Bữa tiệc trong đêm lịch sử Mỹ bỏ cấm vận Việt Nam

Rất nhiều xúc cảm và những suy tư, thậm chí e dè nghi ngại, rằng điều gì sẽ đến với kinh tế VN sau thời khắc lịch sử Mỹ tuyên bố dỡ bỏ lệnh cấm vận?

- Có rất nhiều xúc cảm và cả những suy tư, thậm chí e dè nghi ngại, rằng điều gì sẽ đến với kinh tế Việt Nam sau thời khắc lịch sử Tổng thống Mỹ Bill Clinton tuyên bố dỡ bỏ lệnh cấm vận Việt Nam, 5h sáng ngày 4/2/1994 (theo giờ Việt Nam)?

LTS: Để chọn một điển hình hội nhập kinh tế của Việt Nam thì chắc chắn quan hệ giao thương Việt - Mỹ là một câu chuyện thành công. 

20 năm từ ngày Việt Nam - Hoa Kỳ bình thường hóa quan hệ, giao thương giữa hai nước từ gần như con số 0 thương mại hai chiều đã bùng nổ lên hơn 35 tỷ USD vào cuối 2014. Mỹ đã trở thành đối tác thương mại, nhà đầu tư hàng đầu của Việt Nam. Điều này phản ánh nét tiêu biểu nhất trong quan hệ kinh tế hai nước là: Bùng nổ về quy mô và gia tăng tốc độ mạnh mẽ.

Từ bình thường hóa quan hệ, tới Hiệp định thương mại Việt - Mỹ, rồi WTO và sắp tới có thể là TPP, mỗi bước tiến hội nhập chính là một nấc thang mới trong quan hệ kinh tế hai nước. 

Nhân dịp kỷ niệm 20 năm bình thường hóa quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ, VietNamNet xin giới thiệu với bạn đọc loạt bài: “20 năm giao thương Việt - Mỹ: Bùng nổ quy mô, gia tăng tốc độ” để góp cái nhìn tổng thể về quan hệ kinh tế Việt - Mỹ cũng như một góc nhìn về hội nhập kinh tế của Việt Nam.

Những bữa tiệc doanh nhân Việt - Mỹ

16 tháng sau, ngày 11/7/1995, Tổng thống Bill Clinton và Thủ tướng Võ Văn Kiệt tuyên bố bình thường hoá quan hệ ngoại giao.

"Lúc đó, tôi đang công tác ở TP.HCM. Đã có ngay một bữa tiệc, DN Việt và một số DN Mỹ cùng kéo đến một khách sạn để ăn mừng. Chúng tôi đã vô cùng hồ hởi và cùng gửi lời cảm ơn đầu tiên tới tổng thống Bill Clinton, tới các vị lãnh đạo hai nước,..." - chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan nhớ lại.

Bà kể: "Chúng tôi coi tuyên bố dỡ bỏ cấm vận của Tổng thống Bill Clinton như một món quà Tết đặc biệt ý nghĩa, bởi nó rơi đúng vào dịp Tết Quý Dậu của Việt Nam, ngày 4/2/1994".

{keywords}
Lễ ký Hiệp định thương mại Việt - Mỹ.

"Đến khi Mỹ tuyên bố bình thường hoá quan hệ ngoại giao, tôi cảm thấy rất sung sướng, vì nghĩ đây là một bước tiến cao hơn trước rất nhiều. Thực sự khi đó, tôi có một niềm tin mãnh liệt, từ đây, nước ta có thể bắt tay vào công cuộc phục hồi kinh tế một cách vững chắc hơn. Việt Nam sẽ bắt đầu một con đường phát triển mới, dù không dễ dàng gì", bà giãi bày.

Theo cựu Phó Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), "Việt Nam thực hiện Đổi mới nhưng tiến trình vẫn chưa được như mong muốn. Ngày đó, dù không nói ra, ai nấy đều đã nghĩ đến bước tiếp theo sẽ là bình thường hoá quan hệ kinh tế giữa hai bên".

