Hãng thông tấn TASS dẫn tuyên bố của Bộ Quốc phòng Nga ngày 29/7 cho biết lực lượng không quân Nga vừa công bố video ghi lại các cuộc không kích bằng bom FAB-500 trang bị module UMPK nhằm vào mục tiêu định trước. 

Theo phía Nga, các phương tiện trinh sát đã xác nhận mục tiêu bị phá hủy hoàn toàn qua quan sát thời gian thực. Sự kiện này một lần nữa đưa bom FAB-500 kết hợp module lượn UMPK vào tâm điểm chú ý như một trong những vũ khí bất đối xứng hiệu quả nhất mà Nga đang sử dụng trên chiến trường.

Bom FAB500.jpg
Bom FAB-500 M-62 được trang bị module UMPK. Ảnh: Bộ Quốc phòng Nga

Bom FAB-500 vốn là loại bom phá thông thường của Liên Xô, được thiết kế từ thập niên 1950 và hoàn thiện qua nhiều biến thể, trong đó phổ biến nhất hiện nay là FAB-500 M-62. Đây là loại bom có trọng lượng khoảng 500kg, chiều dài khoảng 2,47 mét và đường kính 0,4 mét. 

Video: Bộ Quốc phòng Nga/TASS

Phần đầu đạn chứa khoảng hơn 200kg thuốc nổ mạnh, đủ sức gây sát thương chí mạng trong bán kính nhỏ và tạo ra sóng xung kích cùng mảnh văng nguy hiểm ở khoảng cách xa hơn. 

Thiết kế thân khí động học thấp giúp bom FAB-500 có thể treo ngoài máy bay chiến đấu-ném bom như Su-34 mà không làm giảm quá nhiều hiệu suất của máy bay mang. 

Trước đây, FAB-500 chỉ là bom rơi tự do, buộc máy bay phải bay vào gần mục tiêu, đối mặt với hệ thống phòng không dày đặc. Điều đó đã thay đổi hoàn toàn khi Nga gắn thêm module UMPK.

Module UMPK (Module thống nhất lập kế hoạch và hiệu chỉnh) là bộ kit giá thành thấp được phát triển và đưa vào sử dụng rộng rãi từ đầu năm 2023. 

Nó gồm cánh gấp có thể bung ra sau khi thả, hệ thống điều khiển đuôi cùng bộ dẫn đường kết hợp quán tính và vệ tinh (GLONASS/GPS) với khả năng chống nhiễu được cải tiến dần. 

Sau khi máy bay thả bom từ độ cao và tốc độ phù hợp, cánh bung ra nhờ cơ cấu lò xo hoặc thuốc nổ nhỏ, biến quả bom FAB-500 nặng thành một vũ khí lượn có khả năng bay xa. 

Tầm hoạt động thực tế thường được đánh giá trong khoảng 40 đến 70 km, tùy thuộc vào độ cao thả, tốc độ máy bay và điều kiện khí tượng; nhiều nguồn cho rằng với điều kiện tối ưu có thể đạt gần 70 km. 

Nhờ đó, máy bay Nga có thể thả bom FAB-500 từ ngoài tầm nhiều hệ thống phòng không tầm trung của Ukraine, giảm rủi ro bị bắn hạ đáng kể.

Ưu điểm lớn nhất của tổ hợp bom FAB-500 + UMPK nằm ở chi phí và số lượng. Thay vì sản xuất bom dẫn đường đắt tiền từ đầu, Nga tận dụng kho bom cũ khổng lồ, chỉ cần gắn thêm kit UMPK tương đối rẻ. 

Bom FAB 500.jpg
Mô-đun UMPK mới cho bom FAB-500T trang bị trên tiêm kích Su-34. Nguồn ảnh: t.me/mag_vodogray/militarnyi.com

Mỗi quả bom FAB-500 khi đã được “nâng cấp” vẫn giữ nguyên sức công phá lớn của đầu đạn 200kg thuốc nổ, đủ để phá hủy công sự, hầm chỉ huy, điểm tập kết binh sĩ hoặc phương tiện kỹ thuật. 

Độ chính xác dù không ngang với các loại bom dẫn đường laser hay GPS cao cấp phương Tây, nhưng với nhiều quả thả cùng lúc và khả năng hiệu chỉnh quỹ đạo, xác suất tiêu diệt mục tiêu diện tích hoặc điểm cố định vẫn rất cao. 

Các phiên bản UMPK sau này còn được cải tiến anten chống nhiễu và hệ thống điều khiển, giúp giảm ảnh hưởng của biện pháp chế áp điện tử.

Trong cuộc không kích ngày 29/7, việc Nga công bố video và khẳng định tiêu diệt điểm kiểm soát của Lữ đoàn 144 tại Tiahynka cùng vị trí tạm thời của Lữ đoàn 159 tại Vasylivka, cho thấy chiến thuật sử dụng bom lượn đã trở thành công cụ chủ lực để tấn công sâu vào hậu phương gần tuyến đầu của Ukraine. 

Tiahynka nằm ở khu vực bờ phải sông Dnepr thuộc Kherson, nơi giao tranh vẫn diễn ra phức tạp, trong khi Vasylivka thuộc hướng đông bắc Kharkiv là khu vực Nga đang nỗ lực tạo áp lực. 

Việc dùng bom FAB-500 UMPK cho phép Nga duy trì cường độ không kích cao mà không cần đưa máy bay vào vùng nguy hiểm nhất.

Sự kết hợp giữa bom cổ điển FAB-500 và module UMPK phản ánh cách tiếp cận thực dụng của Nga: biến kho vũ khí cũ thành công cụ hiện đại với chi phí thấp, sản xuất quy mô lớn và hiệu quả chiến trường rõ rệt. 

Dù độ chính xác và khả năng chống nhiễu vẫn còn hạn chế so với vũ khí dẫn đường tiên tiến nhất, sức công phá lớn cùng tầm bay đủ để tránh phòng không đã khiến loại vũ khí này trở thành mối đe dọa thường trực đối với các vị trí tập trung lực lượng của đối phương. 

(Theo Tass, m.5-tv.ru, herson.kp.ru)