LỜI TÒA SOẠN

Trào lưu giảm cân bằng các loại bút tiêm vốn được chỉ định điều trị đái tháo đường đang được chia sẻ rộng trên mạng xã hội. Người bán quảng cáo loại bút này giúp giảm cân thần tốc, an toàn, không cần ăn kiêng hay tập luyện.

Tuy nhiên, đằng sau lời hứa hẹn hấp dẫn có thể là những rủi ro nghiêm trọng đối với sức khỏe. Đã có cô gái phải nhập viện cấp cứu, lọc máu khẩn sau khi tự ý sử dụng bút tiêm giảm cân.

VietNamNet thực hiện tuyến bài "Sự thật về bút tiêm giảm cân, từ trào lưu mạng đến phòng lọc máu cấp cứu" nhằm cảnh báo hiểm họa tiềm ẩn đằng sau xu hướng trên.

Bài 1: Chi tiền triệu lùng mua bút tiêm trị bệnh tiểu đường để giảm cân
Bài 2: Dùng bút tiêm giảm cân 'trôi nổi', cô gái trẻ ngấp nghé cửa tử
Bài 3: 'Bút tiêm giảm cân' chưa được cấp phép ở Việt Nam

Chưa được cấp phép tại Việt Nam 

Sau phản ánh của VietNamNet về bút tiêm tiểu đường (chứa dược chất tirzepatide) được rao bán trên các trang mạng với lời quảng cáo giúp giảm cân, một lãnh đạo Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) khẳng định chưa có thuốc nào chứa dược chất tirzepatide được đăng ký lưu hành tại Việt Nam. 

“Thuốc Mounjaro chưa được Bộ Y tế cấp Giấy chứng nhận đăng ký lưu hành tại Việt Nam dưới bất kỳ tên thương mại, dạng bào chế và hàm lượng nào. Sản phẩm chứa hoạt chất tirzepatide rao bán trên thị trường, bao gồm cả sản phẩm được quảng cáo là 'hàng xách tay từ Nhật Bản', 'hàng nội địa Nhật', đều chưa được cấp phép tại Việt Nam”, vị lãnh đạo này khẳng định.

giam can2.jpg
Nhiều cá nhân bán sản phẩm thuốc tiêm tiểu đường trên mạng xã hội. Ảnh: Chụp màn hình 

Tiến sĩ Nguyễn Văn Lợi, Trưởng phòng Đăng ký thuốc (Cục Quản lý Dược) cho biết, xác nhận ban đầu cho thấy, bao bì sản phẩm Manjaro (hoạt chất tirzepatide) hoàn toàn bằng tiếng Nhật, nghĩa là hàng dành cho thị trường Nhật Bản.

"Sản phẩm bút tiêm nhãn tiếng Nhật đang được rao bán trên thị trường không thuộc diện được nhập khẩu, lưu hành hợp pháp tại Việt Nam. Sản phẩm không có nhãn phụ tiếng Việt, không được kiểm soát về nguồn gốc và chất lượng khi sử dụng", Tiến sĩ Lợi nói. 

Tiến sĩ Lợi nhấn mạnh, tại Nhật Bản, Manjaro chỉ được phê duyệt cho chỉ định điều trị đái tháo đường type 2, không được phê duyệt cho mục đích giảm cân/béo phì. Đây là thuốc kê đơn, bắt buộc phải có chỉ định và đơn của bác sĩ.

Người bán có thể bị phạt tới 200 triệu đồng hoặc xử lý hình sự

Việc nhập khẩu, buôn bán thuốc chưa được cấp phép; bán thuốc kê đơn khi không có đơn thuốc; bán thuốc qua mạng xã hội, sàn thương mại điện tử đối với thuốc kê đơn.... là những hành vi không được pháp luật cho phép.

Ngoài ra, việc quảng cáo thuốc sai sự thật, trái quy định hay hành nghề dược (bán thuốc) khi không có giấy phép và chứng chỉ hành nghề cũng là những hành vi vi phạm.

Theo Nghị định 90/2026/NĐ-CP, người vi phạm sẽ đối diện mức phạt hành chính từ 5 triệu đến 200 triệu đồng tùy mức độ vi phạm đồng thời bị tịch thu hàng hóa, đình chỉ hoạt động kinh doanh. Thậm chí, người vi phạm còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với mức phạt tù đến 20 năm nếu gây hậu quả nghiêm trọng.

Thuốc chứa hoạt chất tirzepatide có cảnh báo nghiêm trọng (Black Box) của Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) về nguy cơ u tế bào C tuyến giáp. Đồng thời thuốc chống chỉ định với người có tiền sử cá nhân/gia đình mắc ung thư tuyến giáp thể tủy.

Các tác dụng phụ của thuốc này bao gồm viêm tụy cấp, hạ đường huyết nặng, sỏi mật, liệt dạ dày, trầm cảm, tăng nhịp tim.

“Nguy cơ đặc biệt cao với thuốc trôi nổi, không rõ nguồn gốc, bảo quản không tốt (sản phẩm này cần bảo quản 2-8 độ C), không được kiểm nghiệm chất lượng, nguy cơ thuốc giả cao”, vị lãnh đạo Cục Quản lý Dược nhấn mạnh.

Trước những nguy cơ trên, Tiến sĩ Lợi khuyến cáo người dân không tự ý dùng thuốc điều trị đái tháo đường để giảm cân. Khi có nhu cầu điều trị thừa cân, béo phì, mọi người cần đến cơ sở y tế chuyên khoa Nội tiết - Dinh dưỡng để được thăm khám, tư vấn. Trong trường hợp đã sử dụng và có dấu hiệu bất thường, người dân cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được tư vấn, điều trị kịp thời.

Đối với những người đang rao bán sản phẩm, lãnh đạo Cục Quản lý Dược khuyến cáo ngừng ngay việc nhập khẩu, buôn bán, quảng cáo thuốc chưa được cấp phép; tự giác tháo gỡ bài đăng, gian hàng quảng cáo, bán thuốc không đúng quy định. Song song đó, Cục Quản lý Dược cho biết sẽ có văn bản gửi Sở Y tế các tỉnh thành, Bộ Công thương, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch, Bộ Khoa học và Công nghệ để phối hợp xử lý.