Trong khi đó, ở Hà Nội, tại khách sạn Thắng Lợi, một gala lớn cũng được tổ chức, bởi một công ty của Mỹ.

"Họ mời tất cả những người Mỹ ở Việt Nam và bạn bè liên quan để ăn mừng và có mời cả tôi. Sau đó, bức ảnh chụp ảnh tôi và một người bạn Mỹ nâng ly rượu chúc mừng đã được đăng trên một tờ báo lớn của Mỹ với dòng chú thích "Người Mỹ và người Việt đón chào sự kiện hai nước bình thường hoá quan hệ", ông Nguyễn Đình Lương, nguyên trưởng Đoàn đàm phán hiệp định thương mại BTA chia sẻ.

Tuy nhiên, ông Lương giãi bày: "Doanh nghiệp cả nước đều phấn khởi nhưng nói thật, ở ta, nhiều nơi đón nhận tin ấy không có sự vồ vập một cách đặc biệt. Vì không ít người vẫn còn nặng nề lắm”.

Với nguyên Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Kế hoạch và đầu tư, ông Phan Hữu Thắng, thời khắc mà Tổng thống Bill Clinton dỡ bỏ lệnh cấm vận và tuyên bố bình thường hoá quan hệ với Việt Nam mang đến cho ông một cảm xúc có phần điềm tĩnh hơn.

"Ngày ấy, ai ở Bộ KH-ĐT cũng đều theo rất sát sự kiện này, từ Bộ trưởng, các thứ trưởng đến các anh em chuyên viên. Từng giờ, từng phút, tiến trình ra sao, chúng tôi đều nắm được vì có tin nội bộ", ông Thắng nhớ lại.

Và ông giải thích: "Chính bởi thế, anh em chúng tôi cũng đều đã cảm nhận được, trong tiến trình vận động này, rồi sẽ đến thời điểm Mỹ tuyên bố như vậy. Nhưng khi diễn ra chính thức, ai cũng rất mừng".

Ông Thắng đánh giá: "Tuyên bố bình thường hoá quan hệ ngoại giao là mục tiêu mà nhân dân Việt Nam mong đợi. Hai bên xếp lại quá khứ để bước tới tương lại. Chúng tôi nghĩ rằng, đó là một kết thúc quan trọng, đặt ra một cơ sở phát triển lâu dài trong quan hệ kinh tế Việt - Mỹ nói chung, đặc biệt là đầu tư và thương mại".

Những dự cảm và bất ngờ 20 năm sau

Ông Nguyễn Đình Lương - khi đó là Vụ trưởng Vụ Âu Mỹ và các tổ chức quốc tế của Bộ Thương mại, thời kỳ Mỹ cấm vận đã không ít lần phải giải quyết tình huống phía Mỹ nhắc nhở khi phát hiện hàng Việt có mặt trên đất Mỹ.

Bình thường, hàng hoá Việt Nam không thể vào Mỹ mà hầu như, đều ẩn dưới bóng một thương hiệu, qua quốc gia thứ ba khác,... Chẳng hạn như áo sơ mi của ta rất rẻ, các nước mua về rồi xuất sang Mỹ, rồi cả cà phê của Việt Nam cũng được các nước mua về để xuất sang Mỹ.

Một hôm, đó là năm 1992, đại diện thương mại của Việt Nam ở Hồng Kông điện về thông báo, hải quan Mỹ đang xin vào Hà Nội để kiểm tra một số lô hàng may mặc đi từ Sài Gòn vào Mỹ nhưng dưới xuất xứ nước khác.

{keywords}
Thủy sản - mặt hàng chủ lực tăng trưởng mạnh mẽ xuất khẩu vào Mỹ.

Nghe vậy, ông Lương điện sang Mỹ, nói: "Việt Nam với Hoa Kỳ chưa có quan hệ ngoại giao. Do vậy, các ông không vào Việt Nam được. Chúng tôi đề nghị các ông cung cấp đầy đủ thông tin về lô hàng đó, để chúng tôi kiểm tra và khi có kết quả, sẽ báo lại".

