đầu tư dài hạn hơn, trong khi chăn nuôi heo và các hoạt động liên quan từng góp phần đa dạng hóa nguồn thu.
Tại hội thảo về chiến lược phát triển cà phê ngày 16/3/2026, ông Đức chia sẻ rằng những trải nghiệm thành công và thất bại khiến ông cân nhắc kỹ hơn các quyết định đầu tư. “Tôi là một người rất lì lợm, liều mạng nhưng xin thưa, giờ tôi không dám nữa”, ông nói.
Có thể xem đây là lợi thế của Bầu Đức: khả năng nhận diện cơ hội, quyết đoán và kiên trì theo đuổi mục tiêu. Nhưng câu chuyện HAG cũng cho thấy tầm nhìn thị trường sẽ không đủ nếu thiếu kỷ luật tài chính, quản trị rủi ro và khả năng phân bổ vốn hợp lý.
Dẫu vậy, nông nghiệp không phải con đường ít rủi ro. Giá chuối, sầu riêng và cà phê đều biến động; thời tiết, sâu bệnh, chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn xuất khẩu và thị trường tiêu thụ có thể ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận. Kế hoạch mở rộng diện tích cà phê đòi hỏi nguồn vốn lớn, trong khi doanh nghiệp vẫn còn hơn 8.600 tỷ đồng nợ vay tài chính và nhu cầu đầu tư đáng kể trong những năm tới.
Vì vậy, lợi nhuận tăng mạnh có thể chưa đồng nghĩa HAG đã hoàn toàn khỏe mạnh. Điều quan trọng hơn là doanh nghiệp có thể duy trì dòng tiền ổn định, giảm nợ thực chất và tạo lợi nhuận bền vững qua nhiều chu kỳ thị trường hay không.
Với Bầu Đức, cuộc chiến khó khăn nhất có lẽ không chỉ là tìm lại vị thế của một doanh nhân từng đứng trên đỉnh cao, mà còn là chứng minh rằng sau những lần vấp ngã, ông đã học được cách phát triển một doanh nghiệp bền vững hơn. HAG đang có cơ hội hồi sinh, nhưng thành công cuối cùng sẽ được quyết định bởi khả năng biến những bài học đắt giá trong quá khứ thành nguyên tắc quản trị cho tương lai.
.svg){kind=icon}
