Bộ trưởng GD-ĐT Hoàng Minh Sơn đã có những chia sẻ liên quan đến việc sắp xếp các trường học từ phổ thông đến đại học, giáo dục nghề nghiệp trong năm học 2026-2027.
Trước thềm năm học mới 2026-2027, VietNamNet phỏng vấn Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn về những định hướng của ngành Giáo dục trong thời gian tới nhằm nâng cao chất lượng dạy học.
Phóng viên: Thưa Bộ trưởng, một năm học mới đang bắt đầu với nhiều chính sách, nhiệm vụ mới của ngành Giáo dục. Vậy ngành sẽ có những bước đi cụ thể nào để tạo ra những chuyển biến rõ nét ngay từ đầu năm học?
Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn: Trong năm học mới này, trước tiên là thực hiện một chương trình và một bộ sách giáo khoa thống nhất trên toàn quốc. Việc này các nhà trường đều đã chuẩn bị; các thầy cô cũng đã được tập huấn và sẵn sàng thực hiện.
Điểm thứ hai là tiếp tục triển khai các cơ chế, chính sách đối với đội ngũ nhà giáo, nhằm tạo động lực cho đội ngũ.
Đối với học sinh, sự quan tâm, đầu tư của Nhà nước và các địa phương cũng thể hiện rõ qua nhiều chính sách thiết thực như miễn học phí. Một số địa phương còn hỗ trợ ăn trưa, tổ chức dạy học 2 buổi/ngày và đi trước trong việc miễn phí sách giáo khoa.
Năm nay, 108 trường học ở khu vực biên giới được đưa vào sử dụng. Trước kia, học sinh phải học ở điểm trường lẻ, rất khó khăn; năm nay, các em có một môi trường học tập tốt hơn.
Ở bậc đại học, năm nay có sự chuyển biến rất mạnh trong đào tạo các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Sẽ có hơn 40.000 sinh viên (gồm các em nhập học năm 2025 và năm 2026) được hưởng học bổng, hỗ trợ tài chính. Đây là thay đổi rất lớn, giúp các em có thể chuyên tâm vào việc học, nâng cao chất lượng học tập.
Ngoài ra, nhiều chính sách khác được triển khai trong những chặng đường tiếp theo cũng sẽ có tác động nhất định.
- Bộ GD-ĐT sẽ tiếp tục quyết tâm xây dựng một hệ thống "học thật, thi thật, nhân tài thật" ra sao, thưa Bộ trưởng?
Có thể nói, đẩy lùi tiêu cực, gian lận trong học tập và thi cử là nhiệm vụ rất lớn, không thể thực hiện trong ngày một ngày hai mà cần thời gian và sự kiên trì.
Để thực hiện nhiệm vụ này, trước hết, ngành Giáo dục phải thay đổi, bắt đầu từ việc đổi mới đánh giá, bao gồm đánh giá trong học tập, tổ chức thi cử sao cho thực chất. Cách đánh giá thành tích của các trường cũng phải thay đổi. Cần điều chỉnh những tiêu chí, chỉ số đánh giá về hoạt động của nhà trường, hoạt động giáo dục tại một địa phương...
Từ việc thay đổi đánh giá sẽ có hành động cụ thể để điều chỉnh từ chương trình, sách giáo khoa đến phương pháp dạy học. Bộ GD-ĐT đang xây dựng, hoàn thiện bộ chỉ số phát triển giáo dục, bao gồm chỉ số phát triển giáo dục địa phương và chỉ số cho từng cơ sở giáo dục đại học. Những chỉ số đưa ra sẽ đi vào bản chất chứ không đi vào thành tích. Các chỉ số này phản ánh đúng chất lượng và các điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục của từng nhà trường, địa phương.
Bên cạnh đó, Bộ cũng đang xây dựng chương trình hành động để tiếp tục thực hiện tốt hơn văn hóa học đường, kỷ cương trong dạy học và thi cử, ứng xử đối với nhà giáo và học sinh... Để có được môi trường học tập kỷ cương, thực sự an toàn, lành mạnh, bên cạnh nỗ lực của ngành Giáo dục, rất cần sự vào cuộc của toàn xã hội.
Liên quan tới bệnh thành tích, khi xã hội và gia đình quá kỳ vọng vào điểm số, sẽ khó có giáo dục thực chất. Giáo dục thực chất phải mang lại sự tiến bộ thực sự cho người học, chứ không chỉ được đo bằng điểm số. Học sinh phải thấy được sự nỗ lực mang lại kết quả cho chính mình. Với mỗi gia đình cũng vậy, kỳ vọng phải hướng tới sự tiến bộ, phát triển toàn diện của con em, chứ không nên chỉ đặt vào điểm số để các em đua với bạn bè hay đáp ứng mong đợi của phụ huynh.