"Sau đó, hải quan Mỹ không nói gì thêm nữa", ông Lương kể. Và ông hóm hỉnh cười: "Mỹ muốn bắt tận tay lô hàng để trừng phạt. Nhưng chưa bỏ lệnh cấm vận mà anh đã đòi vào là không được!".

Khi trả lời nước Mỹ như vậy, có lẽ, ông Lương cũng không thể ngờ rằng, 20 năm sau, hàng dệt may Việt Nam thẳng cánh vào Mỹ trung bình mỗi năm gần 10 tỷ USD, chiếm 50% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ.

Bà Phạm Chi Lan bày tỏ: "Tôi đã hi vọng, các doanh nghiệp Việt Nam sẽ tìm được cơ hội của mình sang thị trường Mỹ nhưng lại e ngại về điều ấy khi doanh nghiệp của ta có một sự chênh lệch khá lớn về trình độ phát triển với doanh nghiệp Mỹ".

"Nhưng rồi, thật bất ngờ khi thấy, các doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam đã đi vào thị trường Mỹ rất tốt. Nhất là đối với nông sản, hàng Việt vẫn sang Mỹ với tốc độ tăng trưởng mạnh, trong khi xưa nay, Mỹ là nước có truyền thống bảo hộ nông sản", bà Lan chia sẻ.

Cũng là một chặng đường 20 năm, sau khi hai nước bình thường hoá quan hệ, quy mô thương mại giữa hai nước giờ đã chạm con số 35 tỷ USD. Mỹ trở thành thị trường xuất khẩu số 1 của Việt Nam và cũng là thị trường mà Việt Nam luôn xuất siêu kỷ lục. Năm 2014, Việt Nam đã xuất siêu tới 22,4 tỷ USD vào quốc gia này.

Đồng thời, vốn đầu tư của Mỹ đứng thứ 7 trong 101 quốc gia và vùng lãnh thổ có dự án đầu tư tại Việt Nam.

Trước khi BTA có hiệu lực, năm 2001, thương mại hai chiều hai nước chỉ vỏn vẹn có 1,5 tỷ USD.

"Ngày ấy, ngay cả những quan chức ở Bộ Thương mại chỉ nghĩ rằng, thương mại hai nước sẽ tăng lên khoảng 6-7 tỷ USD/năm mà thôi", bà Phạm Chi Lan cho biết.

Ông Nguyễn Đình Lương giãi bày: "Chúng tôi không hình dung được hết về tiềm năng quan hệ kinh tế với Mỹ, cũng như chưa hiểu hết được Mỹ có vị trí như thế nào trong nền kinh tế thế giới".

Nhưng phải nói rằng, chính vì sự e dè vẫn còn đó, 5 năm sau sự kiện tuyên bố bình thường hoá quan hệ hai nước, thương mại, đầu tư giữa hai nước vẫn là một nốt trầm.

Quan hệ kinh tế hai nước chỉ mới bùng nổ và thực sự chuyển động lớn sau khi BTA được ký kết ngày 13/7/2000 và sau khi Mỹ áp dụng Quy chế quan hệ thương mại bình thường và quy chế tối huệ quốc (MFN) đối với Việt Nam.

Phạm Huyền

tin nổi bật

Bộ trưởng Lê Minh Hoan nói về các 'kho báu' của Việt Nam

“Hơn 120 km từ Hà Nội đến Vườn Quốc gia Cúc Phương, không khí ngay tức khắc trở nên dễ chịu, tươi mát. Tôi cảm nhận được điều đó trên gương mặt tươi tắn của từng đại biểu đang hiện diện tại 'kho báu' của mẹ thiên nhiên ban tặng”.

Chuyển nhầm tiền vào tài khoản của người đã mất, không liên lạc được, xử lý ra sao?

Trong trường hợp chuyển tiền nhầm có thể xuất hiện tình huống ngân hàng không liên lạc được với người nhận nhầm, người nhận nhầm đã đi nước ngoài hoặc người nhận nhầm đã mất.

Đặc sản tiến vua nức tiếng Việt Nam: Thơm ngon bổ dưỡng, hàng thượng phẩm 'đắt như vàng'

Sá sùng là một trong những món ăn bổ dưỡng, được người dân Việt Nam và thế giới rất ưa chuộng.

