Không để 'người dân chờ hỗ trợ' khi thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia

Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Chỉ thị 22/CT-TTg ngày 22/5/2026 về đẩy nhanh tiến độ thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững; phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030 (gọi tắt là Chương trình MTQG giai đoạn 2026-2030).

Chỉ thị đã nêu rõ những tồn tại kéo dài trong thực hiện Chương trình MTQG giai đoạn 2026-2030. Đây không đơn thuần là một văn bản chỉ đạo hành chính, mà là một thông điệp điều hành mạnh mẽ nhằm tháo gỡ những “điểm nghẽn” đang cản trở dòng chảy chính sách đến với người dân vùng khó.

Gỡ ngay “điểm nghẽn” ở khâu ban hành văn bản hướng dẫn

Thời gian qua, nhiều chủ trương, chính sách dành cho vùng đồng bào DTTS và miền núi đã được ban hành với quy mô nguồn lực rất lớn, mục tiêu rất toàn diện. Nhưng để chính sách đi vào vận hành vẫn còn “độ trễ” nhất định do chậm ban hành văn bản hướng dẫn thực hiện.

Tình trạng này đang lặp lại trong thực hiện Chương trình MTQG giai đoạn 2026-2030 khi tiến độ triển khai đang rất chậm. Trong Chỉ thị 22/CT-TTg, Thủ tướng Chính phủ “nhắc” các bộ: Nội vụ, Khoa học và Công nghệ, Xây dựng, Giáo dục và Đào tạo chưa ban hành các văn bản hướng dẫn thực hiện các nội dung của chương trình theo nhiệm vụ được giao.

Thủ tướng yêu cầu các bộ nêu trên khẩn trương ban hành văn bản hướng dẫn trước ngày 30/5/2026. Người đứng đầu các bộ chịu trách nhiệm trước Thủ tướng về tiến độ, chất lượng văn bản hướng dẫn thuộc phạm vi được giao; chủ động xử lý theo thẩm quyền các nội dung còn có ý kiến khác nhau, không để chậm tiến độ triển khai Chương trình.

Đặc biệt, Thủ tướng yêu cầu các văn bản hướng dẫn phải bảo đảm thống nhất, dễ hiểu, dễ thực hiện và không phát sinh thêm thủ tục không cần thiết. Trong bối cảnh vẫn còn tình trạng chồng chéo giữa các quy định, thiếu hướng dẫn cụ thể hoặc mỗi nơi hiểu theo một cách khác nhau trong thực hiện chính sách thì đây là chỉ đạo rất trúng và kịp thời nhằm tháo gỡ các “nút thắt” về cơ chế, khơi thông quá trình tổ chức thực hiện ở cơ sở.

Chỉ thị 22/CT-TTg yêu cầu tăng tốc giải ngân vốn chuyển nguồn

Một điểm đáng chú ý là tình hình giải ngân vốn ngân sách nhà nước chuyển nguồn từ năm 2025 sang thực hiện năm 2026 của các chương trình MTQG giai đoạn 2021-2025 chưa đáp ứng yêu cầu. Lũy kế giải ngân vốn đầu tư công thuộc ngân sách Trung ương đến ngày 30/4/2026 mới đạt 7,8% kế hoạch, kinh phí thường xuyên mới đạt 7,2%.

Trước tình hình đó, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm toàn diện trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về kết quả thực hiện và giải ngân ngân sách Trung ương năm 2025 chuyển nguồn sang thực hiện năm 2026 trên địa bàn.

Chậm nhất trước ngày 30/5/2026, các địa phương phải hoàn thành rà soát, xác định rõ các nhiệm vụ dở dang, chưa hoàn thành, hoặc có trong kế hoạch nhưng chưa kịp thực hiện trong năm 2025, có khả năng thực hiện, giải ngân trong năm 2026.

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các địa phương công khai tiến độ giải ngân, xem xét trách nhiệm người đứng đầu cơ quan, đơn vị chậm thực hiện hoặc để vốn không có khả năng giải ngân do nguyên nhân chủ quan.

Đáng chú ý, Chỉ thị 22/CT-TTg yêu cầu đưa nguồn lực đến đúng nơi cần nhất, đúng thời điểm cần nhất và phát huy hiệu quả thực chất, không phải là thúc ép “tiêu tiền cho hết”.

Cụ thể, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các bộ ngành, địa phương ưu tiên sử dụng ngân sách chuyển nguồn để hoàn thành dứt điểm các nhiệm vụ, dự án, nội dung còn dở dang, các nội dung khác còn đối tượng, nhu cầu thực hiện của cùng chương trình giai đoạn 2021-2025; không để vốn, kinh phí tiếp tục tồn đọng ở các nội dung không còn khả năng thực hiện.

Cùng với yêu cầu đẩy nhanh tiến độ, Thủ tướng Chính phủ cũng yêu cầu rà soát toàn bộ các nhiệm vụ, dự án chậm triển khai; kiên quyết điều chuyển vốn khỏi những nơi không có khả năng thực hiện để tập trung cho các công trình cấp thiết, có khả năng hoàn thành sớm.

Chỉ thị 22/CT-TTg cho thấy rõ quyết tâm của Chính phủ trong việc tháo gỡ các lực cản để đẩy tiến độ thực hiện Chương trình MTQG giai đoạn 2026 - 2030. Khi thời hạn được ấn định rõ hơn, trách nhiệm được phân công cụ thể hơn và kết quả thực chất được đặt lên hàng đầu, đó cũng là lúc năng lực điều hành của từng bộ, ngành, địa phương được đặt dưới thước đo hiệu quả thực thi công vụ.