Khi có sự chung tay của toàn xã hội, ngành Giáo dục mới có thể thực hiện tốt trách nhiệm của mình.
- Thưa Bộ trưởng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mới đây đã yêu cầu phải giảm truyền thụ một chiều, học thuộc, học đối phó, học chỉ để thi; tăng tự học, thực hành, trải nghiệm, tư duy độc lập, sáng tạo và năng lực giải quyết vấn đề. Bộ GD-ĐT có những giải pháp nào để thực hiện chỉ đạo đó?
Như tôi đã nói, rất cần sự chung tay của xã hội để đưa giáo dục về thực chất. Để học không phải vì thi, vì điểm số, học sinh phải hiểu được rằng mình học vì sự tiến bộ của bản thân chứ không phải chạy đua điểm số.
Còn ngành Giáo dục cần đổi mới mạnh mẽ trong công tác đánh giá. Ở đây phải lưu ý rằng "đánh giá cho việc học tập" khác với "đánh giá kết quả". Khi mỗi học sinh được đánh giá để biết mình đang ở đâu, các em sẽ biết cần phải học thế nào để bản thân tốt hơn về kiến thức, năng lực, phẩm chất.
Bên cạnh đánh giá, cần đổi mới trong phương pháp dạy và học để các em học sâu, học thực chất chứ không phải học để trả bài, học để thi. Việc dạy và học phải tăng cường trải nghiệm chứ không chỉ học để ghi nhớ, để làm bài tập. Việc tham gia thực hành, trải nghiệm những hoạt động đa dạng cũng giúp các em có kiến thức tốt hơn, hiểu sâu hơn và có năng lực tốt hơn phục vụ phát triển sau này.
Đối với người thầy, không nên đặt nặng thành tích của lớp hay điểm số của học sinh. Khi đó, người thầy cũng sẽ hướng tới việc làm thế nào để từng học sinh trong lớp có thể tiến bộ nhất. Đó là tâm huyết của người thầy và môi trường sư phạm cũng luôn đề cao điều đó.
- Năm học mới, Bộ trưởng có chia sẻ gì về nỗ lực, quyết tâm của ngành Giáo dục trước sứ mệnh cũng như yêu cầu đất nước đang đặt ra trong giai đoạn mới?
Giáo dục và đào tạo là sự nghiệp của toàn dân và luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội.
Trong bối cảnh mới, vai trò của giáo dục và đào tạo còn được quan tâm hơn rất nhiều, đặc biệt là sự quan tâm trực tiếp từ lãnh đạo cao nhất của Đảng, Nhà nước.
Yêu cầu đặt ra đối với giáo dục và đào tạo lớn hơn, thách thức cũng nhiều hơn, đòi hỏi ngành phải nâng cao trách nhiệm, quyết tâm và nỗ lực hơn để thích ứng, đáp ứng yêu cầu mới.
Sự quyết tâm, nỗ lực của toàn ngành thể hiện ngay trong chủ đề năm học mới: “Đổi mới tư duy, chuyển biến mạnh mẽ, kết quả thực chất”.
Tôi tin tưởng đội ngũ nhà giáo với tâm huyết, trách nhiệm nghề nghiệp, vì sự phát triển chung của ngành và sự tiến bộ của người học, sẽ làm hết mình để chuyển hóa những chính sách, cơ chế thành kết quả cụ thể, thực chất.
Những đổi mới hôm nay trong mỗi nhà trường tác động rất quan trọng tới sự phát triển của học sinh, sinh viên - nguồn nhân lực, con người, chủ nhân tương lai của đất nước. Chúng tôi sẽ nỗ lực hết mình cùng các nhà trường, nhà giáo, học sinh, sinh viên, quyết tâm đáp ứng sự quan tâm đặc biệt, kỳ vọng của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội với ngành Giáo dục.
- Xin trân trọng cảm ơn ông!
Lãnh đạo UBND TP Hà Nội nhấn mạnh, mức độ tiến bộ của học sinh sẽ là KPI để đánh giá giáo viên ở năm học mới 2026-2027.
Theo Nghị định 271 của Chính phủ, từ năm học 2029-2030, tất cả học sinh trên cả nước sẽ được miễn phí sách giáo khoa. Các địa phương có khả năng cân đối ngân sách (hoặc xã hội hóa) được khuyến khích thực hiện chính sách miễn phí SGK sớm hơn.
.svg){kind=icon}
