Nguyên nhân tử vong hàng đầu

Thông tin trên được PGS.TS Đỗ Văn Dũng - giảng viên cao cấp, Phó Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo (ĐH Y Dược TPHCM) cho biết tại Hội nghị Dinh dưỡng TPHCM tổ chức cuối tuần qua. Ông đưa ra các dẫn chứng từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm có khoảng 19,8 triệu người tử vong do bệnh tim mạch, chiếm gần 32% tổng số ca tử vong trên toàn cầu. Hơn 85% trong số này là hậu quả của nhồi máu cơ tim và đột quỵ.

Tại Việt Nam, bệnh tim mạch cũng là "kẻ giết người số 1", chiếm khoảng 31% tổng số ca tử vong, tương đương hơn 170.000 người mỗi năm, trung bình cứ mỗi giờ có gần 20 người tử vong do bệnh tim mạch tại Việt Nam. Tỷ lệ này cao hơn nhiều so với các bệnh không lây nhiễm khác như ung thư hay bệnh hô hấp mạn tính.

Điều khiến các chuyên gia đặc biệt lo ngại là xu hướng trẻ hóa của bệnh. Khoảng 38% các trường hợp tử vong sớm trước 70 tuổi do các bệnh không lây nhiễm có nguyên nhân từ bất ổn tim mạch. Điều này cho thấy các yếu tố nguy cơ đang xuất hiện từ rất sớm nhưng chưa được kiểm soát hiệu quả.

Theo PGS Dũng, phần lớn các ca tử vong do bệnh tim mạch bắt nguồn từ tình trạng xơ vữa động mạch, dẫn đến bệnh mạch vành, nhồi máu cơ tim và đột quỵ. 

"Bệnh tim mạch thực sự là 'kẻ giết người số 1'. Đây không chỉ là một khẩu hiệu mà là thực tế được chứng minh bằng các nghiên cứu dịch tễ học trên toàn thế giới. Tuy nhiên, phần lớn các biến cố tim mạch có thể phòng ngừa nếu kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ", PGS Dũng nhấn mạnh.

Ăn mặn - yếu tố nguy cơ âm thầm nhưng phổ biến

Theo vị chuyên gia này, cùng với quá trình đô thị hóa, mô hình bệnh tật và thói quen ăn uống của người Việt đang thay đổi nhanh chóng. Chế độ ăn truyền thống giàu rau xanh, chất xơ dần được thay thế bằng các thực phẩm chế biến sẵn, nhiều muối, nhiều chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa và carbohydrate tinh chế.

pgs dung.png
PGS Đỗ Văn Dũng. Ảnh: BVAB.

Trong đó, ăn quá nhiều muối là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng nhất đối với bệnh tim mạch.

Tiêu thụ nhiều muối làm tăng huyết áp - yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến nhồi máu cơ tim, đột quỵ, suy tim và bệnh thận mạn. Bên cạnh đó, chế độ ăn nhiều đường và chất béo bão hòa còn làm gia tăng rối loạn lipid máu, béo phì và đề kháng insulin, tạo điều kiện cho các bệnh tim mạch phát triển.

Ngoài dinh dưỡng thiếu mạnh mạnh, lười vận động, hút thuốc lá và lạm dụng rượu bia cũng là nguyên nhân dẫn đến bệnh tim mạch. 

PGS Dũng cho rằng mỗi người cần bắt đầu thay đổi từ chế độ ăn uống. Nhiều nghiên cứu đã chứng minh các mô hình dinh dưỡng như DASH hay chế độ ăn Địa Trung Hải có hiệu quả rõ rệt trong kiểm soát huyết áp, cải thiện mỡ máu và giảm nguy cơ biến cố tim mạch.

Điểm chung của các chế độ ăn này là tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu, cá và chất béo không bão hòa; đồng thời hạn chế thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn, chất béo chuyển hóa và đường tinh luyện.

Đặc biệt, PGS Dũng nhấn mạnh mỗi người giảm lượng muối xuống dưới 5g mỗi ngày, từ bỏ thói quen ăn mặn là cách bảo vệ tim mạch lâu dài. Giới trẻ cần tạo thói quen ăn nhạt, không dùng thực phẩm nhiều dầu mỡ.

"Những thay đổi tưởng chừng nhỏ này chính là chìa khóa giúp giảm gánh nặng bệnh tim mạch và bảo vệ sức khỏe lâu dài", PGS Dũng nói.