“Bình dân học vụ số” - giải pháp đột phá phổ cập thông tin tri thức, kỹ năng số

Từ chủ trương đến hành động

Bám sát tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW (22/12/2024) của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng các văn bản chỉ đạo của Trung ương, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lâm Đồng đã sớm xác định phong trào “Bình dân học vụ số” là giải pháp đột phá nhằm phổ cập thông tin tri thức, kỹ năng số cho cán bộ, đảng viên và nhân dân.

Vì vậy, ngay từ đầu, Ban Chỉ đạo phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được tỉnh thành lập, đi kèm hệ thống kế hoạch, chương trình hành động cụ thể. Trách nhiệm được phân công rõ ràng cho từng ngành, từng cấp, bảo đảm phong trào không bị dàn trải mà đi vào chiều sâu.

Điểm đáng chú ý là cách thức triển khai không cứng nhắc mà linh hoạt, phù hợp với từng đối tượng. Nội dung phong trào được lồng ghép vào sinh hoạt chi bộ, đoàn thể, các hội nghị chuyên đề, đồng thời lan tỏa mạnh mẽ qua báo chí, phát thanh, truyền hình và nền tảng số. Nhờ đó, thông tin không chỉ “đến” mà còn “thấm” vào nhận thức của người dân.

Đặc biệt, phương thức “cầm tay chỉ việc” được xem là chìa khóa tạo nên hiệu quả. Những lớp học số lưu động, video hướng dẫn ngắn gọn, dễ hiểu đã giúp người dân, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, nhanh chóng tiếp cận công nghệ. Thay vì những khái niệm trừu tượng, người dân được hướng dẫn trực tiếp cách sử dụng điện thoại thông minh, đăng ký dịch vụ công trực tuyến, hay thanh toán không dùng tiền mặt.

Phong trào cũng được triển khai đồng bộ tới mọi nhóm đối tượng. Với cán bộ, công chức, viên chức, việc sử dụng hệ thống quản lý văn bản điện tử, chữ ký số trở thành yêu cầu bắt buộc, từng bước hình thành môi trường làm việc số. Trong khi đó, người dân – đặc biệt là người cao tuổi, lao động phổ thông, đồng bào dân tộc thiểu số – được hỗ trợ thông qua mạng lưới Tổ Công nghệ số cộng đồng phủ khắp các địa phương.

Cùng với đó, các cuộc thi, hoạt động trải nghiệm về chuyển đổi số góp phần khơi dậy hứng thú, hình thành thói quen học tập trong môi trường số.

Thu hẹp khoảng cách thông tin, hướng tới xã hội số bền vững

Từ những bước đi cụ thể, phong trào “Bình dân học vụ số” ở Lâm Đồng đã tạo ra chuyển biến rõ nét. Nhiều mô hình sáng tạo ra đời, mang lại hiệu quả thiết thực trong đời sống.

Có thể kể đến mô hình hỗ trợ người dân nộp hồ sơ dịch vụ công trực tuyến tại nhà, giúp tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại. Hay mô hình “Mỗi công dân – một danh tính số” góp phần hình thành nền tảng dữ liệu dân cư đồng bộ. Bên cạnh đó là các sáng kiến như hồ sơ không giấy, giải quyết thủ tục hành chính phi địa giới, hay nhóm hỗ trợ trực tuyến giúp người dân xử lý vướng mắc ngay trên môi trường số.

Tỷ lệ hồ sơ trực tuyến tăng cao, thời gian giải quyết thủ tục được rút ngắn, mức độ minh bạch được nâng lên. Quan trọng hơn, niềm tin của người dân đối với chính quyền được củng cố khi họ trực tiếp trải nghiệm sự tiện lợi của dịch vụ số.

Tuy nhiên, nhìn thẳng thực tế, phong trào vẫn đối mặt không ít thách thức. Hạ tầng công nghệ thông tin ở một số nơi chưa đồng bộ, nhất là vùng sâu, vùng xa. Nguồn lực dành cho Tổ Công nghệ số cộng đồng còn hạn chế, trong khi nhu cầu hỗ trợ ngày càng tăng. Trình độ kỹ năng số giữa các nhóm dân cư vẫn có sự chênh lệch đáng kể.

Một bộ phận người cao tuổi, đồng bào dân tộc thiểu số còn tâm lý e ngại công nghệ. Thiết bị sử dụng chưa hiện đại cũng là rào cản khiến việc tiếp cận dịch vụ số chưa thật sự thuận lợi. Bên cạnh đó, hành lang pháp lý cho các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn hay blockchain vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, ảnh hưởng đến việc triển khai các mô hình mới.

Trước yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, tỉnh Lâm Đồng xác định tiếp tục đẩy mạnh phong trào “Bình dân học vụ số” theo hướng thực chất – hiệu quả – bền vững. Trọng tâm là nâng cao năng lực lãnh đạo, chỉ đạo; gắn phong trào với các chương trình, đề án chuyển đổi số quốc gia và của tỉnh.

Đồng thời, tỉnh mở rộng tập huấn, ưu tiên nhóm yếu thế; tăng cường kiểm tra, giám sát; biểu dương, khen thưởng các mô hình, cá nhân tiêu biểu, tạo động lực phát triển sâu rộng trong toàn xã hội.

Có thể nói, phong trào “Bình dân học vụ số” không chỉ góp phần giảm nghèo thông tin, nâng cao dân trí số mà còn tạo nền tảng vững chắc cho chính quyền số, kinh tế số, xã hội số, thúc đẩy mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của Lâm Đồng trong giai đoạn mới.