Trầy trật kiếm tiền từ TikTok

Thấy bạn bè kiếm được tiền từ TikTok, Thanh Huyền (22 tuổi, quận 5, TP.HCM) nghỉ việc văn phòng để quay video. 3 tháng qua, cô lo lắng vì không có thu nhập.

Nhân giống húng Láng quý hiếm, cả làng xây nhà lầu, sắm xế hộp

Xã Tân Minh, huyện Thường Tín, Hà Nội nổi tiếng khắp nơi với nghề trồng rau gia vị đã có trăm năm tuổi, mang lại đời sống khấm khá và mở ra cơ hội làm giàu cho người dân nơi đây.

Ai mua vàng tuần qua lỗ 700 nghìn đồng/lượng

Thị trường vàng ít biến động khiến các nhà đầu tư đang trong tâm trọng nghe ngóng và chờ đợi những diễn biến của thị trường quốc tế.

Chi 5.000 USD cho chuyến bay trên phi cơ riêng 8 chỗ ngồi

Nhu cầu đối với những chuyến bay riêng tăng vọt khi các sân bay quá tải trong mùa hè. Để bay trên một máy bay riêng 8 chỗ ngồi, khách bay phải trả khoảng 5.000 USD cho mỗi giờ bay.

1.600 tấn vàng dưới hồ ở Nga nhưng không ai lấy lên

Nhiều truyền thuyết kể về kho báu khổng lồ được chôn dưới hồ Baikal (Nga). Tuy nhiên, sau nhiều năm, vẫn chưa có ai xác thực điều đó.

'Tiên lượng xấu' về giá vàng tuần tới

Chỉ số USD được dự báo sẽ tăng trở lại trong bối cảnh lạm phát có phần hạ nhiệt, cùng những định hướng của FED về lãi suất khiến giá vàng khó duy trì biên độ tăng trong tuần tới.

Giá mít Thái, dưa hấu, thanh long tăng vọt khi cửa khẩu phía Bắc hút hàng

Những ngày gần đây, giá mít Thái, thanh long, dưa hấu… tăng mạnh nhờ việc thông thương cửa khẩu phía Bắc thuận lợi.

Loạt 8X, 9X ngồi 'ghế nóng' thay cha

Ông Lê Viết Hiếu làm phó chủ tịch tập đoàn HBC, Bamboo Airways có tân chủ tịch, sếp DNP Water đồng loạt rút khỏi HĐQT Ninh Vân Bay là những tin chính tuần qua.

Giá vàng hôm nay 14/8: Tuần thứ 4 tăng giá liên tiếp

Giá vàng thế giới tăng tuần thứ 4 liên tiếp, trong khi đó giá vàng trong nước ít biến động quanh ngưỡng 66-67 triệu đồng/lượng.

Cuộc khủng hoảng ở trời Tây, cảnh báo mối lo cận kề với miền Bắc

Cuộc khủng hoảng năng lượng chưa từng có mà châu Âu đang phải đối mặt đặt ra những bài học trong việc phát triển nguồn điện ở Việt Nam, đặc biệt là miền Bắc.

Đừng để 'thiên đường' du lịch Phú Quốc tê liệt, xơ xác

Nói về sự phát triển của Phú Quốc, chuyên gia cho rằng nếu một đô thị chỉ phát triển thuần du lịch thì rất mong manh, đại dịch đã chứng minh điều đó. Ví như Đà Nẵng là thành phố thuần du lịch, sau tác động của đại dịch gần như tê liệt, xơ xác.

VPBank lập kỷ lục Việt Nam với biển quảng cáo in tên hơn 10.000 CBNV

Ngày 12/8/2022 Tổ chức kỷ lục Việt Nam vừa trao cho VPBank danh hiệu kỷ lục: “Slogan quảng cáo gắn tên cán bộ, nhân viên của đơn vị bằng chất liệu decal lưới trên kính tòa nhà có diện tích lớn nhất Việt Nam”.